Kraft-trøbbel for Støre

Motstanden i LO og Ap mot EUs energimarknadspakke kan ende i fullt EØS-opprør.

Hans K. Mjelva
Kommentator i BT

TRØBBEL: Ap-leiar Jonas Gahr Støre har fått halve partiet og heile LO mot seg i spørsmålet om norsk tilslutning til EUs energibyrå ACER og EUs tredje energimarknadspakke. Viss han og Ap likevel vel å sikre regjeringa fleirtal, kan det gje partiet endå fleire problem i fagrørsla og distrikta, skriv BT-kommentator Hans K. Mjelva. Ruud, Vidar / NTB Scanpix

Som om Ap-leiar Jonas Gahr Støre ikkje har nok problem: no har han òg fått ein mini-EU-kamp midt i fleisen.

I ly av den støyande debatten rundt Sylvi Listhaugs Facebook-eskapader, har Støre den siste veka drive brannsløkking i eige parti. Eit forsøk på å kvele opprøret mot Noregs tilslutning til EUs tredje energimarknadspakke og energibyrået ACER.

Les også

65.000 i Facebook-gruppe mot Acer

Ap-leiinga er for, men eit fleirtal av partiets ordførarar er i mot. 108 av partiets 203 ordførarar har skrive under på eit opprop der dei krev at stortingsgruppa seier nei til regjeringas forslag. To av dei fem fylkeslaga som har tatt standpunkt seier òg nei. Til helga kan det same skje i Hordaland.

Motstandarane fryktar meir EU-makt over norsk energipolitikk, og høgare straumprisar for industri og forbrukarar.

I førre veke sende Støre ifølgje Klassekampen ein e-post til ordførarane, der han mellom anna skriv at eit nei kan føre til represaliar frå EU:

«Sier vi nei til det videre samarbeidet, vil vi gå ut av energisamarbeidet i EØS-avtalen. Det vil trolig bety at andre deler av avtalen vil bli satt ut av kraft. Det er et betydelig usikkerhetsmoment, særlig for vår eksportindustri.»

Måndag vart vondt verre for Støre, då sekretariatet i LO samrøystes gjekk i mot ACER og energipakken. LO meiner Stortinget bør utsetje godkjenninga av EUs tredje energimarknadspakke, til ein kjenner innhaldet i den fjerde og «en grundig konsekvensanalyse er foretatt».

I praksis betyr det ei utsetjing på minst eitt, kanskje to år.

Les også

Acer-sjef overrasket og smigret over motstanden

Motstanden har sett Støre & Co i ei skikkeleg kattepine. SV og Senterpartiet vil røyste nei når saka kjem opp i Stortinget 22. mars. Det vil truleg òg KrF. Ap sit dermed på vippen og vil avgjere saka. Viss Ap-leiinga held på si ja-linje, vil dei med andre ord sikre fleirtal for den borgarlege regjeringa, mot viljen til LO og halve partiet.

Det vil koste dyrt. Slike kompromiss med regjeringa er akkurat det partiet fann ut at dei hadde for mange av, då lærdommen frå det elendige valet skulle trekkjast i fjor.

Ap har fremja ei rekkje krav for å støtte regjeringa. Det viktigaste, som eigentleg ikkje har noko direkte med ACER og energipakken å gjere, er at Statnett skal eige alle utanlandskablar. Kravet er meint å roe ned dei som fryktar at fleire utanlandskablar skal føre til høgare straumprisar i Noreg.

Men krava var kjende i god til før LO og ordførarane sa sitt, og har tydelegvis ikkje verka særleg roande.

Ei anna røynsle frå fjorårets valkamp var at partiet tok for lett på distriktsopprøret. Det var retta mot regjeringa, men råka òg Ap. Striden om ACER og energipakken gjer vondt verre. Når spørsmålet handlar om vasskraft og tungindustri, blir sentrum-periferi-dimensjonen vekt til live. Går Ap saman med regjeringa her, vil dei for mange sementere inntrykket av Ap som eit sentraliseringsparti.

For å sitere Støre frå gårsdagens landsstyretale:

«Da bekymrer det meg sterkt når jeg reiser i Norge, og oftere og oftere hører om avmakt og marginalisering: En opplevelse av ikke å bli hørt. Av ikke å være like mye verdt. Av økt avstand mellom de styrende og de styrte.»

Les også

Vinden blåser ut av landet

Diskusjonen om ACER og energipakken har kvervla opp argument som minner mistenkjeleg om EU-kampen i 1994 og 1972: Skal vi gje EU kontroll over «arvesølvet», vasskrafta? Skal vi ta frå industrien ein konkurransefordel og påføre det norske folk høge straumrekningar?

I 1994 vart EØS-avtalen ståande som eit slags kompromiss, etter at folket hadde sagt nei til Ap-regjeringas forslag om EU-medlemskap. EØS-avtalen har vore eit slags minstekrav for å bli sett på som tilrekneleg i Ap.

Lenge var det slik i LO òg. Men dei siste åra har EØS-skepsisen vakse ut av venstrefløya, til ein brei motstand. Det skuldast ikkje minst arbeidsinnvandring og liberale reformer som følgjer av EØS-avtalen, og som legg press på løns- og arbeidsvilkåra til mange av LOs medlemmer.

Skulle LO gå mot EØS-avtalen ville det leggje tungt press på Ap for å følgje etter, noko som ville blitt ei historisk venstredreiing. Den kan neppe Støre, som i si tid var med på å framforhandle EØS-avtalen, bli med på.

Ved LO-kongressen i fjor tapte EØS-motstandarane. Men det bør uroe Støre at dei sterkaste forsvararane for EØS-avtalen, industriarbeidarane i Fellesforbundet, før helga hamna på nei-sida i spørsmålet om ACER og energipakken.

Det aukar sjansen for at LO seier nei til EØS neste gong LOs øvste organ, LO-kongressen, møtes i 2021.

Difor jobbar Espen Barth Eide, som har ansvaret for saka i Aps stortingsgruppe, for fullt med å finne nye løysingar og formuleringar.

Han har dårleg tid. Etter planen skal Energi- og miljøkomiteen skal ta stilling til saka i morgon, torsdag. Men ifølgje Klassekampen har dei fått utsett fristen til måndag 19. mars. Då må Ap ha bestemt seg.