Eldsjel for kulturveg

Sissel-Anny Hjelmtveit ønskjer å gjera den Den Trondhjemske postvei frå Isdalstø til Seim på Lindås til ein turveg.

PÅ POSTBRYGGA: Sissel-Anny Hjelmtveit sit på den gamle postbrygga på Nese ved Seimsfjorden Bryggja vart bygd i 1852 etter ei omlegging av postvegen. Tine Eikehaug

Den Trondhjemske postvei vart brukt både til postgang og reiseveg mellom Bergen og Trondheim. Arbeidet med vegen byrja i 1785. Postvegen var totalt 70 mil lang.

Posten vart rodd over fjorden

– Mange kjenner til Den Trondhjemske postvei frå Bergen over Munkebotn og gjennom Åsane. Men kor den gjekk vidare er meir uklart for mange.

– Ja, det er difor eg vil formidla det. Frå Tellevik i Åsane gjekk posten i båt over fjorden til Isdalstø, der postbonden på Isdal førte han vidare til postføraren i Seim, som tok han austover til Lotrebogane og over Rydlandsvågen til postgarden på Hundvin. Derifrå gjekk han nordover mot Vågseidet og Lindås, til Fanebust ved Fensfjorden, fortel Sissel-Anny Hjelmtveit (74).

Postvegen frå Hundvin og nordover til Lindås er sett i stand som turveg. No er det vegen frå Isdalstø til Nese ved Seimsfjorden Hjelmtveit ønskjer å få sett i stand.

Interessa hennar for vegen starta då ho byrja å lesa i Ivar Aasen sine dagbøker om hans reise langs postvegen i Nordhordland. I 1996 laga ho eit hefte om målgranskaren og den gamle postvegen mellom Isdalstø og Nese.

HER GJEKK VEGEN: Kartet syner kor Den Trondhjemske postvei gjekk over Lindås, etter at ein kom i land med båt i Isdalstø. Privat

Gøymd og gløymd

– Er det framleis spor etter vegen?

– Ja, men folk må vita kor dei skal sjå og gå. Mange stader er han gøymd og gløymd. Gøymd under nye hus og løer, under nye vegtrasear og oppdyrka mark. Enno finn ein lengre samanhengande vegstykke med opning i steinmurar, løkasteinar over bekkar, oppmurte vegstykke, gamle bruer og ymse murarbeid intakt, om ein veit kvar ein skal leita, fortel Hjelmtveit.

Ho har snakka med gamle folk og grunneigarar om kor vegen har gått. Alt er registrert og teikna inn på kart.

Frå Isdalstø følgjer og kryssar postvegen fylkesveg 57 i fire kilometer før han svingar inn på gamlevegen mot Herland. Han er stort sett fin og lett å gå på fram til Seim.

POSTVEGEN: Her eit bilete frå den Den Trondhjemske postvei mellom Hundvin og Vågseidet. Slik håper Hjelmtveit vegen mellom Isdalstø og Nese og kan bli. Helge Skodvin (arkiv)

Tur- og sykkelveg

– Målet er at det skal bli ein fin tur- og sykkelveg i eit kulturhistorisk landskap. Då må den grusast og skiltast, slik store deler av postvegen elles er. Eg håper nokon kan vera med på dugnad for å rydja han. Frå Frivilligsentralen i Lindås har vi fått god hjelp til skilting.

Fleire gonger har ho laga til turar for at folk skal bli kjent med kor vegen går. No har ho i lag med Per-Ole Ekker på Frivilligsentralen skipa til ein søndagstur 16. september. Oppmøte blir på kaien i Isdalstø kl. 11.30. Det er sett opp veteranbuss som stoggar og køyrer innom mange gamle vegstrekk frå Isdalstunet til postbryggja på Nese.

POSTVEGEN I ÅSANE: Her postvegen opp frå Mellingen i Åsane. Langavatnet i bakgrunnen. Dirk Kohlmann Tvedt

Roser engasjementet

– Det er flott at Sissel-Anny Hjelmtveit skaper engasjement og blest om vegen, og den kulturhistoriske betydning postvegen har, seier Tine Eikehaug. Ho har fagansvar for kulturminne på ressursavdelingen i Statens vegvesen.

Her er Statens vegvesen sine facebooksider om kulturminne.

Eikehaug fortel at Statens vegvesen arbeider med å rusta opp Den Trondhjemske postvei i Gulen og Lindås kommunar.

Strekningen frå Trellevikja ved Hundvin, fram til Vågseidet i Lindås er verna, og er kartlagt i år. I Gulen er vegen frå postvågen i Halsvika fram til Rutledal freda.

Vera tru mot kulturhistoria

– På den vegen er det 12 kilometer med fjordkryssing, slik at det er fire postbryggjer. I år har vegen blitt detaljert kartlagt og det er gjort ein tilstandsvurdering av den. Det er murar som har sklidd ut og stikkrenner som må reparerast. Deler av vegen vil bli rusta opp.

Ho seier at det viktigaste er å vera tru mot kulturhistoria til vegen.

– I tillegg til det arbeidet vi gjer, vil det bli dugnad for å gjera vegen best mogeleg.

Det er tre strekningar av postvegen som er valt ut i Statens vegvesen Nasjonal verneplan – ein i Hordaland, ein i Sogn og Fjordane og ein i Møre og Romsdal.