Ei gåve til storbyen

Regjeringas gåveforsterking må bli innretta sånn at ho ikkje berre stør kulturlivet i sentrale strok.

ATTRAKTIV: Festspillene i Bergen er av dei aller flinkaste til å skaffe private tilskot, og fekk nesten fire millionar kroner i statleg gåveforsterking i år. Her er Datarock og eit barnekor under festspelopninga i 2014. Ørjan Deisz (arkiv)

VilVite-senteret, Ungdomens kulturmønstring og Litteraturhuset: Det blir meir kultur og endå betre opplevingar av at private er med på spleiselaget.

I 2014 innførte regjeringa ei eiga ordning som skulle gjere det meir lukrativt for private å bidra med pengar til kulturlivet. Gåveforsterkingsordninga fungerer slik at privatpersonar, organisasjonar, selskap eller stiftingar gjev ein viss sum, og så legg staten på 25 prosent ekstra. Når Sparebanken Vest gjev 170.000 kroner til AKKS Bergen, kjem det offentlege med 42.500 kroner på toppen.

Dette nyt Vestlandet godt av – men ordninga fungerer sentraliserande.

For 2018 delte regjeringa ut 19.999.506 kroner til ulike kulturinstitusjonar i Hordaland. Her finn ein både tilskot til Baroniet i Rosendal, Vossajazz og Sunnhordland museum, men det meste av pengestraumen går til Bergen.

Av om lag 20 millionar kroner går 17,5 til tiltak i Bergen. Det er sju av åtte hordalandskroner. Mange av institusjonane i Bergen får pengar frå stiftingar med lang tradisjon for å gje. Det er svært positivt for byen, landsdelen og Noreg, men det viser tydeleg dilemmaet: Skulle ikkje gåveforsterkingsordninga lokke fram friske midlar?

Les også

Kulturlivet i Bergen innkasserer statlige millioner på private gaver. Arbeiderpartiet vil fjerne ordningen.

Endå tydelegare blir det om ein samanliknar Hordaland med Sogn og Fjordane. I år får fjordfylket totalt 523.550 kroner frå ordninga, fordelt på to festivalar og eitt museum. Den same trenden ser ein i fylke som Hedmark eller i Nord-Noreg. Finnmark får null. Fylket er rett og slett ikkje fullt av mesenar.

Pengane sit ikkje like tett over heile landet.

Dei tre raudgrøne partia vil skrote ordninga fordi fordelinga er så skeiv. Det er feil veg å gå. Som stortingsrepresentant Silje Hjemdal (Frp) seier til BT, er dette ei klok ordning fordi den premierer institusjonane og ikkje gjevarane.

Les også

Trine Skei Grande skaper bekymring i Bergens kulturliv

Men staten har eit ansvar for å ordne det marknaden ikkje kan gjere åleine. Om ordninga gjer at ein del tunge institusjonar i storbyane dreg frå resten, blir det endå viktigare at det offentlege tek vare på institusjonane som ikkje har like god tilgang på privat kapital.

Det kan ikkje vere eit problem at private vil bidra til beste for fellesskapen. Men private bør ikkje få overstyre den offentlege kulturpolitikken.

Lederen
BTs lederartikler blir skrevet av mediehusets redaktører og kommentargruppe. Politisk redaktør er leder for denne gruppen. Lederne er skrevet på bakgrunn av BTs publisistiske idé, sjefredaktørs meninger og avisens tradisjon. I avisens publisistiske idé heter det:
«Bergens Tidende skal være en frittstående, liberal, borgerlig (ikke-sosialistisk) avis, partipolitisk uavhengig. Avisens generelle grunnsyn skal bygge på et progressivt og menneskelig samfunnssyn. Den redaksjonelle ledelse skal ha som oppgave å lage en avis som gir sine lesere i by og bygd saklig og sann orientering om det som foregår lokalt, nasjonalt og internasjonalt. Redaksjonsledelsensintegritet skal være uavkortet så vel utad som innad».