Byrådet kan styre på SVs nåde

Ap kan halde Høgre og Frp unna byrådsmakta neste år, men då må dei få SV med på laget.

NY SV-TOPP: Ein regelendring i 2013 gjer Høgres veg til byrådsmakt lang. Det er SV og deira nye listetopp Mikkel Grüner som kan bli byrådets redningsplanke.

Rune Sævig

Byrådet ligg dårleg an på målingane. Ap, KrF og Venstre ville fått elleve færre mandat enn i valet for tre år sidan, ifølgje førre BT-måling.

Høgre ville fått fleire bystyrerepresentantar enn dei tre byrådspartia til saman. Ein rask kikk på tala kan difor tyde på at det blir byrådsskifte etter neste års val. Men det er ikkje så enkelt.

Høgre og Frp kan kanskje vinne valet, men det blir vanskeleg å kaste byrådet. For dersom byrådet ikkje går av sjølv, må Høgre og Frp samle eit fleirtal for å kaste dei.

Akkurat no finst ikkje det fleirtalet, sjølv på målingar der Høgre gjer det svært godt.

Les også

Jens Kihl: Kjem KrF til å døy?

Éi viktig årsak til Høgres vanskelege veg til makt, finn me i eit vedtak som dei sjølv var med på i august 2013.

Då endra nemleg bystyret reglane for byparlamentarismen. Før måtte byrådet bli vald av bystyret. Endringa gjorde Bergens parlamentarisme lik Stortingets ordning, der byrådet (regjeringa) sit til dei får fleirtalet mot seg gjennom mistillit.

For ordens skuld var eg bystyremedlem då, og eg var ein av dei som ivra for denne endringa.

Høgre fekk raskt bruk for den nye regelen, då tidlegare byrådsleiar Monica Mæland var oppnemnd til statsråd i oktober. Ho kunne umiddelbart erstattast av Ragnhild Stolt-Nielsen (H), utan å vente til bystyret sa ja først.

Det er to måtar dei borgarlege partia kjem seg tilbake i byråd på, gitt at førre BT-måling vert valresultatet.

Den første er at KrF og Venstre kastar byrådet dei sjølv deltar i og skiftar side. Det er ikkje veldig realistisk. Dei to sentrumspartia trivst godt i byråd med Arbeidarpartiet. Samarbeidet går så godt at KrF og Venstre vil gå til val på ein byrådsleiar frå Ap utan å vite kven det blir. Det er ingen grunn til å tru sentrumspartia skal byte side så lenge dagens byråd får lov til å styre.

Det andre alternativet er at Høgre og Frp får hjelp frå andre opposisjonsparti til å kaste byrådet. Verken SV, MDG, Sp eller Raudt er truande til å kaste dagens byråd for å setje inn Høgre og Frp.

Les også

Morten Myksvoll: Høgres bystyreliste er ein invitasjon til sentrum

Dette er dårleg nytt for høgresida, men det er ikkje akkurat strålande nyheiter for byrådspartia heller. Ja, dei blir neppe kasta med det første, men det er ikkje lett å styre på ein koalisjon av sprikande staur.

Byrådet treng støtte frå MDG og Senterpartiet, som i dag. Men dei treng òg SV, som Ap valde vekk som samarbeidspartnar i 2015. Den gongen hadde Harald Schjelderup (Ap) mange alternativ å velje mellom. Det har ikkje partiets neste byrådsleiarkandidat, dersom Ap, KrF eller Venstre ikkje veks kraftig fram mot valet.

Ein sekspartikoalisjon blir ekstremt vanskeleg å styre, og eit slikt samarbeid kan kollapse i løpet av neste periode. Det er uklart om dette er ein situasjon som dagens byrådspartnarar tar på alvor.

Les også

Politikerne vil endre reglene de selv bryter

SV er byens tredje største parti på målingane, og sit med nøkkelen til byrådsmakt i neste periode. Partiet gjer det godt nasjonalt, men veksten i Bergen handlar òg om eit Ap-styrt byråd som har lagt venstreflanken sin open.

Arbeidarpartiets sentrumsprosjekt er ikkje like populært over alt. Det vert synleg av at SVs angrep på byrådet frå venstre fungerer. Det gjeld blant anna kritikken deira om sosialhjelp.

Ein undervurdert faktor er nok at SV-organisasjonen er i vekst, noko som kjem godt med no. Oddny Miljeteig gir seg nemleg etter 16 år i bystyret. Med ein sterk organisasjon i ryggen kan partiet unngå å tape oppslutning når ein mister ein så markant og kjent politikar. Ein god organisasjon gjer Mikkel Grüners jobb som ny listetopp langt meir overkomeleg.

Les også

Vil fjerne Frp-leder

Etter førre val nekta SV å delta i byrådsforhandlingar med Ap, sidan Venstre òg skulle vere med. SV ser på Venstre som ein hovudmotstandar i arbeidslivspolitikken. Noko av det handlar om nasjonale spørsmål, men Bergen kommune er òg ein stor arbeidsgjevar.

Ap ser ut til å undervurdere vonbrotet som framleis sit igjen i SV etter førre val. SV hadde forventa at eit godt val for venstresida faktisk skulle føre til eit tydelegare skifte i Bergen enn dei har opplevd til no. SV ønskjer til dømes å styre barnehagesektoren meir, noko som vert vanskeleg, så lenge sju av ti barnehagar framleis er private.

SV opplevde at Ap valde sentrum framfor dei, og at dei berre vart møtt med litt sjølvgode lovnader om at Ap skulle ta seg av arbeidslivspolitikken og forholdet til fagforeiningane.

Men Aps sentrumsprosjekt kan fort bli SVs hovudverk. Partiet har ikkje så mange andre val enn å støtte (eller gå inn i) dette byrådet til neste år.

Alternativet er at Høgre og Frp kan ta tilbake byrådsmakta, og lokke KrF og Venstre tilbake til borgarleg side.