Krigen som aldri endar

Det kunne sjå ut til at krigen i Syria gjekk mot slutten. No er ikkje slutten eingong i sikte.

Morten Myksvoll
Kommentator i BT

MÅ FLYKTE: Alle som har flykta til Idlib-provinsen nordvest i Syria, må igjen flykte, etter at den syriske regjeringshæren har starta ein offensiv mot det opprørskontrollerte området. OSMAN ORSAL, REUTERS

Syria og Tyrkia driv kvar sin militære offensiv i nordvestlege Syria, og begge kan utløyse store flyktningstraumar.

Den syriske offensiven er godt i gang. Regimestyrkane til Bashar al-Assad fekk eit gjennombrot 28. desember, og sidan har dei rykka stadig lengre nord i Idlib-provinsen.

No er dei nær å dele det opprørskontrollerte området i to.

Det er uklart kor mange sivile som er drivne på flukt, men det skal vere snakk om meir enn 100.000. Ifølgje FN bur det meir enn to millionar sivile i Idlib. Det finst mange internt fordrivne i provinsen, blant anna frå Aleppo.

Fluktmogelegheitene til Tyrkia er uklare. Grensa er for det meste stengt, og tyrkarane ønskjer ikkje nye bølgjer med flyktningar inn i landet. Flyktningavtalen med EU gjer det svært vanskeleg for flyktningane å bli reetablert andre stader.

Den syriske offensiven, støtta av Russland, har opna døra for terrorgruppa IS. Det siste året er terrorgruppa blitt knust på mange frontar. By etter by har falt.

No er IS på offensiven igjen, og har avansert i kjølvatnet av regimeoffensiven.

Les også

Kommentator Morten Myksvoll: «Mission Accomplished»

Sjansen for å få dei ulike opprørsgruppene i Idlib med på våpenkvileavtalar med Russland, Tyrkia og Iran, er samtidig blitt redusert. Russland ønskjer å trekkje seg ut av kamphandlingane i Syria, men vil samtidig beskytte Assad-regimet.

Vladimir Putin kan umogeleg vere nøgd med utviklinga dei siste vekene, men stiller likevel opp med bombefly mot Idlib.

Afrin-provinsen ligg nord for Idlib. Området har vore kontrollert av den kurdiske YPG-geriljaen sidan 2012. Området er lenge blitt utsett for trugslar frå både syriske opprørsstyrkar og Tyrkia, men har knapt sett direkte kamphandlingar.

Tyrkia har truga med å invadere Afrin-provinsen. Militæroperasjonen starta fredag, med førebuande artilleriåtak.

Tyrkia ønskjer ikkje permanent kurdisk kontroll over Afrin, og dei ønskjer ikkje at det skal opprettast ei kopling mellom Afrin og resten av dei kurdisk-kontrollerte områda i nordlege Syria. Dei er livredde for ei kurdisk statsdanning på grensa si.

Les også

Erdogan vil vurdere krig for å stoppe en kurdisk stat

Den politiske rørsla som YPG-militsen er ein del av, er tett knytt til den tyrkisk-kurdiske terrorgruppa PKK. Ei kurdisk statsdanning, basert på PKK sin ideologi, kan fort føre til kurdisk lausriving i det søraustlege Tyrkia. Det er i alle høve det Tyrkia fryktar.

Difor invaderte Tyrkia, i 2016, det IS-kontrollerte området aust for Afrin, på grensa til Tyrkia.

Tyrkia visste at den USA-leia offensiven mot IS-kontrollerte byar som Mosul og Raqqa nærma seg, og IS sitt fall var nær. Ved å presse IS vekk frå grensa, fekk Tyrkia samtidig sikra at kurdiske styrkar ikkje fekk tatt områda sjølv då IS falt.

No er Afrin nær omringa av tyrkiske militære, og fluktruta til innbyggjarane går inn i Assad-kontrollerte område.

Dei same kurdiske styrkane er blitt væpna av USA, for å bidra til å knekkje IS i Raqqa. YPG-militsen er det dominerande elementet i ein koalisjon av militsar, som går under namnet Syrian Democratic Forces (SDF).

Les også

Milits: 3000 sivile har fått flykte fra Raqqa

Når militæroperasjonen mot Afrin no er i gang, har vi altså følgjande situasjon: Ein Nato-partnar krigar mot ei gruppe som er blitt væpna av ein annan Nato-partnar.

Forholdet mellom Tyrkia og USA er blitt kraftig forsura av denne væpninga.

Retorikken tilspissa seg ytterlegare frå tyrkisk side då USA annonserte planen om å etablere og trene ein kurdisk-kontrollert hær. Den skal etter planen patruljere grensa mot både Irak og Tyrkia.

Tyrkias president, Recep Tayyip Erdogan, har kalla dette for ein «terrorhær». «Vårt mål er å kvele den før den blir født», sa han vidare, før han erklærte at militæroperasjonen mot Afrin var klar.

USA har bedt Tyrkia om ikkje å invadere, men seier òg at dei ikkje vil gi kurdarane militær støtte.

Les også

Forhandler om hvem som skal vinne freden

Forholdet mellom Tyrkia og Russland er ikkje så mykje betre for tida. Russland bombar tyrkisk-støtta grupper i Idlib, og har styrkar inne i Afrin. Viss Tyrkia invaderer, vil dei risikere å treffe på militære observatørar frå Russland.

Russland må difor velje. Skal dei la Tyrkia gå inn, og dermed risikere forholdet dei har bygd opp med kurdarane? Eller skal dei setje hardt mot hardt og risikere konfrontasjon med Natos nest største hær?

Dei valde å trekkje soldatane sine unna.

I fjor haust såg det ut til at krigen skulle roe seg ned. Dei største kampane mot IS vart avslutta. Russland, Tyrkia og Iran var blitt einige om å deeskalere konflikten, og dei skulle bidra til å roe ned dei ulike sidene i krigen.

Det var alltid vanskeleg å sjå for seg fred i eit Syria styrt av Bashar al-Assad. Offensiven mot Idlib gjer det endå vanskelegare å få opprørsgruppene til å respektere våpenkvile og deeskalering. Tyrkias forventa invasjon gjer det heller ikkje lettare å sjå ein utgang på denne krigen.

Krigane i Syria har kravd mange hundre tusen menneskeliv, og sendt millionar av menneske på flukt. Mange internt fordrivne har søkt tilflukt i dei områda som no er truga.

Vi står på randa av ein ny humanitær katastrofe i Syria, og grensene er stengde.