Orsak, men er det ein ekspert i salen?

Medias evige mas om «ekspertar» har gjort at ordet mista kraft. Men no hadde det vore nyttig om folk lytta til folk med peiling.

Publisert Publisert

Vi blir bombardert med råd for tida. Kven bør vi eigentleg høyre på? Foto: Bård Bøe

  1. Leserne mener

«Eksperter advarer mot trend-diett.»

«Eksperter advarer mot livsfarlig trend!»

«Eksperter advarer: Juleoppvasken kan bli mindre ren hvis du skyller den først»

Kvar einaste dag blir vi bombardert med ekspertar som skal forklare oss korleis verda heng saman, kva vi bør vere redde for og kva som eigentleg er veldig sunt.

Har du lyst til å finne støtte for at mykje raudvin, kaffi og sjokolade er bra for deg? Eksperten er berre eit tastetrykk unna.

Og kva med alle ekspertane som kommenterer Instagram-trendar, kongehus-skandalar og kjendistabbar? Det er jammen flaks nokon tek ansvar for å bli ekspertar på slikt.

Og då har vi framleis ikkje vore innom alle USA-ekspertane, som kan forklare oss alt frå «svaret på Melania Trumps «iskalde» oppførsel» (ho liker ikkje å halde hender) til at Donald Trump er «fullstendig uforutsigbar». Nei, jøss.

Les også

Nå blir det begrensninger på bybane og busser

Eg trur ikkje alle desse folka sjølv insisterer på å bli omtalt som ekspertar når dei blir kontakta av media. Eg håpar i alle fall ikkje det. Uansett: Vi journalistar må nesten ta ansvaret her.

For plutseleg har landet – og verda, for den del – kome i ein situasjon der ein verkeleg treng ekspertane. Kva er trygt? Kva bør vi unngå? Bør vi hamstre? Korleis snakkar vi med ungane? Når bør vi teste oss?

Litt for mange nordmenn har blitt immune. Ikkje mot koronaviruset, men mot gode råd frå ekspertane.

Les også

Koronautbruddet direkte

Fulle ungdomar i Holmenkollen. Folk i karantene som tek seg ein tur på treningssenteret. Folk som melder at dei trassar alle råd og reiser på skiferie til Italia.

Dette er heldigvis ikkje den gjengse nordmannens og -kvinnas respons på krisa, men vi ser det alle saman:

Folk som deler Facebook-oppdateringar om at du er trygg dersom du drikk varm kaffi (nei, det er du ikkje) eller synst det har blitt litt mykje krav og påbod frå kommunen.

Dagbladet publiserte onsdag eit lesarbrev frå ein reisebloggar med tittelen «Derfor skal du ikke slutte å reise». Det blei heldigvis avpublisert, men det er absolutt ikkje den slags vi treng no.

Skjermdump frå Dagbladet

Eg trur ekspert-tittelen no er så utvatna at mange vil ha problem med å skilje mellom ei slik feilaktig meining og faglege råd frå dei ekte ekspertane.

Bransjenettstaden Medier24 hadde denne veka ei sak om korleis media bør skrive om korona. Ørjan Olsvik, professor i medisinsk mikrobiologi ved Universitetet i Tromsø, hadde eit godt råd:

«Ordet ekspert skal ingen bruka om seg sjølv – eigenattest er gjeve liten verdi – men også du må vera varsam med å utnemna andre til ekspertar.»

Skjermdump frå VG

Det same har vi sett når det gjeld professor-tittelen. VG hadde nyleg eit lesarbrev som blei fronta som «Professor: – En nasjonal dugnad er nødvendig».

Det er flott at han er professor og bodskapet er godt, men spesialiteten hans er interaksjon mellom maskin og menneske. Når VG bruker professor-tittelen hans, gjev det autoritet og ei forventing om at han er fagmann innanfor smittevern.

Når vi kjem ut på andre sida av denne krisa, vil det sikkert kome ein diskusjon om korleis media handterte denne krisa. Det har vore mykje god og solid journalistikk dei siste vekene.

Eg er meir uroa for om kvardagsjournalistikken er med på å undergrave den autoriteten vi treng i krisetid. Det håpar eg nokon ser nøye på.

Ein ekspert, kanskje.

Publisert