Sentrumspartiet

Senterpartiet kan samarbeide til venstre nasjonalt og til høgre lokalt. Det er eit sentrumsparti som fungerer.

SENTRUM SOM FUNGERER: Sp-leiar Trygve Slagsvold Vedum er ein av høgresidas fremste kritikarar. Sp-fylkestopp i nye Vestland, Jon Askeland, opnar derimot for å samarbeide med høgresida. – Det viser eit sentrumsparti som fungerer, skriv Morten Myksvoll. Terje Pedersen, NTB Scanpix / Fred Ivar Utsi Klemetsen

Morten Myksvoll
Kommentator i BT

Radøy-ordførar Jon Askeland (Sp) opnar i BT opp for å samarbeide med høgresida etter haustens fylkestingsval. Han er partiets toppkandidat i nye Vestland fylke.

Valekspert og jussprofessor Johan Giertsen (som for ordens skuld er Høgre-medlem), meiner at Senterpartiet kan ende opp med mange fylkesordførarar etter valet. Det kan bli Sp-grønt langs nesten heile svenskegrensa – frå «Nordmarka til Grense-Jakobselv, og kanskje en stor del av Vestlandet», seier Giertsen.

Berre i Rogaland bind Sp seg til venstresida, skriv Klassekampen.

Opninga for høgresamarbeid er taktisk lurt. Senterpartiet vil ikkje vekse – eller halde seg så stor som no – dersom dei bind seg til Arbeidarpartiet i eitt og alt. Så populært er nemleg ikkje Jonas Gahr Støres parti.

Det gjeld òg Anne Gine Hestetuns lokale parti. Ho er fylkesordførar for Ap i Hordaland, som Sp samarbeider med i dag. Det er eit samarbeid som ikkje akkurat vert skildra som rosenraudt av fleire Sp-folk på helgas landsmøte. Dei fryktar dårlege gjennomslag dersom partiet forpliktar seg til å gi Hestetun ein ny periode som fylkesordførar.

Kvar gong nokon vurderer eit skifte til høgresida, er det eitt spørsmål som alltid dukkar opp: Kva med Frp? Askeland lar seg ikkje skremme av det.

– Når eg ser personane som sit i fylkestinget, så kan eg samarbeide med alle der, seier han til BT.

Les også

Sp-topp klatrer gjerne over gjerdet for å få styre

Askeland omtalar seg sjølv som ein pragmatikar – noko sitatet over viser. Men han viser òg at partia og deira tillitsvalde er meir mangfaldige enn me lett får inntrykk av når me høyrer partileiarane tale.

Radøy-ordføraren er for kommunesamanslåinga i Nordhordland, der hans eigen kommune går inn i Alver. Senterpartiet nasjonalt er mot kommunereforma.

Askeland er òg for at Noreg skal halde fram som medlem i EØS. Senterpartiet sentralt vil melde seg ut.

Dette er ein typisk lokalpolitikar. Det er nemleg plass til langt meir pragmatisme i lokal enn i nasjonal politikk. For på Stortinget er kløfta mellom Senterpartiet og høgresida stor.

Deira største bidragsytar er Fagforbundet, som har bedt partiet halde seg til venstre. Alt ligg alt an til at Sp gjer nettopp det, og går saman med venstresida i 2021. Ikkje fordi Fagforbundet ber dei om det, men fordi det er der partiet har plassert seg sidan 2005.

Oppmodinga til Fagforbundet gjeld òg lokale samarbeid.

Men eit sentrumsparti bør vere i stand til å samarbeide i ei retning lokalt og ei anna retning nasjonalt. Opninga til Askeland tyder på at Senterpartiet er eit sentrumsparti som verkar.

Det er fleire grunnar til at Sp kjem til å halde seg til venstresida nasjonalt. Dei fleste av desse kom fram i partileiar Trygve Slagsvold Vedums landsmøtetale fredag.

Hans angrep på andre parti gjekk stort sett ut over Høgre og Venstre. Slik er det i stortingssalen òg. Då handlar det om sentralisering, ulv og klima. Han er ikkje åleine om å fôre den konfliktlina.

Høgre og Venstre går nemleg jamleg til åtak på Senterpartiet. Sp vert skulda for å vere populistar, klimasinker og reformmotstandarar.

Les også

Vedum gikk i strupen på Solberg og Jensen – ba dem slutte å stemple Senterpartiet

Dette er ei konfliktline som spinn ut frå den raudgrøne regjeringa, som Senterpartiet deltok i. Men veksten som partiet har opplevd under Vedum handlar mykje om motstanden mot Solberg-regjeringas reformer.

Ein delegat fekk applaus då ho sa ho var lei av ord som «reform og robust».

Vedum har lukkast i å skape eit inntrykk av at høgresida bruker kommune- og regionreforma til å sentralisere makt, og at «nærpolitireforma» gjer at politiet forsvinn frå bygdene.

Skulle Senterpartiet signalisere eit sideskifte nasjonalt, ville det ha undergrave heile denne kritikken.

Difor er det mykje vanskelegare å sjå for seg eit Sp-sideskifte nasjonalt.

Ser me på partiets historiske oppslutning, har dei hatt to høge toppar i val. Den eine toppen var kommunevalet i 1971. Den andre var stortingsvalet i 1993. Begge toppane kom året før folkerøystingane om norsk EU-medlemskap.

Den veksten partiet opplever no, liknar på desse toppane.

I båe tilfella gjekk Senterpartiet kraftig tilbake i neste val.

Dersom Senterpartiets vekst er ei protestbølgje mot Solberg-regjeringa, er det grenser for kor lenge den høge oppslutninga kan halde seg.

Difor er Vedum interessert i å halde konflikten med regjeringa høgt på dagsordenen dei neste åra. Heldigvis for Senterpartiet, er ikkje kommune- og regionreforma gjennomført endå. Dei aller fleste samanslåingar skjer i januar neste år.

Utfordringa hans blir å halde kritikken om sentralisering i live, sjølv etter at kommunar og fylke er ferdig samanslått. Klarar han det, bør partiet gjere seg klare for regjeringsmakt.