Brexit kan vere tapt for Boris

Boris Johnson står i fare for å ryke ut av statsministerbustaden før Storbritannia går ut av EU.

Morten Myksvoll
Kommentator i BT

TAPTE: – Regjeringa har ikkje kontroll i parlamentet. Det er vanskeleg for den nyslåtte statsministeren å tolke det som noko anna enn mistillit, skriv Morten Myksvoll. Reuters, NTB Scanpix

Den britiske regjeringa tapte slaget mot sitt eiga parlament seint tysdag kveld. Boris Johnson gjekk på eit audmjukande tap, tidleg i si karriere som statsminister. Den karrieren kan bli kortvarig.

«Ingen god start», ropte nokon frå salen, då stemmetalet vart annonsert. Johnson tapte med 328 mot 301 stemmer.

Og tenk om brexit vert avgjort på ei kampvotering om dagsorden. Det er noko å hugse på for alle organisasjonsnerdar der ute.

Regjeringa har ikkje kontroll i parlamentet. Ein gjeng konservative opprørarar har overtatt dagsorden – som vanlegvis vert kontrollert av regjeringa.

Det betyr at parlamentet kan debattere og vedta ei lov som blokkerer ein avtalelaus brexit. Lovforslaget opnar blant anna opp for ein eller fleire utsetjingar av utmeldinga, for å hindre «no deal» – og no får det truleg fleirtal.

Les også

Johnson mistet flertallet – opposisjonen fikk sin hastedebatt

Regjeringa mista òg fleirtalet sitt i dag. Før debatten starta, hadde Johnson eit fleirtal saman med nord-irske DUP på eitt mandat. Då Philip Lee marsjerte over til opposisjonens side – medan Johnson heldt ein tale til parlamentet – melde han seg samtidig ut av regjeringspartiet.

Opptrinnet var spektakulært, og eit sterkt symbol på kor splitta Det konservative partiet er.

Ei smilande Theresa May – ja, ho som gjekk av som statsminister i juli – vart fanga opp av kameraet i underhuset.

Lee vert neppe til å vere den siste til å forlate partiet i denne runden. Det er venta at konservative politikarar som stemte for opprøret anten melder seg ut eller vert ekskludert frå partigruppa.

Les også

Morten Myksvoll: Boris er her

Statsminister Johnson har no fått parlamentet mot seg, og det er så nært mistillit som ein kan kome.

Det er vanskeleg for den nyslåtte statsministeren å tolke det på noko anna måte.

DEMONSTRERER: Folk på båe sider av brexitspørsmålet demonstrerer utanfor parlamentet tysdag kveld. HANNAH MCKAY / REUTERS, NTB SCANPIX

Korleis kunne alt dette skje?

Britiske politikarar har vore i opprørsstemning heilt sidan statsminister Boris Johnson sa at han ville suspendere parlamentet. Regjeringa har heller ikkje presentert eit einaste framlegg som kunne gjere det mogeleg for parlamentet å vedta ein avtale med EU.

Suspensjonen av parlamentet skulle hindre dei folkevalde å inngå ein brexitavtale med EU – eller utsetje heile utmeldinga. Men når ein suspenderer parlamentet, suspenderer ein òg det parlamentariske demokratiet.

Det er ikkje rart parlamentarikarane vart sinte.

Interne opprør i det konservative partiet er ikkje noko nytt. Heile brexit-prosessen er eit resultat av eit slikt internt opprør. Det same er Johnsons opprykk til statsministerstolen. .

I dei aller fleste tilfella har dei konservative opprøra feila. I dag lukkast dei.

Les også

Regjeringskilde: Johnson ber om nyvalg hvis Parlamentet stanser brexit-planen

Så, kva skjer no?

Johnson truga i kveld med at han vil prøve å lyse ut nyval i Storbritannia. Det kan skje allereie 14. oktober, cirka to veker før britane ryk ut av EU ved månadsskiftet.

Prøve, fordi statsministeren ikkje kan lyse ut nyval på eige hand. Lova vart nemleg endra i 2011, slik at statsministeren no treng parlamentets velsigning.

Dette er eit nyval som Johnson kan vinne. Labour gjer det nemleg såpass svakt på målingane, trass i at regjeringspartiet krigar med seg sjølv.

Labour, som har jobba for eit nyval lenge, varslar no at dei ikkje vil støtte eit krav om nyval frå statsministeren.

«Johnson kan steikje i sitt eige feitt», sa Nick Brown ifølgje Huffington Post. Corbyn forklarte standpunktet i debatten tysdag kveld.

Dei stolar nemleg ikkje på regjeringa, og skuldar Johnson for å bruke skitne triks for å stilne parlamentet. Og det har han god grunn til.

Les også

Sterke reaksjoner på at Johnson suspenderer Parlamentet

Dersom det blir lyst ut eit nyval, vert parlamentet ikkje berre suspendert, men oppløyst. Ifølgje BBC-podkasten Brexitcast, kan statsminister Johnson flytte valdagen etter oppløysinga. Dersom den vert flytta til etter 31. oktober, kan ikkje valet stoppe brexit.

Før brexit var det umogeleg å tenkje seg eit slikt scenario, og statsministerens kontor avviser at dei vurderer det. Men dei avviste òg at Johnson ville suspendere parlamentet, så det er vanskeleg å stole på den avvisinga.

Blir det ikkje nyval, blir det opp til EU å seie ja eller nei til ei ny utsetjing av brexit – dersom sjølve lovforslaget om å hindre «no deal» vert vedteke, altså.

Og tvinger parlamentet gjennom ei slit utsetjing, må Johnson vere ferdig som statsminister. Då er vegen open for å ta ei ny folkeavstemming om brexit – då kan heile greia berre bli avlyst.

OPPDATERING: Etter publisering tysdag kveld, sende Labour ut ei pressemelding, der dei gjorde det klart at partiet vil støtte eit nyval dersom lovforslaget om å stoppe «no deal»-brexit vert vedteke. Det betyr at nyvalet ikkje kan haldast så tidleg som 14. oktober, men opp til ei veke seinere.