Det vanskelege avslaget

Helsevesenet må prioriterere. Den prioriteringa må vere rettvis, og ikkje styrt av press frå enkeltgrupper.

Publisert: Publisert:

DEMONSTRASJON: Måndag gjekk eit hundretals menneskje gjennom gatene i Oslo, med krav om at staten må godkjenne nye kreftmedisinar raskare. Foto: Larsen, Håkon Mosvold / NTB scanpix

Det kan verke hjartelaust, når den rike norske staten ikkje vil gje kreftpasientar medisinar. Likevel må svaret òg her av og til bli nei.

Førre måndag gjekk eit hundretals menneske gjennom gatene i Oslo. Dei krev at staten må godkjenne nye kreftmedisinar raskare, slik at sjukehusa kan ta dei i bruk.

Kravet er forståeleg. For kreftpasientar og deira pårørande kjennest det brutalt å vite at det finst medisin som kan forlengje, og kanskje òg redde liv, utan at dei får tilgang til dei.

Men slik er det òg for mange andre pasientgrupper. Viss politikarane gjev etter for ei gruppe, vil det gå ut over andre. Kreft råkar alle, inkludert dei mest ressurssterke i samfunnet. Dei kreftsjuke har òg ein sterk støttespelar i Kreftforeininga. Potensialet for å påverke avgjerdstakarane er difor større enn for ein del andre pasientgrupper.

Difor er det grunnleggjande at prioriteringane i helsevesenet blir gjort av fagfolk, etter faglege kriterium. Dette blir gjort gjennom Lov om pasient- og brukarrettar, Prioriteringsforskrifta og vedtak i Beslutningsforum for nye metodar.

Dei skal sørgje for at landet får mest mogeleg helse for kvar krone, og for at ikkje enkelte diagnosar eller aldersgrupper får betre behandling enn andre. Med det skal ein sikre at ikkje dei mest ressurssterke pasientgruppene kjem før andre i køen. Då må pris vurderast opp mot effekten medisinen har.

Les også

Disse fire har sagt nei til en tredel av nye legemidler

Prioriteringa er heilt naudsynt. Alternativet er eit helsebudsjett ute av kontroll. For innanfor dette feltet finst det ikkje noko øvre grense for kor mykje pengar ein kan bruke. Den same gledelege utviklinga som gjer at stadig fleire lidingar kan kurerast, driv òg kostnadene opp.

Ein annan grunn til å ha ei styring basert på prinsipp er å unngå å la seg påverke av legemiddelindustrien. Utan klare reglar vil protesterande pasientar blitt ei ufrivillig pressgruppe for å skaffe industrien større inntekter.

I motsetning til kravet om dyre medisinar er det ingen som går i tog for betre førebygging, trass i at ein her kan få langt meir helse for kronene. Difor er det viktig at Storting og regjering løftar dette området, når ingen andre gjer det.

Moderasjon er ikkje lett i «verdas rikaste land». Likevel er det Stortingets fordømte plikt å sørgje for at vi har pengar i framtida til å dekkje dei utgiftene vi veit vil kome, som følgje av ei aldrande befolkning.

Publisert:
Om BTs leder

BTs lederartikler blir skrevet av mediehusets redaktører og kommentargruppe. Politisk redaktør er leder for denne gruppen. Lederne er skrevet på bakgrunn av BTs publisistiske idé, sjefredaktørs meninger og avisens tradisjon. I avisens publisistiske idé heter det:

«Bergens Tidende skal være en frittstående, liberal, borgerlig (ikke-sosialistisk) avis, partipolitisk uavhengig. Avisens generelle grunnsyn skal bygge på et progressivt og menneskelig samfunnssyn. Den redaksjonelle ledelse skal ha som oppgave å lage en avis som gir sine lesere i by og bygd saklig og sann orientering om det som foregår lokalt, nasjonalt og internasjonalt. Redaksjonsledelsens integritet skal være uavkortet så vel utad som innad».