Fornærma av falafel

Kva er det med veganarar som gjer dei kjøtetande blant oss så forbanna?

Publisert: Publisert:
Morten Myksvoll
Kommentator i BT

VEGANSK: Denne burgaren er heilt plantebasert, og det provoserer. – Folks livsval kan følast som eit åtak på oss andre, skriv Morten Myksvoll. Foto: Ryan Soderlin, TT NYHETSBYRÅN (Arkiv)

Bilistar som rasar når folk seier at dei syklar til jobb – eller klarer seg utan bil. Folk som ikkje vil ha barn. Eller vegetarianarar og veganarar som klarar seg utan kjøt.

Annleistenkjande folk skaper uvisse. Det kan gjere folk utrygge på eigne val, for det kan tolkast som kritikk av deira levemåte. Og det er heilt normalt.

«Falsk konsensus» er eit ganske vanleg psykologisk fenomen: Folk overdriv kor mange som tenkjer, meiner og handlar slik ein gjer sjølv.

Familie og vener liknar til ein viss grad på ein sjølv. Det gjer det veldig lett å tru at folk flest er slik òg. Det er tryggande å tru at mange deler mitt syn på verda; sjølvtilliten blir betre.

Når verdsbiletet vårt vert truga, blir effekten tilsvarande negativ. Sjølvtilliten vert dårlegare, og ein kan bli defensiv. Når du gler deg til å leggje ein saftig biff på grillen, vil du ikkje høyre om folk som nyt ein portobellosopp.

Dei gongane det skjer, er det veldig lett å tolke «eg et ikkje kjøt» som misjonering. Då trur du veganaren eigentleg seier «du burde slutte med kjøt, og eg er betre enn deg». Ja, det finst veganarmisjonerarar, men det manglar ikkje akkurat på indrefiletmisjon heller.

Prøv å seie til nokre kjøtelskarar at du ikkje liker bacon, til dømes.

Vegetarianarane sine val går eigentleg ikkje utover andre. Deira individuelle livsval burde ikkje krenke ein som likar kjøt, men slik fungerer hjernen vår. Det hjelper nok litt å vere bevisst på det.

VEGANSK IS: – Det er tryggande å tru at mange deler mitt syn på verda; sjølvtilliten blir betre. Når verdsbiletet vårt vert truga, blir effekten tilsvarande negativ, skriv Morten Myksvoll. Foto: Michael Noble Jr. / TT NYHETSBYRÅN

Men det ikkje grenser for kva som er problematisk i dagens kjøtverd. Det vert til og med klaga over at vegetarianarar lager pølser, burgarar eller andre rettar som dei fleste assosierer med kjøt.

Ein som støttar dette synet, er Nationen-kommentator Hans Bårdsgård. «Pølse og burger har et distinkt kulturelt innhold: Kjøtt», skriv han på Twitter.

Det er jo berre tull. Burgaren er ikkje ein del av dyret. Pølsa ser ikkje sånn ut frå naturen si side. Ein har forma kjøtet, akkurat som ein kan forme ikkje-kjøtet.

No har det gått så langt at EUs landbrukskomité meiner «vegetarburgar» er villeiande. Den konklusjonen er halvt øydelagt, eller «well done» som dei seier på fagspråket.

Det ein bruker for å lage ein kjøtburgar, er deig. Kjøtdeig. Men det er eigentleg eit åtak på mange hundreår med bakartradisjonar. Etter EUs logikk å døme, er kjøtdeig villeiande, fordi brød- og bolledeig har krav på ordet. EU bør difor forby omgrepet «kjøtdeig».

Når folk (heilt feilaktig) føler at veganarar og vegetarianarar går til åtak på deira livsval, så er det ikkje så rart at fordomar mot dei kjøtfrie er sterke. Dei som ikkje et kjøt av omsyn til klima eller dyrevelferd vert sett spesielt ned på.

Kanskje er det òg ei erkjenning av at dei kjøtfrie blant oss har rett? Det betyr ikkje at me må bli veganarar alle mann, men me bør redusere kjøtforbruket vårt.

Av og til bikkar fordomane over i eit reint hat. I fjor måtte redaktøren for det britiske matmagasinet Waitrose Food Magazine gå av, etter å ha skrive ein e-post der han foreslo ein artikkelserie om å drepe veganarar, «éin etter éin». Svaret kom etter at ein journalist hadde foreslått å lage ein serie om plantebaserte måltid.

Det er fascinerande kor sinte ein kan bli av at nokon har kikerter i tacoen sin.

BT inviterer til møte om veganisme torsdag 25. april. Gratis for abonnenter.

Publisert: