Å bere røtene i brystkassa

Først etter at eg slutta å sjå heimen som ein stad, fann eg ut korleis eg skulle høyre heime.

HØYRE HEIME: «Eg sto og såg på ei stor bjørk som veks utan kjøkenvindauget, som har vore der heile livet», skriv Kristina Leganger Iversen. Foto: Eirik Brekke

  • Kristina Leganger Iversen
    Forfatter
Publisert:

Etter å ha budd nesten ti år borte frå Bergen, hender det av og til at folk spør kvar heime er. Det høyrest ut som eit enkelt spørsmål, men kvar gong eg skal svare, stoppar eg opp. Kvar høyrer eg eigentleg heime?

Lenge var det å høyre til på ein plass, noko eg tok for gitt: Det kjentest litt som eit fangenskap. Eg budde dei første 18 åra mine i Bergen – eg kan ikkje hugse heilt når eg starta å lengte ut i verda, men det var tidleg. Heile barndomen lengta eg etter å bli vaksen, for å vere vaksen tydde, tenkte eg, at ein kunne bestemme sjølv, både kvar ein ville vere og kven ein ville vere, og vere med, for den saks skuld.

Og då kunne ein reise ut i verda, finne nye stadar, nye kulturar, nye folk, og ein kunne bli endra: Oppdage nye ting i seg sjølv, bli eit litt nytt menneske.

Les også

Det som ovrar seg

Og sommarferien, sommarferien var forsmaken på nett det. Allereie då eg var elleve år, reiste eg bort åleine – eller på sommarleir ein månad utan foreldra mine. Eg drog saman med tre andre barn frå Bergen, Karen, Paul-Anders og Dag-Otto, og den vaksne leiaren vår Marte, til Århus i Danmark, til ein sommarleir der vi møtte barn frå heile verda: Frå land som Egypt, Indonesia, USA, Canada, Costa Rica, Brazil og Estland.

I fire veker sov vi på golvet av ein skule, men for meg var det som å endeleg vere ute i verda. Eg sakna foreldra mine, visst, men eg klarte meg også. Den litt rare leseløva frå Åsane drog ut og fekk venner frå heile verda.

Inntil eg var 18 år, var heim likevel ein sjølvsagt plass. Det var Rollandslia 111. Samstundes som eg lengta ut i verda, så hadde eg ein trygg plass å lengte bort frå – men då eg var 18 skulle både eg og den forsvinne. Før eg flytta til Moskva for å ta siste året på vidaregåande, tok eg farvel med huset. Mamma skulle selje det medan eg var borte, eg pakka ned rommet mitt, gjekk frå rom til rom og tok fotografi.

Kanskje finst dei fotografia enno ein plass, eg veit ikkje, for eg har aldri leita etter dei, har aldri trengt å sjå dei. Det kjennest som eg framleis kjenner det huset betre enn eg kjenner ganske mange av folka i livet mitt.

Les også

Å lengte ut istedenfor hjem

Det siste ordentlege minnet frå huset, er frå sommaren før eg drog. Eg sto og såg på ei stor bjørk som veks utanfor kjøkenvindauget, som har vore der heile livet mitt. «Den har røtene sine i jorda, men du, du har røtene dine i deg sjølv. Du ber dei med deg», tenkte eg veslevakse for meg sjølv. Og slik kjentest det, frå den augneblinken. Slik kjente eg det veldig lenge.

Etter Moskva budde eg fire år i Oslo, eg hadde seks år der eg kvervla rundt, flytta litt frå stad til stad. Eg har følt meg heime i Oslo, i Berlin-kollektivet, i Oakland, på datarommet eg okkuperte i Göteborg, i Bergen i leilegheita til han eg var saman med der. Heim var ein kjensle eg hadde i meg, men derfor var det også ei kjensle eg kunne ta med meg, då eg reiste vidare.

Kva er ein heim, kva er det å høyre heime? Den første kjærasten eg hadde, ville ikkje reise. Han ville ikkje at eg skulle reise heller: Han ville bu i Oslo. Den andre kjærasten eg hadde, ville heller ikkje reise. Han ville bu i Bergen. Og han ville at eg skulle ville bu i Bergen. Han ville iallfall ikkje bu i Oslo, det var, som for så mange bergensarar, heilt utenkjeleg.

Då eg fekk jobb i Oslo, var det for han som om ein tragedie hadde funne stad. Han følte det som han ville miste heimen sin. For meg kjentest verda framleis som ein stad full av ting eg kunne vinne. Eg drog frå ein kjæraste for å dra på loffen, ifrå ein annan for å dra til Oslo, eg drog til USA, eg drog vidare. Eg høyrde til meg sjølv, bar med røtene mine, var heime.

Les også

Høyanger

Men på eit tidspunkt endra det seg. Eit par månadar før eg skulle flytte eit år til USA, for tre år sidan, trefte eg ein kis – ein kis som på mystisk vis ikkje hadde noko i mot at eg skulle eit år bort. Vi hadde det utruleg gøy saman, og han likte meg ganske enkelt sånn eg var: Han ville ikkje halde meg tilbake.

Han likte at eg var ein sånn som drog ut i verda. Korleis eg kakla utan stans. Og av og til har meir vilje enn ti ville hestar.

Eg følte meg ikkje mindre rar enn eg alltid har kjent meg – berre at det for ein gangs skuld var ein bra ting. Eg trengde ikkje å velje mellom å vere meg, eller å vere med han – vi passa ganske enkelt saman. Hadde det betre, og gøyare og finare saman. Og litt etter litt gjekk heim frå å vere den plassen eg var, til den plassen han er. Som om røtene mine hadde grodd frå brystet mitt, til brystet hans.

«Home is where the heart is» seier amerikanarane, og kor klisjéfylt det enn er, så trur eg det er noko i det. I mange år kjentest det som eg bar røtene mine i mitt eige bryst. For det er med kjærleiken som med tilhøyrsla – berre når nokon liker deg nett som du er, er det bra nok.

Og kisen? Han er trønder. Før eg flytta til USA, tok eg han med heim til Bergen. Trur du at du kunne bu her, spurde eg han, og han nikka. Eg kjente eg var letta. For det kjenst best å vere på den sikre sida. Kanskje ein dag blir det Bergen og oss. Kanskje vender vi heim, og finn vi vår eigen måte, å både høyre til og høyre saman.