Kommunen bør heite Nordhordland

Det mest naturleg og samlande namnet på vår nye kommune er Nordhordland kommune.

KNARVIK: Dersom me tek utgangspukt i kommunesenteret, så vert Knarvik svaret. Dette vil vera eit framtidsretta namn for den nye kommunen i Nordhordland, skriv innsendarane. Eirik Brekke

  • Astrid Aarhus Byrknes
  • Øyvind H. Oddekalv
  • Jon Askeland

Lindås, Meland og Radøy kommunar vert éin ny kommune frå 1. januar 2020. Den nye kommunen vår har enno ikkje fått namn, og i løpet av sommaren har det vore nokre avisinnlegg om namnevalet. Avisa Strilen engasjerte også lesarane sine til ein namnekonkurranse, som det var interessant å følgja. Me vil her gjera greie for namneprosessen, drøfta litt om kommunenamnhistorikk og avsløra korleis me tre vurderer namnespørsmålet på noverande tidspunkt.

Innleiingsvis stadfestar me at det var eit medvite val å ta den endelege namnedebatten etter vedtaket om å byggja ny kommune. Forhandlingsutvala og kommunestyra meinte at det kommunale nyskapingsprosjektet som heilskap stod over namnedebatten, og var samde om å avgjera namnevalet i etterkant. Det er felles kommunestyremøte for dei tre kommunane som hausten 2017 skal fatta vedtak om namnet, dette er regulert i Inndelingslova. Det vert såleis ei ordinær saksutgreiing, debatt og kommunestyrevedtak om namnet på den nye kommunen vår.

Les også

Vil ha ti kommuner i Hordaland

Norge fekk sine første kommunar i 1837, då vart det etablert 392 kommunar, som bygde på den dåverande kyrkjelege inndelinga. På landsbygda var dette vanlegvis namnet der hovudsoknekyrkja og prestegarden var, til dømes Lindås og Manger. Derfor fekk mange av dei første kommunane namn etter tettstaden eller administrasjonssenteret i kommunen.

Ved seinare endringar av kommunegrensene vart det meir vanleg at kommunenamnet tok utgangspunkt i og karakteriserte eit geografisk område, til dømes Radøy, Masfjorden, Øygarden. Men då Meland vart etablert som eigen kommune i 1923, valde dei namnet til kyrkjestaden på øya. Nokre nyare kommunar har tatt namn etter historiske stader tilbake i steinalder og vikingtid, til dømes Re kommune i Vestfold.

Inngangsspørsmålet til namnevalet vert om tradisjonen med kommunenamn bygd på kommunesenter, geografisk område eller historisk stad skal vidareførast. Svaret vårt er ja. Me trur ikkje at bokstavkonstruksjonar frå dei tre noverande kommunenamna er vegen å gå. Hovudinnvendinga mot eit slikt namn er at den bryt med idéen om å byggja ein ny felles identitet og kommune.

Dersom me tek utgangspunkt i historiske stadnamn i dei tre kommunane, så er truleg desse dei mest aktuelle; Seim (Kongsgard og kongegrav), Manger og Lindås (hovudsokn og tettstader frå 1837, der Manger den gongen dekka nordre deler av noverande Meland). Desse namna kan alle brukast, men neppe med full samlande kraft.

Det er ikkje lett å finna éin enkelt geografisk stad som raskt vil vera eit felles samlande namn for dei tre kommunane våre. Radfjorden og Kvernefjorden er dei einaste geografiske områda der dei tre noverande kommunenamna møtest. Me trur ikkje eit kommunenamn etter desse fjordområda er noko sterkt felles identitetsmerke for oss.

Dersom me tek utgangspunkt i kommunesenteret, så vert Knarvik kommune svaret. Dette vil vera eit framtidsretta namn for den nye kommunen. Namnet Knarvik står støtt i ein historisk dimensjon, då første lekken «knar» kjem frå nemninga på båtane dei tidlege nordmennene brukte.

Knarrar og båtar har strilane brukt heile tida, så dette er eit godt felles identitetsmerke. Me er likevel klar over at Knarvik er eit så ungt regionsenter, at det står relativt svakt som felles identitet for mange i dag. Me trur at i seinare generasjonar får fleire eit sterkare forhold til namnet på kommunesenteret vårt.

Etter drøftingane ovanfor står likevel me tre saman om kva namn me no meiner er mest naturleg og samlande for å byggja ein felles identitet, uansett kvar i kommunen me bur: Nordhordland kommune.

Dette namnet avspeglar ein geografi og ein identitet som alle innbyggjarane vil kjenna seg att i, og er trygt forankra i kommunenamntradisjonane. I innbyggjarundersøkjinga som vart gjennomført i kommunane Meland, Lindås, Radøy, Fedje, Austrheim, Gulen, Masfjorden og Modalen hausten 2015, fekk me svar som truleg avgjorde kommunestrukturspørsmålet i alle kommunane.

Undersøkinga viste eit heilt tydeleg skilje i synet på identitet mellom innbyggjarane i dei ulike kommunane: Innbyggjarane i dei tre kommunane våre svara at dei hadde relativt svak kommuneidentitet, men sterk lokalsamfunnsidentitet og relativt sterk Nordhordlandsidentitet. I alle dei andre kommunane var kommuneidentiteten hjå innbyggjarane mykje sterkare, også i høve til Nordhordlandsidentiteten. Større del av innbyggjarane i dei tre kommunane våre identifiserer seg altså med Nordhordland enn i nabokommunane.

På grunnlag av dette trur me at alt ligg til rette for ein fredeleg sameksistens mellom folket nord i Hordaland basert på kommunenamnet. Dette kan forsterka kvart kommunenamn i høve til no. Me er fullt klar over at nemninga Nordhordland i dag definerer eit større geografisk område, og det vil møta motstand, noko det alt har gjort. Men avgrensinga her er uklar og må ofte forklarast og avgrensast, så dette treng ikkje stå skrive i stein til evig tid.

Gulen reknar seg til dømes som Gulen, og Osterøy er med i noko samarbeid i nord, men med Bergen og Vaksdal i anna. Dei tre kommunane våre utgjer fleirtalet av innbyggjarane i og størsteparten av arealet i det som utan tvil definerer Nordhordland som geografisk område, så dette er ikkje noko namneran.

Namneval engasjerer ofte. For den nye kommunen vår er dette alt tilfelle, men me veit også at namnesaka og namnevalet vil gå over. Det vil gå seg til! Me skal utvikla og drifta kommunen til beste for innbyggjarane, samstundes som alle kommunane nord i Hordaland styrkjer eigen identitet og samarbeider godt.

Fram til vedtak om namnet på kommunen vår, helsar me ein ryddig debatt om namneval velkomen. Det er flott om innlegget vårt reiser denne debatten – og kanskje kjem det fram nye, gode namneforslag også? Namnet skjemmer ingen, heiter eit ordtak, men kommune-namnspørsmålet skal me heller ikkje ta lett på. Det skal stå seg i lang tid framover, og vera mest mogeleg samlande for oss som bur i kommunen.