Rosa sykkelmytar

Sigeren til dei rosa sykkelboda i Foodora er bra for boda, men betyr mindre for andre teknologiselskap.

Publisert: Publisert:
Hans K. Mjelva
Kommentator i BT

SIGER: Etter fem veker i streik vann sykkelboda i Foodora fredag fram med hovudkravet om å få oppretta ein tariffavtale, og betre løn. Foto: Ole Berg-Rusten / NTB Scanpix

Kor viktig var eigentleg streike-sigeren til sykkelboda i selskapet Foodora?

Natt til fredag fekk dei norske sykkelboda i det tyske storselskapet gjennomslag for å opprette ein tariffavtale, med AFP-ordning og eit solid lønshopp.

Fordi dette blir oppfatta som eit selskap i «den nye digitale økonomien», vekker det internasjonal oppsikt. Tendensen til at frilansarar erstattar fast tilsetjing utfordrar arbeidslivet i alle industrinasjonar.

Sjefen for den internasjonale arbeidsorganisasjonen ILO, Guy Ryder, hadde difor følgjande melding då han møtte dei streikande sykkelboda i Oslo 20. september:

«Det disse folkene representerer er noe som er ganske nytt, de representerer en voksende del av økonomien som verden beveger seg mot. Det som skjer i Oslo i dag er ikke bare viktig for dem som er direkte involvert i denne streiken. Det er har også betydning utenfor Norge».

Fredag vart den nye tariffavtalen òg hylla som ein banebrytande siger av både Fellesforbundet (LO) og partia på venstresida.

Les også

Hans K. Mjelva om Aleris-saka: Grensa for høgrepolitikk i Noreg

Det kan vere at avtalen er byrjinga på ei endring, slik alle desse vonar. Men det er langt frå sikkert.

Her er mange blitt blenda av teknologien. For forbrukaren ser Foodora ut som kva som helst anna innovativt app-basert selskap.

Du registrerer kredittkortet og adresse, og så kan du bestille mat levert frå ein haug med restaurantar, ikkje berre dei få som har utkøyring sjølve. Og på appen kan du følgje syklisten som sveittar seg fram til døra di, ikkje ulikt appane til Uber, Lyft og andre.

Men Foodora er organisert annleis enn både desse selskapa og fleire av Foodoras norske konkurrentar. Sykkelboda i Foodora er nemleg tilsett i Foodora.

Foodora er difor meir likt tradisjonelle norske selskap, sjølv om lønssystemet og vilkåra i den nye tariffavtalen er tilpassa Foodoras spesielle forretningsmodell.

Felles for mange av selskapa i «den nye økonomien» er at dei definerer seg som plattformer, og ikkje ei tradisjonell bedrift. Dei meiner difor dei er ein formidlar mellom kjøpar og seljar, og ingen arbeidsgjevar.

Det kunne nok Foodora òg ha gjort, og kome unna med det. Fleire av Foodoras norske konkurrentar er organiserte på den måten, altså at boda er sjølvstendig næringsdrivande.

Det betyr at arbeidsmiljølova ikkje gjev dei noko vern mot lange dagar eller usakleg oppseiing, at dei ikkje får sjukepengar, pensjon og andre gode, og at dei ikkje kan streike for å få betre vilkår.

Derimot kan kontraktørverksemd vere ein fordel for dei som kan og ønskjer å jobbe mykje. Det kan òg gje større fridom til å bestemme når og kor mykje ein vil jobbe.

Difor er dommen i den såkalla Aleris-saka viktigare for fagrørsla enn Foodora-sigeren.

I august tapte 24 omsorgsarbeidarar langt på veg saka dei hadde fremja mot omsorgsgiganten Stendi (tidlegare Aleris). Det var òg eit tap for LO og Fagforbundet, som støtta dei 24.

Omsorgsarbeidarane meinte dei burde vore tilsette i selskapet, ikkje innleigde som sjølvstendige einmannsselskap. Dei meinte dei hadde jobba over 20.000 timar ulovleg overtid, og ville ha erstatning.

Stendi vann i elleve av sakene, og fekk delvis medhald i dei 13 andre. Dommen er komplisert, og vil nok bli anka.

Men den illustrerer kor vanskeleg dette feltet er, og gjev ein peikepinn på kor komplisert det kan vere å gjere noko med teknologiselskap som ikkje frivillig vel å tilsette dei som utfører arbeidet, slik Foodora har gjort.

Foodora-avtalen kan bli ein siger for fagrørsla viss selskapet klarer å slå konkurrentane ved å ha fast tilsette og gode vilkår.

Viss ikkje vil fleire velje kontraktør-modellen.

Publisert: