Eit liberalt forbod

Noreg bør vurdere eit forbod mot ekteskap mellom søskenbarn.

MOT: Frp er partiet som tydelegast har vore mot søskenbarnekteskap, men også Ap og delar av Høgre er motstandarar. Her er Frp-leiar Siv Jensen på veg for å leggje fram statsbudsjettet for 2019. Foto: Cornelius Poppe, NTB Scanpix (arkiv)

Publisert:

I Noreg er det fullt lovleg å gifte seg med sin eigen fetter eller si eiga kusine. Det er ikkje uproblematisk.

Det er brei semje om at det ikkje skal vere lov å gifte seg med nær slekt. Det gjeld familieband rett bort eller rett opp/ned på slektstreet, altså søsken og foreldre/barn. På same måte er det aksept for at ein kan gifte seg med fjern slekt. Søskenbarn er ei gråsone her.

Retten til å gifte seg med kven ein vil er ein liberal rett det er verdt å hegne om. Om ein berre legg medisinske argument til grunn for å nekte søskenbarn å gifte seg, kunne ein jo like gjerne innført eit generelt forbod mot at personar skal få barn saman dersom gentestar tilseier stor fare for misdanningar hos barnet. Ein svært stor del av alle barnefødslar skjer i dag utanfor ekteskap.

Likevel: Folkeinstituttet åtvarar allereie i dag mot at søskenbarn skal få barn. Tal frå Medisinsk fødselsregister viser at det er dobbelt så stort sannsyn for medfødde misdanningar og for å døy i fyrste leveår. Talet er lågt, men gjev likevel grunn til uro. No er ei ny medisinsk evaluering på veg, der målet er å kartleggje kor alvorleg problemet er.

Les også

Regjeringsforhandlinger starter først etter nyttår

Men spørsmålet er ikkje berre medisinsk. Søskenbarnekteskap skjer nesten ikkje mellom personar med familiebakgrunn frå Noreg, men er svært vanleg i til dømes Pakistan. Det kan tenkjast at eit forbod mot søskenbarnekteskap kan vere eit verktøy for å motverke tvangsekteskap. Slike spørsmål bør òg bli gjeve vekt når ein vurderer eit forbod.

Det er likevel viktig at dette ikkje blir eit spørsmål om nasjonalitet. Eit eventuelt forbod må inn i ekteskapslova og ikkje utlendingslova. Venstres Abid Raja er ein av dei som har streka under verdien av ein slik nøytralitet.

I Sundvollen-erklæringa frå 2013 slo den ferske Høgre- og Frp-regjeringa fast at dei ville «vurdere forbud mot ekteskap mellom fettere og kusiner basert på helsefaglige vurderinger». Men lite skjedde, og i Jeløya-plattforma er punktet ute.

No skal Høgre, Venstre og Frp etter planen forhandle med KrF om ei ny regjeringsplattform. Statsminister Erna Solberg (H) har sagt at dette er fire sjølvstendige parti som set seg ned saman, ikkje ei regjering som skal forhandle med KrF.

Det er konstruktivt, og det må innebere at alle parti bør få sigrar. Ei firepartiregjering kan ikkje berre innebere at KrF skal inn i regjeringa for å vatne ut gjennomslaga til Frp.

Det er gode argument for å vurdere om forbod mot søskenbarnekteskap bør vere ein siger Frp skal få. Eit forbod kan vise seg å vere av det gode for både kvinner, menn og barn.