Gjer klimakrisa til ein vits

Bedrifter som smykkar seg med falsk berekraft-reklame undergrev heile klimasaka.

BEREKRAFT: Meieriprodusenten Tine reklamerte med å vere «Norges mest bærekraftige selskap», og fekk refs frå Forbrukartilsynet. Kåringa var basert på ei spørjeundersøking, og ikkje på ei undersøking av om drifta faktisk er berekraftig. Olav Olsen (arkiv)

Hans K. Mjelva
Kommentator i BT

Skal ein få ned klimautsleppa raskt nok i eit demokrati som Noreg, krev det eit press frå folket, frå veljarane. Blir presset nedanfrå stort nok, vil det gjere det lettare for politikarane å gjennomføre upopulære tiltak og stå mot presset frå ulike særinteresser.

Difor er det alvorleg når norske bedrifter no brukar klimasaka til å reklamere for ting som har lite med klimaet å gjere. Selskap som Equinor, Tine og Nationalteateret brukar klimaengasjementet til å selje gass, kjøt og teaterbillettar.

Sjølv om mange ikkje bit på agnet, er slik misbruk med på å redusere klimasaka til ein vits. Det igjen skaper apati og reduserer det folkelege presset for å gjere noko.

VILLEIANDE: Meierigiganten Tine fekk kritikk frå Forbrukartilsynet for villeiande marknadsføring for denne reklama. Tine (skjermdump av reklamefilm)

Forbrukartilsynet skal difor ha skryt for å gripe fatt i problemet. Dei har gjeve tre bedrifter, Tine, KappAhl og Nationalteateret refs for villeiande marknadsføring. Tilsynet meiner dei tre har marknadsført seg som berekraftige/miljøvenlege utan at dei faktisk er det.

Nationalteateret sto for det mest latterlege forsøket på klimasminking. Dei selde restplassar som «klimavennlege», inspirert av flynæringa. Dette er dumt på så mange måtar at det er vanskeleg å tru leiinga ved teateret var edru då dei kom på ideen.

Meierikonsernet Tine, eigd av norske bønder, har fjerna ein reklame der dei kalla seg «Norges mest berekraftige selskap». Kåringa er basert på ei meiningsmåling, og ikkje ei undersøking av drifta. Det er dermed folks inntrykk som bestemmer, og ikkje kva selskapet faktisk gjer.

Mitt inntrykk er at det er ein reell vilje til å gå i klimavenleg retning i store delar av næringslivet. Temaet gjennomsyrer for tida nesten alle konferansar i alle næringar.

Kva næringslivet gjer er òg viktig. Det er mange små og store tiltak ein kan gjere for å få ned klimautsleppa, berre leiinga i konsernet legg nok press nedover i organisasjonen for å få det til.

Tiltak kan fort få store følgjer, til dømes når eit stort konsern legg om bilparken frå diesel til hydrogen eller straum.

Men mykje er òg tomt prat. Ei fersk undersøking blant 800 bedrifter i Sør-Noreg viser at medan 80 prosent seier dei er opptatt av berekraft, har berre 38 prosent endra drifta. Endå færre, 34 prosent, seier dei har endra investeringsplanane i berekraftig retning.

Den mest problematiske «grønvaskinga» gjeld selskap der klimautslepp er ein del av heile forretningsmodellen. Som produksjon av olje eller kjøt. Equinor har det siste halvåret skaffa nye leiteareal i Noreg, Argentina og Storbritannia, og kjøpt seg opp i eit oljefelt i Mexicogolfen.

Dei har òg opna ein ny vindpark i Tyskland, men fornybarsatsinga er framleis ein brøkdel av satsinga på olje og gass.

Likevel profilerer selskapet seg tungt på berekraft og klimatiltak, mellom anna gjennom reklamefilmar tungt prega av rein norsk natur, noko NRK Satirix har teke på kornet i ein ny parodifilm.

Equinor veit dei er avhengig av velvilje i heimlandet, mellom anna for å hindre at politikarane strammar inn i rammevilkåra. Samstundes gjer det auka klimamedvitet hjå dei unge det viktigare for selskap som Equinor å stå fram grønt, for å tiltrekke seg ny arbeidskraft.

Handling er viktigare enn ord i klimasaka. Bedrifter som gjer noko for å få ned klimautsleppa, bør sjølvsagt få bruke det i marknadsføringa. Det er med på å legge press på konkurrentar om å gjere det same.

Men tomme ord og tvilsam «grønvasking» er destruktivt. Difor er det bra at Forbrukartilsynet no slår ned på slikt.