Brexit-kapteinen overlevde mytteriet

Theresa May vann kampen om å få styre Brexit-skipet i senk.

VANN MAKTKAMP: Theresa May overlevde eit mistillitsforslag internt i det konservative partiet. Ho får no halde fram som partileiar og statsminister. Foto: EDDIE KEOGH, NTB Scanpix

Publisert:

I kveld forsøkte ein gjeng med opprørarar internt i det konservative å kaste Theresa May som partileiar og statsminister. Det lukkast ikkje.

Mistillitsforslaget kom på grunn av avtalen May har forhandla fram med EU. Det var ein avmaktsdemonstrasjon, der motstandarane hennar viste at det einaste dei klarar å få til, er å blokkere for May.

Dei mest hardbarka Brexit-forkjemparane har ikkje lansert ein plan for korleis dei skal handtere Brexit betre enn det May har gjort.

Avstemminga har vist kor fastlåst Brexit-situasjonen er: Det finst ikkje eit fleirtal for å felle May no, men det finst heller ikkje eit fleirtal for å støtte Brexit-planen hennar.

EU-kommisjonens president, Jean-Claude Juncker, har på si side avvist å reforhandle avtalen.

Les også

May får nei, nei og atter nei til nye brexit-forhandlinger

Mistillitsforslaget var ikkje ei sak for parlamentet, slik me er vane med i Noreg. Oppgjeret mot May kom nemleg internt i det konservative partiet.

Det blir som at Høgre skulle ha kasta Erna Solberg (H) som statsminister på eit gruppemøte.

Voteringa kom i stand etter at 48 (15 prosent) av dei konservative parlamentarikarane varsla at dei ikkje har tillit til May som partileiar. For å kaste May var det behov for 159 stemmer.

Opprøret vart støtta av 117 av representantar. Brexit-forkjemparane vil prøve å tolke dette som ein siger, men det betyr at like mange støtta ho no som i leiarvalet for to år sidan. Det ser ut til at det einaste opprørarane fekk, var eit løfte om at May ikkje vil vere leiar i neste val. Altså i 2022, og ikkje dersom det vert utløyst nyval.

Det, og at eit så stort mindretal stemte mot May, er eit teikn på at ho står svakt som statsminister. Men opprøret stod altså svakare.

TO VAL: – Dersom britane ikkje ønskjer Mays avtale, er det i realiteten berre to val igjen: Melde seg ut av EU utan ein avtale eller skrote heile Brexit, skriv Morten Myksvoll. Foto: Tim Ireland, TT NYHETSBYRÅN

Dersom opprøret hadde lukkast, måtte May gått av som statsminister. Då ville Storbritannia blitt kasta ut i ei konstitusjonell krise, samtidig som Brexit-klokka tikkar mot null.

29. mars er det slutt. Då går Storbritannia ut av EU. Dersom britane ikkje ønskjer Mays avtale, er det i realiteten berre to val igjen: Melde seg ut av EU utan ein avtale, som kan bli katastrofalt for britisk økonomi, eller skrote heile Brexit, som vil bli katastrofalt for det konservative partiet.

Det burde jo vere eit enkelt val.

Men landet er djupt splitta. Sjå berre på den siste målinga til ComRes, no i desember. Fleirtalet vil seie nei til alt: Mays avtale, å gå ut av EU utan ein avtale, halde fram i EU, arrangere ei ny folkeavstemming og utsetje utmeldinga av EU. Fleire av desse tinga er gjensidig utelukkande.

Les også

Morten Myksvoll: Dei skulle ta kontroll frå kontinentet

Forsøket på å kaste May viser nok ein gong at Brexit-skiljelinene går internt i – og ikkje mellom – partia. Sjå berre korleis Brexit vart til under Mays konservative forgjengar, David Cameron.

Alt ein treng å vite om Camerons regjeringstid, kan ein lese i éin tweet frå 2015. Han skreiv at britane hadde eit enkelt og uunngåeleg val: – Stabilitet og ei sterk regjering med meg, eller kaos med Ed Miliband.

Cameron vann valet, Labours Miliband gjekk av, og eitt år etter vart det røysta om Brexit.

Planen var å tillate ei slik votering for å stagge eit gryande euroskeptisk opprør internt i det konservative partiet. Cameron hadde tidlegare lukkast i å bruke folkeavstemmingar for å hindre skotsk sjølvstende og endringar i vallova. No tapte han stort, og då folkeavstemminga var eit faktum gjekk Cameron av.

Ikkje veldig stabilt. Ikkje veldig sterkt. Berre veldig, veldig kaotisk.

May overtok etter Cameron, og skulle levere Brexit sjølv om ho eigentleg var mot. Jeremy Corbyn, som overtok etter Miliband før Brexit-valkampen, skulle arbeide for å halde fram i unionen. Alt tyder likevel på at han faktisk vil ut av EU.

Corbyn har til dømes nekta å opne for ei ny folkeavstemming, slik ein stor fraksjon i partiet hans ønskjer. Det ville òg vere naturleg for eit EU-venleg parti å arbeide for ei ny røysting når forhandlingsresultatet var klart. Han har òg vore skeptisk til å fremje mistillit mot May i parlamentet, der det faktisk kan bli fleirtal for å felle henne.

Les også

Britisk minister åpner for «plan B» om Brexit

Dersom Storbritannia hadde hatt eit reelt opposisjonsparti i Brexit-spørsmålet, ville det neppe vore mogeleg for dei konservative å rote det så mykje til for seg sjølv utan å bli straffa for det.

Regjeringspartiet er eit søkkjande skip, der leiarane slåst om å få vere kapteinen som går ned med skuta. May vert no konsekvent slått av «veit ikkje» i spørsmålet om kven som bør bli statsminister. Den einaste trøysta deira, er at Corbyn gjer det endå verre.

Mot eit historisk svakt konservativt parti, burde det vore lett match for Labour. Men Corbyn hamnar altså på tredjeplass i ein duell. Det er godt gjort.

Mays motstandarar i det konservative partiet har slite med å få mistillitsforslaget deira til votering. Først då May utsette tysdagens Brexit-avstemming i parlamentet, klarte dei å nå den magiske grensa på 48 dissidentar.

Når dei bruker éin månad på ein slik partiintern manøver som enda opp med å feile, er det vanskeleg å sjå for seg korleis nokon av dei skal klare å leie landet til eit nytt og betre forhandlingsresultat med EU.

Theresa May er det beste partiet deira har. Dei konservative treng ikkje ein ny leiar, men Storbritannia treng ein ny statsminister. Det skiftet bør kome så snart som mogeleg. Det er berre så synd at Labour verkar totalt uinteressert i akkurat det.