Høgre forsvinn i bomtåka

Høgre har lefla med bompengeprotesten og tapt.

BOTNFALL: Bompengepartiet har tatt kvar fjerde Høgre-veljar. Partiet med Harald Victor Hove i spissen skal slite kraftig med å hente dei tilbake, skriv BT-kommentator Hans K. Mjelva. Eirik Brekke

Hans K. Mjelva
Kommentator i BT

Høgre i Bergen er knust av bompengesaka. Dei har gått frå 35 til 16 prosent oppslutning på under eitt år. Det er spektakulært. Eg har ikkje klart å finne ei dårlegare måling for Høgre i Bergen nokosinne. Og heller ikkje eit større og raskare fall.

Fallet i oppslutning har sikkert fleire årsaker, men den viktigaste er utan tvil bompengeopprøret. Og måten partiet har takla det på, både sentralt og lokalt.

Det siste året har Høgre gjort fleire politiske krumspring for å kome bompengeopprøret i møte. Sidan i fjor vår har Høgre i fleire utspel sådd tvil om dei støttar den vidare utbygginga av bybanen til Åsane.

I byrjinga av mai gjekk så partitoppane i bergensområdet inn for å utsetje signeringa av byvekstavtalen med staten til etter valet i september. Det er her mykje av dei framtidige investeringane, og bompengane, blir bundne opp.

Dette har openbert vore forsøk på å demme opp for veljartapet til det framstormande partiet Folkeaksjonen Nei til meir Bompenger (FNB). Men dagens meiningsmåling viser for heile verda at den strategien har vore mislykka.

FNB ligg no på på 25 prosent for andre måling på rad, medan Høgre altså er nede på 16 prosent.

Bakgrunnstala i dagens BT-måling viser dette endå tydelegare: Ingen parti har mista så mange veljarar til Folkeaksjonen Nei til meir Bompengar (FNB) som Høgre. Kvar fjerde Høgre-veljar frå Stortingsvalet i 2017 har gått over til FNB.

Eller om ein ser det frå ein annan vinkel: Kvar tredje FNB-veljar er no ein fråfallen høgremann, eller -dame. Den som lurer på kvar FNBs veljarar høyrer heime politisk, treng ikkje å lure meir:

Nær 60 prosent av veljarane i det eitt år gamle protestpartiet kjem frå Høgre og Frp. Berre cirka 14 prosent kjem frå Arbeidarpartiet, og litt færre er folk som ikkje røysta i 2017.

Ein del av Høgres fall er knytt til regjeringsmakta. Partiet har tapt oppslutning i alle dei store byane i Noreg det siste året. Dei fleste stadene har bompengemotstand vore ein hovudårsak.

Ein ting er at regjeringa får ein god del av skulda for bompengane, fordi alle lokalt peikar på statens feite lommebok som løysing på problemet.

Men den tunge borgarlege profilen blant FNB-veljarane tyder på at motstand mot bompengar er i slekt med meir tradisjonell motstand mot skattar og avgifter. I Bergens-målinga er støtta til FNB størst blant veljarar med ei husstandsinntekt på over ein million kroner.

Men bompengemotstandarane er likevel langt frå berre rikfolk i digre SUVar. Sjølv om støtta er størst blant dei rikaste, er den nesten like stor i dei lågare inntektsgruppene.

STØRST: Trym Aafløy har grunn til å smile. Bompengepartiet er størst i Bergen. Marita Aarekol

Den nasjonale politikken styrer ikkje alt. Lokalt i Bergen er det interessant å sjå kor forskjellig dei to største partia, Ap og Høgre, har vald å angripe bompengeopprøret.

FNBs viktigaste sak for å hindre auka bompengar, er å skrinlegge den planlagde bybanen til Åsane. Ap har sagt tydeleg at den skal byggast.

Høgre er derimot meir uklar. Dei vil gjennomføre reguleringa av traseen, men utsetje bygginga av bybanen til Åsane. Dei har altså ikkje sagt tvert nei, slik FNB krev.

I ein så polarisert debatt blir eit slikt mellomstandpunkt lett oppfatta som feigt og unnvikande. Ikkje minst er det vanskeleg for mange å forstå. For partiets veljarar vekker det kanskje òg minner om bybanekaoset som langt på veg felte Høgre-byrådet i 2015.

Men skal Høgre ha ein sjanse til å vinne byrådsmakta i september, må dei etter alt å døme finne ei løysing med FNB. Dei sonderingane blir det interessant å følgje.

Harald Victor Hove og resten av Høgre har uansett ein svært vanskeleg jobb fram mot valet i september. Den første og enklaste delen blir å hente Høgre-veljarar ned frå gjerdet.

For det finst eit lite lyspunkt i BT-målinga for Høgre: Halvparten av dei fråfalne frå 2017-valet, dei som ikkje har gått til FNB, har klatra opp på gjerdet. Dei svarar altså at dei ikkje veit kva dei vil røyste til hausten. Desse må lokkast tilbake.

Det er ikkje lett å sjå noko Høgre kan lokke med på bompenge-fronten. Den ulne lokale strategien er lagt.

Det beste Hove kan håpe på der er litt draghjelp frå regjeringa. Men sjølv ein verkeleg feit lovnad, som at staten vil auke bidraget til bybanen frå 50 til 70 prosent, kan bli for liten i høve til dei forventningane bompengepartia har skapt.

Hove vonar nok heller på at folk og media etter kvart vil byrje å snakke om andre ting enn bompengar. Eigedomsskatt til dømes, eller kommunale avgifter.

Det hadde vore noko.

OPPDATERT: Etter første publisering er kommentaren oppdatert med fire avsnitt i byrjinga, som mellom anna nemner Høgre-toppanes utspel om å utsetje signeringa av byvekstavtalen og Hoves støtte til å prioritere Nordhordlandstunnelen før bybane til Åsane.