Venstre forsvinn i distrikta

Bygde-Venstre har mykje å slite med.

ILLUSJON: Eit bilete frå Reine i Lofoten pynta opp landsmøtesalen til Venstre. Men hotellet låg ved Gardermoen. Det speglar godt eit parti som blir stadig meir urbant, skriv BT-kommentator Hans K. Mjelva. Foto: Junge, Heiko / NTB scanpix

Publisert:

I Venstres årsmelding er der ein noko trist tabell. Sidan 2015 har medlemstalet gått ned med 18 prosent. Det einaste lyspunktet er hovudstaden. Der har medlemstalet stått stille. Oslo er no Venstres klart største fylkeslag.

I alle Venstres historiske kjerneområde, langs kysten frå Trøndelag til Agder, fell medlemstalet med 20–30 prosent. I Hordaland hadde partiet berre 639 medlemmer ved inngangen til dette året. Både Oslo og Akershus er større.

Den store kveiken på Venstres landsmøte er at partiet har kome over sperregrensa to val på rad (og hamna i regjering). Ved begge vala var taktiske røyster frå Høgre-veljarar rundt Oslofjorden avgjerande for resultatet. Venstre er blitt avhengig av dette området.

Men Venstre hadde ikkje vore Venstre om dei no reindyrka ei framtid som eit urbant, liberalt parti. Eit slikt strategisk vegval er framleis framand for partiet som aldri gløymer at det ein gong styrte landet. Framleis ser dei seg som eit breitt, nasjonalt folkeparti.

Les også

Hans K. Mjelva frå landsmøtet: Alt er lettare utan Listhaug

Landsmøtet i helga vedtok difor ei lang rekke tiltak for distrikta, i ei eiga fråsegn. Men viss tanken er å demme opp for Senterpartiet, spørst det om vedtaka held. Til det er det mykje prat, og partiets politikarar for saklege.

Tiltaka er ei blanding av ting som regjeringa allereie står for, som å flytte oppgåver og makt frå stat til kommunar i kjølvatnet av kommunereforma, og lite forpliktande ønskje. Det at partiet har hamna i regjering gjer rett nok ein del av det meir interessant, fordi dei kan få meir gjennomslag. Fleire pengar til rassikring, til dømes, sjølv om Venstre skal jobbe godt for å hindre at Ketil Solvik-Olsen og Frp får æra for det.

Det kan bli dragkampar med Frp i regjeringa når Venstre no skal «satse på små og mellomstore gardar», og med både Høgre og Frp om utflytting av statlege «oppgåver», «makt» og «kompetanseoppgåver» til kommunar og regionar.

Å seie at ein skal flytte ut statlege «arbeidsplassar» hadde vore klårare, og noko ein kunne møtt Senterpartiet med. Men som så mykje anna med Venstre: uklåre vendingar er resultat av kompromiss.

Utflytting av statlege jobbar frå Oslo er ikkje bra for eit parti som er avhengig av hovudstaden for å overleve. Det viste Venstre i praksis, då dei i fjor stoppa flyttinga av Språkrådet til Bergen.

Dette handlar òg om ideologi. Sentrale delar av Venstre er økonomiske liberalistar. Det er ikkje statlege arbeidsplassar som skal redde verda, det er gründarar og entreprenørskap.

Les også

Grande gjenvalgt med trampeklapp 

Det er akkurat slikt som hindrar Venstre i å vinne konkurransen med Senterpartiet om distrikta. I distrikta handlar mykje om å sikre skulen, legekontoret og jobbane i kommunehuset. Alle i distrikta vil gjerne ha statlege kompetansejobbar (akkurat som i Oslo). Det gjeld òg næringslivet, som då lettare vil kunne trekkje til seg kompetent arbeidskraft.

For Senterpartiet er dette enkelt. Dei har berre ei sak, distrikta, og kan gje blaffen i alt anna. Slik sett er dei Venstres rake motsetning.

Med Høgres ambisjon om å ta sentrum i norsk politikk, er det rom på høgresida for eit næringsvenleg, grønt liberalt parti.

Sjølvsagt finst det òg folk i distrikta som kan sokne til eit slikt parti, og det norske valsystemet gjer det umogeleg å gje heilt blaffen i distrikta. Men for Venstre er det neppe særleg tvil: framtida ligg i byane.

Venstre kan ta nok eit steg i den retninga på landsmøtet om eit år. Då er sjansane store for at partiet seier Ja til norsk EU-medlemskap. På landsmøtet i fjor tapte Ja-sida såvidt, men tida jobba for dei i partiet.

Vedtaket vil ikkje bety noko ny folkeavrøysting med det første. Men for Venstre vil eit slikt vedtak bety nok ei lausriving av partiets rurale røter.