Ein ny partileiar er ikkje nok til å ta Venstre ut av krisa

Ingen veit kven som er Venstre-leiar etter landsmøtet. Det er heller ingen som veit kor vedkomande skal ta partiet. Det siste er det største problemet.

Publisert:

VIL VERE VENSTRE-LEIAR: Trine Skei Grande har vore Venstre-leiar sidan 2010. Ho blei den fyrste til å ta partiet over sperregrensa i to stortingsval på rad sidan denne grensa blei innført. Foto: Håkon Mosvold Larsen, NTB Scanpix (arkiv)

Jens Kihl
Kommentator

Stoda er spektakulær: Venstres sitjande partileiar, Trine Skei Grande, har bede om fornya tillit. Ingen fylkeslag har gått ut med støtte til henne. I januar ligg Venstre midt på totalet på målingane.

Heller ikkje nestleiarane Terje Breivik og Ola Elvestuen er trygge. Det er semje i Venstre om at valkomiteen har fått tillit til å ta nokre tøffe val. Mange blir skuffa om heile toppleiinga får ein ny periode.

Slik eg forstår stemninga i valkomiteen no, er både Trine Skei Grande, Abid Raja og Sveinung Rotevatn aktuelle leiarkandidatar I Venstre. Det ser ikkje ut til å nærme seg ein konklusjon med det fyrste. I tillegg blir Guri Melby hyppig nemnt, men fyrst og fremst som nestleiar.

I Venstre er det ein frustrasjon over at den lukka prosessen gjer at dei endar opp med å diskutere fjes i staden for politikk.

Les også

Debatt: Bergen Venstres nye leder: Jeg trodde jeg engasjerte meg for å få politisk gehør, men så trengte jeg visst bare et mannlig kjønnsorgan.

Sjølv om Trine Skei Grande ikkje surfar på ei bølgje av popularitet, er det ikkje der problemet ligg. Ho har vunne val før òg.

Debatten i media blir helst prega av dei som tydeleg markerer seg til støtte for ein av kandidatane. Dette er ikkje heilt dekkande for korleis stoda er i Venstre.

Internt skal det vere fleire som til dømes gjerne ser Rotevatn i leiinga, men som er opne for at andre kan bli partileiar. Fleire av kjeldene peikar på at Venstre-folk liker at prosessar tek form av eit langt seminar.

Men til skilnad frå andre gongar, er dette seminaret lukka. Venstre burde kosta på seg ein opnare prosess denne gongen.

KAN BLI VENSTRE-LEIAR: Sveinung Rotevatn frå Nordfjordeid er ein av favorittane til å ta over som partileiar. I dag er han statssekretær i Klima- og miljødepartementet. Foto: Gorm Kallestad, NTB Scanpix (arkiv)

For kva er det som gjer at ein partileiar blir vellukka? Det er i alle fall ikkje bytet i seg sjølv. «Nye kostar» ser ikkje ut til å skaffe veljarar. Derimot kan skiftet bli vellukka når hen får med seg eit tydeleg mandat.

Fordi Grande stiller på nytt, eller fordi motkandidatane er litt feige, er det ingen som ope snakkar om kva dei vil med Venstre. Dei snakkar sikkert om dette med valkomiteen, men ikkje til den jamne landsmøtedelegat, partimedlem eller Venstre-veljar.

Dermed må Venstre-flokken ta stilling på svært tynt grunnlag når dei snart skal velje delegatar til det viktige landsmøtet 17. til 19. april.

Les også

Stadig færre medlemmer i byrådspartiet Venstre

Dei veit sjølvsagt noko om kva dei ulike personane står for, men ingen har stått fram og sagt «dette vil eg gjere med partiet om eg blir leiar».

I 2011 fekk Raudt 1,5 prosent i kommunevalet med Turid Thomassen som leiar. Den yngre generasjonen venta at partiet ville få eit løft då Bjørnar Moxnes blei leiar året etter. Det motsette skjedde:

I stortingsvalet 2013 fekk Raudt stusselege 1,1 prosent. Eit nytt andlet var altså ikkje nok så lenge leiinga i praksis styrte på AKP-fløyas nåde. Dermed starta den seige prosessen med å fornye politikken. Det gav uttelling.

KAN BLI VENSTRE-LEIAR: Stortingsrepresentant Abid Raja, her i ivrig selfie-verksemd med statsminister Erna Solberg, er ein kandidat til Venstres viktigaste verv. Foto: Cornelius Poppe, NTB Scanpix (arkiv)

Siv Jensen blei formann i Frp 2006 (og leiar i 2009). Hennar mandat var å førebu partiet på å bli modent for regjeringsmakt, og på sikt få ein plass rundt Kongens bord, utan å splitte partiet. Ho greidde alt saman.

Trygve Magnus Slagsvold Vedum blei Sp-leiar i 2014. Han lanserte «kaffikoppstrategien»: Sp-strategane visste at det ikkje ville bli lett å snu dårlege målingar over natta.

Les også

KrFs medlemstall stupte etter første år i borgerlig regjering

Dermed staka dei ut retninga for ei organisasjonssatsing, som altså skulle byggje på å snakke Sp-politikk over ein kopp kaffi.

Slik kunne partiet kjenne på suksessen med å auke medlemstal og aktivitet, og ut frå dette jobbe fram eit politisk prosjekt i ro og mak. Resten er historie.

Erna Solberg hadde ikkje, slik eg ser det, eit prosjekt eller mandat då ho blei Høgre-leiar i 2004. I 2005 fekk Høgre 14,1 prosent. Dårlegare hadde ikkje Høgre gjort det i eit stortingsval.

KAN BLI VENSTRE-LEIAR: Stortingsrepresentant Guri Melby blir oftast nemnt som nestleiar-kandidat, men kan vere ein leiarkandidat om til dømes frontane mellom Rajas og Rotevatns tilhengarar skulle bli for harde. Foto: Håkon Mosvold Larsen, NTB Scanpix (arkiv)

Våren 2006 heldt ho ein landsstyretale der ho snakka om «menneske, ikkje milliardar». Solberg etablerte ideen om eit varmare, meir menneskenært Høgre. Det slo an, og etter kvart betra resultata seg, for å seie det litt forsiktig.

For fleire av leiarane over tok det tid før resultata kom, men kontrakten mellom partileiaren og organisasjonen gav arbeidsro til å gjennomføre prosjektet. Det kan jo vere eit trøyst for KrFs Kjell-Ingolf Ropstad, til dømes.

Ikkje alle passar inn i denne malen. Jonas Gahr Støre ønskte eit opnare Ap der fleire fekk vere med i politikkutforminga. Det blei teke særs godt imot av dei mange som var lei av ein partikultur der berre nokre få hadde reell makt.

Les også

BT meiner: To pass til dei som treng det

Lokalvalet i 2015 blei det beste sidan midten av 80-talet. Men i dag ser vi skuggesida av planen: Ap har slutta å gå i takt. Då vinn dei heller ikkje val.

Det er ikkje sikkert det er for seint for Venstre. Éin eller fleire av kandidatane kan melde seg med sitt program når valnemnda kjem med innstillinga seinast 6. mars. Siste sjanse er i takketalen når landsmøtet har valt sin leiar.

Men det kan også godt hende at Venstre vinglar vidare, heilt utan at landsmøtet stakar ut ein kurs og gjev leiaren mandat.

Då kan dagens krisemålingar fort vekk halde fram heilt til valnatta i 2021.

Publisert: