Fråfallsreform

Ei ny utdanningsreform må gjere noko med fråfallet i skulen.

SVEIS: Statsminister Erna Solberg (H) testa sveising på utstillinga «Fremtidens yrkesfag» på Teknisk museum. Lise Åserud, NTB Scanpix

Ein ny rapport slår fast at vidaregåande opplæring har for lite praksis og liknar for mykje på ungdomsskulen.

Utvalet går gjennom heile den vidaregåande utdanninga, og ser etter kva som bør endrast. Rammeverket i dag kjem frå Reform 94, og utvalets konklusjonar kan ende i ei ny reform.

Hovudutfordringa til skulen vil vere å gjere noko med fråfallet.

Fem år etter snittelevens skulestart, har fråfallet lagt stabilt på rundt 30 prosent i den vidaregåande opplæringa. Ni år etter studiestart er fråfallet nede i drygt 22 prosent.

Fråfallet er spesielt høgt i den yrkesfaglege studieretninga. Hovudårsaka er at mellom 7000 og 9000 elevar manglar læreplass kvart år.

Utan læreplass, får ikkje elevane fullført utdanninga si.

Les også

Slik lokker de ungdommen inn i byggebransjen

Det viktigaste grepet for å auke talet på lærlingplassar, er allereie blitt gjort. Frå og med i fjor styrkte staten sin lærlingklausul.

Tidlegare klausular var svake, og stilte berre krav om at bedrifter måtte vere godkjente lærebedrifter. Hovudgrunnen for klausulane var nemleg å overvinne svart arbeid, ikkje auke talet på læreplassar.

Styrken til den norske vidaregåande skulen er at omtrent alle startar på den etter fullført grunnskule. Men det er òg utfordringa: Elevmassen er svært samansett, og dei ulike studieretningane er for lite fleksible.

Lied-utvalet skildrar dagens system som firkanta, der eitkvart utdanningsløp er plassert i den same modellen, og der elevar ikkje har stor påverknad på sin eigen kvardag.

Den vanlegaste modellen for yrkesfag er to år på skule og to år i lære. Utvalet stiller heilt nødvendige spørsmål ved om det er ei ordning som passar for alle fagområde, frå helse- og oppvekstfag til elektro eller bygg- og anleggsteknikk.

Svara kjem diverre ikkje før til neste haust, når utvalet legg fram innstillinga si.

Les også

«Jeg vil ikke utdanne meg til et polakk-fag»

Valfridomen til elevane er liten på det studieførebuande programmet òg. Utvalet skriv at elevar ser på spesielt det første trinnet på vidaregåande som ei forlenging av ungdomsskulen.

Formålet med den allmennfaglege utdanninga er å gjere elevane klar for høgare utdanning. Då må utdanninga vere brei nok til at elevane kan bli studentar i alle mogelege universitetsfag. Dersom meir spesialisering fører til at ein altfor tidleg vel studieløp, kan det få fråfallskonsekvensar seinare.

I framtida blir jobbmogelegheitene svært avgrensa for dei som berre har tatt studieførebuande fag utan å ha studert.

Lederen
BTs lederartikler blir skrevet av mediehusets redaktører og kommentargruppe. Politisk redaktør er leder for denne gruppen. Lederne er skrevet på bakgrunn av BTs publisistiske idé, sjefredaktørs meninger og avisens tradisjon. I avisens publisistiske idé heter det:
«Bergens Tidende skal være en frittstående, liberal, borgerlig (ikke-sosialistisk) avis, partipolitisk uavhengig. Avisens generelle grunnsyn skal bygge på et progressivt og menneskelig samfunnssyn. Den redaksjonelle ledelse skal ha som oppgave å lage en avis som gir sine lesere i by og bygd saklig og sann orientering om det som foregår lokalt, nasjonalt og internasjonalt. Redaksjonsledelsensintegritet skal være uavkortet så vel utad som innad».