Ruskete start på lønsoppgjeret for LO

Industriarbeidarane trudde heile LO kunne streike for deira sak, men LO hadde gløymd å klarere det med NHO.

Publisert:

STRAFFERUNDE: LO-sjef Hans Christian Gabrielsen lova Fellesforbundet at heile LO ville streike for industriarbeidaranes hovudkrav. Slikt må motparten, NHO, godkjenna. Og det vil dei ikkje, skriv BT-kommentator Hans K. Mjelva. Foto: Cornelius Poppe, NTB Scanpix

Hans K. Mjelva
Kommentator i BT

Årets lønsoppgjer vart innleia av at LO snubla i eigne føter. Det byrja tysdag, då representantskapet vedtok ein heilt ny måte å gjennomføre lønsoppgjeret på:

For det første skal det vere eit såkalla samordna oppgjer, der LO og NHO forhandlar sentralt. Altså ikkje den mest vanlege varianten, frontfagsmodellen, der industriarbeidarane i Fellesforbundet møter motparten i Norsk Industri, og at deira resultat legg ramma for alle andre.

Men så har ein lagt inn ein ny vri: Samstundes som LO og NHO forhandlar sentralt, skal Fellesforbundet forhandle direkte med Norsk Industri om deira hovudkrav, om vilkåra for innleige av gjestearbeidarar (meir om det seinare).

Og blir ikkje Fellesforbundet og Norsk Industri samde, vil ikkje berre industriarbeidarane gå ut i streik, men heile LO-NHO-området. Som forbundsleiar Jørn Eggum fortel sine eigne medlemmer i ein video på forbundets heimeside: «Det betyr at disse kravene som vi har stilt vil et samlet LO gå ut i konflikt på hvis vi ikke får løst de.»

Problemet er at dette tydelegvis ikkje har vore avklart med NHO. Då NHO mønstra sitt representantskap i Tromsø dagen etter, sa dei nei. De får velje, sa NHO-leiar Kristin Skogen Lund: anten samordna oppgjer der berre Fellesforbundet får lov til å streike på eigne krav, eller eit forbundsvist oppgjer.

Lønsforhandlingane i Noreg plar vere så velsmurte og gjennomregulerte at det langt på veg står fram som eit ritual. Før LO presenterer krava sine er det eit utal møter med motparten for å klargjere spelereglane. Det som skjedde onsdag var difor eit noko uvanleg glepptak i maskina.

At LO og NHO ikkje har avklart streikeretten på førehand er klønete. Resultatet er at LO-leiar Hans Christian Gabrielsen no ser litt dum ut, og at industriforbunda forventar at han ordnar opp.

Les også

Fellesforbundet: Streikevilje for å stanse billig innleie

Den nye blandinga av samordna og forbundsvist oppgjer er resultat av eit kompromiss i LO. Fellesforbundet har stått hardt på eit forbundsvist oppgjer, for å få gjennom si hovudsak.

Andre forbund frykta at Fellesforbundet ikkje ville setje nok inn på å få gjennomslag for dei andre hovudkrava i årets oppgjer, som handlar om pensjon. Dei ville difor ha samordna oppgjer, for å setje trugsmål om storstreik bak pensjonskrava.

Når Fellesforbundet til slutt støtta eit samordna oppgjer, var den spesielle løysinga der heile LO kunne gå i streik på Fellesforbundet sitt krav viktig.

Bakgrunnen for at LO tyr til eit slikt uvanleg grep i lønsforhandlingane er at mykje står på spel.

LO og Fellesforbundet har vore i fleire rettssaker med NHO og Norsk Industri om årets hovudsak. Bakgrunnen var at ei rekkje norske verft protesterte mot at utanlandske gjestearbeidarar hadde krav på godtgjersle som reise, kost og losji.

No handlar saka om at bemanningsselskap omgår reglane om at tilreisande arbeidarar skal ha slike tillegg, ved å opprette såkalla postkasseselskap på staden. Arbeidarane, som oftast innleigd frå Aust-Europa, blir på den måten langt billigare enn norske arbeidarar.

Etter å ha tapt i norske rettsinstansar, førte NHO saka inn for ESA, som overvakar at Noreg følgjer EØS-avtalen. Dei sparka ballen tilbake til den norske regjeringa, som har bedt partane om å finne ei løysing.

Les også

Hans K. Mjelva: Framtidas fattige pensjonistar

Den andre hovudsaka, pensjonar, er ikkje mindre viktig for LO. Dei vil mellom anna ha tenestepensjon inn i tariffavtalane, slik at dei kan streike for å få forbetringar. Det har NHO blankt avvist i tidlegare oppgjer, og det gjer dei òg i år.

Striden i oppgjeret vil venteleg stå om tidlegpensjon (AFP-ordninga). LO krev forbetringar, mellom anna for «slitarane». NHO krev at ein i så fall må målrette ordninga betre.

LO krev òg forbetringar i tenestepensjonen, mellom anna slik at folk med låg inntekt og små stillingsbrøkar skal inn i ordninga.

NHO på si side vil ha ned kostnadene ved AFP-ordninga, som dei meiner er kraftig underfinansiert.

LO krev òg reallønsvekst, noko representantskapet i NHO allereie har akseptert. Men dei har sett tak på 2,7 prosent, som er den venta lønsveksten til Noregs handelspartnarar.

Men før dei i heile tatt kjem i gang med årets lønsoppgjer må LO og NHO finne ei løysing på gjennomføringa av oppgjeret. Ifølgje VG kan partane måtte gå til riksmeklingsmann Nils Dalseide for å finne ei løysing.

LO-leiar Hans Christian Gabrielsen er her sett i ei solid knipe, som er vanskeleg å kome ut av utan å skuffe sine kameratar i Fellesforbundet.

Publisert: