Krigen blir berre verre i Syria

Her heime blir me mest uroa av at nokon kan finne på å flykte.

Publisert Publisert

Ei jente som ankom Lesbos etter å ha kryssa over Egearhavet frå Tyrkia. Foto: Michael Varaklas/AP, NTB Scanpix

  1. Leserne mener

Er dette starten på ei ny flyktningkrise? Det er eit av dei vanlegaste spørsmåla som dukkar opp kvar gong den syriske borgarkrigen bryt gjennom lydmuren av nyheiter.

Spørsmålet er naturleg, sidan det er lett å hugse den store flyktningstraumen i 2015, då hundretusenvis av menneske tok seg inn i Europa. Men spørsmålet er òg provoserande nærsynt: Nei, krisa er den same no som då.

For krisa minka ikkje sjølv om det kom færre asylsøkjarar over norskegrensa.

Fleire millionar menneske er og har vore på flukt frå krigen i Syria i mange år. Og krigen ser ikkje ut til å ha ein ende.

Før helga vart situasjonen endå meir kritisk. No er Tyrkia i direkte kampar med det syriske regimet i Idlib-provinsen nordvest i landet.

Ingen veit om Russland kjem til å gripe inn.

Ein ung gut henta ut ein daud kylling frå eit utbomba hus i Idlib-provinsen. Foto: Umit Bektas/Reuters, NTB Scanpix

I det som truleg er eit forsøk på å tvinge Europa til å støtte Tyrkia, opna tyrkarane grensa mot Europa.

Men trass i at det finst cirka fire millionar syriske flyktningar i Tyrkia, er det liten grunn til å frykte liknande scener som i 2015.

For det første overdriv Tyrkia kor mange som har forsøkt å ta seg over til Hellas. For det andre nektar Hellas å sleppe flyktningane inn i landet.

Det flyktningane møter når dei forlèt Tyrkia, er gresk tåregass. Éin flyktning frå Aleppo skal vere drepen, etter at grensevaktene skaut han i ansiktet med gummikuler. Dødstala vil stige.

Om nokon klarer å kome seg forbi Hellas, ventar Balkan og det meir autoritære Ungarn. Europa har blitt langt hardare i klypa sidan sist.

Det er ikkje norsk innvandringspolitikk som held flyktningane ute, men vald.

Greske grensevakter møter flyktningar og migrantar med tåregass. Foto: Ismail Coskun/IHA, NTB Scanpix

«Det er ikke desperate flyktninger som står på grensen mellom Tyrkia og Hellas nå», seier statsminister Erna Solberg (H) ifølgje NRK. Det er eit spenstig sitat.

Mange av dei har flykta frå krig. Og ein skal vere ganske desperat for å setje ut på det farefulle havstykket mellom Tyrkia og Hellas.

Tusenvis av menneske døydde i dei bølgjene i 2015.

Det finst nok økonomiske migrantar blant dei som vil krysse grensa no. Men mange av flyktningane har budd på utsida av det tyrkiske samfunnet i mange år. Dei færraste syrarane i Tyrkia har sosiale rettar, og eit fåtal har ein plass å bu.

Solberg har rett i at dei som vil inn i Hellas akkurat no ikkje flyktar frå Idlib. Grensa til Tyrkia er nemleg stengd. Men det gjer dei neppe mindre desperate.

Atma-leiren på grensa til Tyrkia, er ein av mange leirar for syrarar som har flykta til Idlib-provinsen. Foto: Umit Bektas/Reuters, NTB Scanpix

Den verste delen av flyktningkrisa råkar derimot dei som framleis er inne i Syria. Kampane mellom tyrkiskstøtta opprørarar og det russisk-støtta regimet i Syria har halde på lenge.

Idlib er den siste provinsen Syrias Bashar al-Assad ikkje har kontroll over. Minst 3,5 millionar menneske er i området, og mange av dei har flykta frå Assad-regimet fleire gonger.

For å klare å gjenerobre landet, bombar Assad skular, sjukehus, marknadsplassar og alt mogeleg anna. Russland står for ein del av desse angrepa.

På torsdag vart altså krigen endå verre. Då vart 36 tyrkiske soldatar drepne i eit russisk luftangrep. Det er første gong på meir enn 100 år at tyrkiske soldatar har blitt drepne av russiske styrkar.

På fredag sat Nato-toppane i eit krisemøte. Så starta Tyrkia ein større militæroperasjon på søndag. No er det stor fare for at krigen blir endå meir brutal.

Dette er Tyrkias fjerde store militæroperasjon i Syria, men det er første gong at Assad-regimet er motparten. Tidlegare har terrorgruppa IS og kurdiske militsar vore målet.

Russland har – til no – halde seg unna nye kamphandlingar mot tyrkiske troppar. Det gir resultat på bakken. Tyrkia har tatt ut syriske luftforsvarssystem, skote ned fleire jagarfly og angripe mange stridsvogner.

Utan russisk støtte, er ikkje den syriske hæren så sterk.

Heilt sidan Russland gjekk aktivt inn på Syrias side i 2015, har kvar ein inngriping mot Assad-regimet blitt møtt med at det no var umogeleg. Om Russland held seg utanfor kamphandlingane mellom Syria og Tyrkia, har det argumentet vore ein myte.

I mellomtida har mange døydd i Assad-regimets kamp om å ta tilbake landet.

Tyrkia har spelt høgt i sin Syria-politikk, og på mange område har dei tapt. Landet har fått eit dårlegare forhold til både sine Nato-allierte, men òg til Russland.

Det skuldast både det stadig meir autoritære regimet til Erdogan, men òg landets involvering i Syria. Det har verka som ei gedigen hengjemyr til no.

Sivile flyktar frå kampane i Idlib, men alle grensene ut av den syriske provinsen er stengt. Foto: AP, NTB Scanpix

Men i motsetnad til Noreg, nyt dei ikkje den luksusen det er å sitje på lang avstand og be om ei politisk løysing. Millionar av dei som har motsett seg Assad-regimet, er anten blitt drepne eller sende på flukt.

Folk har blitt torturert, bomba, gassa i hel. Det har vore folkemord på folkemord.

Det finst ikkje ei politisk løysing som kan rettferdiggjere at ein sånn person held på makta. Tyrkia har gjort tallause feil, men dei har i det minste forstått krigens alvor.

15. mars er det ni år sidan opprøret mot Assad-regimet starta. Mange har framleis ikkje forstått kor brutal borgarkrigen er. For då hadde ikkje leiarane våre snakka om ei politisk løysing.

Og det første spørsmålet hadde ikkje vore «kjem det flyktningar til Noreg?»

Publisert