Frps einaste veg var ut

Det finst grenser for kor lenge eit opposisjonsparti kan sitje i regjering. No var grensa nådd.

Publisert Publisert

GÅR AV: Frp-leiar Siv Jensen møtte pressa på veg inn til partiets ekstraordinære landsstyremøte. Foto: Fredrik Varfjell

  1. Leserne mener

Statsminister Erna Solberg (H) har skritt for skritt realisert draumen sin om ei borgarleg fleirtalsregjering. Venstre vart med i januar 2018, KrF kom til i januar 2019.

Men i årets første månad rauk fleirtalet. Framstegspartiet går ut av regjering, kunne Siv Jensen (Frp) fortelje måndag ettermiddag.

Det er ikkje éi enkelsak som får fleirtalsregjeringa til å falle, sjølv om det var saka med IS-kvinna som fekk begeret til å renne over. Det er bygd opp ei misnøye med regjeringa over tid i Frp.

Mishaget gjeld alt frå klima til folk som er reformtrøytte. Dette må partileiinga ha undervurdert.

Fleirtalet til Solberg har hovudsakleg smuldra opp i to store saker.

Den første store krisa til fleirtalsregjeringa kom i valkampen. Då sette Frp regjeringa i fare ved å krevje nye gjennomslag på bompengar, berre månader etter at dei hadde gått samrøystes inn for Granavollplattforma.

sprakk saka om at regjeringa skulle hente kvinna som har knytt seg til terrorgruppa IS, samt hennar to barn. Den saka viste seg for vanskeleg å bli einige om.

Det er det ein ganske enkel grunn til: bompengar handlar berre om pengar.

Er det éin ting partia i Solberg-regjeringa har vore flink til, så er det å kompromisse på pengebruk. Éin milliard til her, nokre hundre millionar til der. Så kan alle seie at dei har fått gjennomslag for sin politikk.

Krisa vart avverja. Men metoden Frp brukte reduserte tilliten internt i regjeringa. Det er grenser for kor lenge eit opposisjonsparti kan sitje i regjering. Bompengekrisa la difor grunnlaget for denne krisa – som òg var mykje vanskelegare å handtere.

Det finst nemleg ingen kompromiss i saka om den norsk-pakistanske IS-kvinna. Så lenge det var umogeleg for staten å berre hente barna, stod det mellom å la dei vere i den syriske fangeleiren, eller å hente alle saman.

  • PODKAST: «Nokon må gå» diskuterer Frp, Nav-skandalen og Førde

Saka med IS-kvinna sprakk tysdag i førre veke. Frp-leiinga reagerte først med moderat kritikk mot regjeringa.

Onsdag vart det verre. Og så tok det heilt av.

Jensen skulle levere ei kravliste til Solberg på torsdag, sånn at Frp skulle få kompensert tapet i saka om IS-kvinna. Dagane gjekk, men kravlista kom aldri.

Før det hadde Frp-lag frå heile landet kome med innspel til lista, om alt frå nei til vindkraft til strengare innvandringspolitikk og meir pengar til pelsdyrbønder. På fredag innkalla Vestland Frp til eit ekstraordinært fylkesstyremøte, for å ta stilling til situasjonen.

Der har statsråd Terje Søviknes møterett.

Les også

– Best for regjeringen om Frp går ut

Men natt til måndag kunne NRK melde at Frp ville innkalle til eit telefonmøte i landsstyret. Søviknes har møterett der òg.

Hadde møtet vore planlagt, ville Vestland Frp neppe kalla inn til møte same dag.

Rolla til Søviknes er interessant av fleire grunnar. For han gjorde comeback som statsråd like før jul, etter å ha vore ute av regjeringa i eit drygt år. Jensen visste at regjeringa ville hente IS-kvinna og dei to barna heim allereie i september. Då vart operasjonen utsett.

Ville Søviknes blitt statsråd i desember, dersom Jensen forstod at Frp kunne gå ut av regjering i januar? Neppe.

Jensen sa på pressekonferansen at det var umogeleg å bli overraska over den sterke reaksjonen. Men alt tyder på at partileiinga til Frp vart tatt på senga av kor brei regjeringsmotstanden hadde blitt internt.

Den stadige forverringa av situasjonen skuldast dels Jensen og hennar partileiing, som truleg har undervurdert sprengkrafta internt i partiet.

Men statsministeren har òg ein del av skulda. Då Solberg skulle forsvare avgjerda om å hente IS-kvinna, sa ho at det handla om moral. Solberg ville ikkje ha den sjuke gutens død på samvitet.

Frp-arar reagerte sterkt. Dei ville ikkje ha på seg at deira synspunkt var umoralsk. Det er få ting som irriterer Frp-politikarar meir, enn når Høgre skal late som dei er betre enn Frp-arane.

Frp meinte at avslaget òg var moralsk grunngitt. Partiet ville hente barna, men nekte å bruke ressursar på å hente kvinna. Prinsippet er kjent frå tallause actionfilmar, nemleg at ein ikkje forhandlar med terroristar.

Så vart dette eit lite pengespørsmål likevel, sidan Jensen tidleg innrømma at kvinna hadde rett til å kome inn i landet, om ho kom seg til grensa sjølv.

Les også

Fylkesledere og stortingsrepresentanter ber Jensen ta Frp ut av regjering

Jensens framtid som partileiar er foreløpig uviss. Regjeringsprosjektet er hennar bragd, på godt og vondt. Om Jensen vil bli sitjande ei stund til, er det truleg avgjerande at ho tok regien på Frps brot med Høgre, Venstre og KrF.

Av og til må leiarar rett og slett følgje etter rørsla si, for å unngå å stå åleine.

Frp går neppe stille ut døra, og det er vanskeleg å sjå føre seg at partiet skal vere ein lojal partnar for det som er att av regjeringa.

Partiet kjem truleg til å gå tilbake til eit gammalt mantra, om at Frp ikkje støttar ei regjering dei ikkje er med i.

Men Frp kunne ikkje støtte den regjeringa dei var med i heller.

Publisert