Det kvite hus heng ikkje saman

Trump la nett fram ein tryggleiksstrategi som heng like lite saman som laget hans i det kvite hus.

Morten Myksvoll
Kommentator i BT

SPRIKJANDE VERDSSYN: Donald Trump, flankert av utanriksminister Tillerson (t.v.) og forsvarsminister Mattis. JONATHAN ERNST / SCANPIX

Etter nær eitt år ved makta har Trump gitt ut ein nasjonal tryggleiksstrategi. Dette er eit dokument som skal vere styrande for amerikansk utanrikspolitikk dei neste åra. Strategien er eit vitnesbyrd om kva staben til Trump er blitt einige om, summert opp i fire pilarar. Pilarane er sprikjande staur, for gapet mellom dokumentet og det Trump står for, er stort.

I introduksjonen skildrar Trump verdssituasjonen slik han såg den då han overtok etter Barack Obama. Han trekk blant anna fram at Nord-Korea og Iran trua heile verda med atomvåpen, jihadismen var på frammarsj og terroristar styrte delar av Midtausten. Den skildringa kan ein vere einig i. Nosituasjonen hans er det verre med. Ifølgje Trump er «heile verda løfta opp av USA si fornying, og amerikansk leiarskap er reetablert.»

Sanninga er at Trump underminerer den amerikanske stoda i verda – kvar einaste dag. Den sjølvutnemnde verdsmeisteren i forhandlingar har ikkje fått til ein einaste ting på den internasjonale scena. Det han har klart, er å trekkje USA ut av viktige handels- og klimaavtalar, og så tvil om Nato-samarbeidet.

Tryggleiksstrategien skal leggje grunnlaget for amerikansk diplomati. Den legg tydelegvis ikkje grunnlaget for kva Trump finn på å tvitre om. Han har allereie gått på akkord med sin eigen plan.

På Twitter skriv Donald Trump at Pakistan har mottatt milliardar av dollar frå USA, men berre betalt tilbake med løgn, bedrag og ei haldning om at amerikanske leiarar er idiotar. I strategien til Trump skal USA byggje eit betre forhold til Pakistan, oppmuntre dei til å styrkje innsatsen sin mot Taliban, og byggje sterkare handelsband.

Atomavtalen med Iran vert kritisert i strategien, og Trump gjekk til val på å kansellere den. I strategien vert avtalen omtalt som mangelfull – og det er den – men det vert ikkje slått fast kva som skal skje med den. I praksis jobbar forsvarsministeren og utanriksministeren med å halde avtalen i live, medan presidenten snakkar om kor ille den er.

Les også

Myksvoll: Trump sine falske fiendar

Der strategien skil seg mest frå røynda, derimot, er på det området der Trump og laget hans har mest kontroll. I USA sitt eige diplomati. I strategidokumentet står det så fint at USA skal byggje og vedlikehalde band der USA sine interesser står på spel. Ute i den verkelege verda har ikkje Trump nominert ein ambassadør til viktige aktørar som EU, Saudi-Arabia, Tyskland og Tyrkia. Diplomatiet skal ifølgje planen vere eit verktøy for å styrke USA sin økonomi, men det må i så tilfelle vere ved å kutte i lønnsutgiftene. Utanriksminister Tillerson har igangsett eit stort program for å slanke departementet med fleire tusen tilsette.

Amerikansk utanrikspolitikk er uforberedt, vinglete og dominert av det militære framfor det diplomatiske. Det er som om Trump og hans administrasjon ikkje var klar for å ta på seg oppgåva. I Michael Wolff si nye bok, «Fire and Fury», er dette eitt av mange etterlatne inntrykk.

Han skildrar ein administrasjon som ikkje veit kva dei gjer på, og som faktisk ikkje ville vinne. Ifølgje Wolff såg Trump-leiren på eit valtap som ein siger, så lenge det vart jamt nok.

Det er grunn til å vere svært skeptisk til ein del av det som kjem fram i boka. Wolff seier at han har hatt ein ekstraordinær tilgang til Det kvite hus, men siterer samtalar han ikkje har vore ein del av. Han limer saman ein del rykte til historier som han sjølv vurderer som sanne. Viss me skal tru på det meste som kjem fram i Wolff si bok, så må me òg tru på at kjeldene har så god hukommelse at dei kan gi att heile samtalar korrekt. Og då har me ikkje eingong tatt omsyn til kva agenda dei kan ha hatt ved å gi desse sitata.

Donald Trump har ikkje noko sterkt behov for å halde seg til sanninga. Han lyg kvar einaste dag. Det skal ikkje senke krava til alle dei som skal skrive om presidentskapen hans. Det er nok å ta Trump på.

Les også

Trump på Twitter: – Boken er full av løgn

FULL KRIG: Steve Bannon, Trumps tidlegare sjefstrateg, omtaler blant andre Jared Kushner (t.h.) som forrædersk, ifølgje Michael Wolff si nye bok. KEVIN LAMARQUE / SCANPIX

Det kan vere mange grunnar til at utanrikspolitikken er så skakkøyrd, andre enn dei elementa Wolff trekk fram. Det kan vere at Trump-leiren ikkje ønskja å vinne, men det kan òg vere at dei rett og slett er inkompetente, eller svært ueinige om kva retning ein skal ta. Ein kombinasjon av dei tre er nok mest sannsynleg.

Før såg ein på presidenten som USA sin sjefsdiplomat. Under Trump, derimot, ser det ut til at sjefsdiplomaten er Tillerson, saman med FN-ambassadør Nikki Haley. Ved fleire høve har staben til Trump sagt at presidenten sine ord for stå på hans eiga rekning. Sist gong etter tvitringa om at han hadde ein større atomknapp enn Nord-Koreas Kim Jong-un. Trump er berre han som fekk dette laget valt.

Trump ser mest ut som ein militant isolasjonist, og det er lett å utvikle sympati for dei som skulle omsetje hans plattform til noko som heng saman. Dei har openbert ikkje lukkast.

Fordelen med å lese tryggleiksstrategien framfor Wolff si bok, er at du kan vere trygg på at det du har lest i strategien er Trump-administrasjonen sine ord. «Fire and Fury» er ei bok som er skriven på ein måte som gjer den vanskeleg å stole på. Tryggleiksstrategien, derimot, er fylt opp av eit verdssyn som skil seg kraftig frå presidenten sitt.

Der Wolffs bok prøver å gi eit innblikk i Trump-administrasjonen sine interne kranglar og personlege konfliktar, klarar tryggleiksstrategien det sjølv – om enn noko ufrivillig.

Morten Myksvoll er ny kommentator i BT. Han var bystyrerepresentant for Frp i Bergen fra 2011 til 2015. Han var medlem i Høyre fra 2015 til august 2017. Han var daglig leder i interesseorganisasjonen Forum nye Bergensbanen ut 2017, og kommer derfor ikke til å skrive om samferdsel for BT.