Tid for eit oppgjer på Askøy

Når folk blir sjuke av drikkevatnet, har kommunen svikta sine eigne innbyggarar.

KANOSSAGANG: Leiinga i Askøy kommune har vore ivrigare til å auke folketalet enn å sørgje for at folket har reint vatn, skriv BT-kommentator Hans K. Mjelva. Her frå fredagens pressekonferanse. Frå venstre smittevernlege Thomas Hetland, rådmann Eystein Venneslan, ordførar Terje Mathiassen og VA-sjef Anton Bøe. Geir Martin Strande

Hans K. Mjelva
Kommentator i BT

– For oss er ikkje dette så uvanleg.

Setninga seier alt om kva folket på Askøy er blitt vande med. Uttalen kom frå førskulelærar Charlotte Hansen, då ho fredag formiddag serverte kokt vatn på flasker til barna i Espira Stongafjellet barnehage utanfor rådhuset i Askøy.

Kokevarsel er blitt rutine på Askøy. Men få er blitt sjuke, før no.

I løpet av den siste veka er stadig fleire blitt dårlege. Men det var ikkje før torsdag kveld at kommunen slo full alarm, fordi dei då oppdaga at dei fleste sjukdomstilfella sokna til vassverket på Nedre Kleppe. Vassverket dekker den sørlege og mest folkerike delen av øya.

Folk har strøymt til legevakta på Askøy, og fram til fredag ettermiddag har 27 blitt innlagde på Haukeland universitetssjukehus. Eit eitt år gammalt barn er dødt, men det er enno for tidleg å slå fast om det skuldast smitte gjennom vatnet.

Kommunens hovudteori er at folk er blitt sjuke av drikkevatnet, sjølv om det ikkje er endeleg slått fast. Fredag vart ein E. coli-bakterie funne i eit høgdebasseng som forsyner Øvre Kleppe, der mange av dei sjuke bur. Det tyder på at bassenget er smittekjelda.

Askøy kommune har svikta sine eigne innbyggarar. Reint vatn er noko av det mest grunnleggande ein kommune skal sørgje for. Det er ein sjølvsagt ting over heile verda, ikkje minst i eit velståande og velfungerande land som Noreg.

Folket på Askøy har difor all grunn til å vere forbanna, noko dei no mellom anna uttrykker på Facebook-sida til kommunen og «Folkeaksjonen for stabil drikkevannsforsyning på søndre Askøy».

Kommunen har no ein stor jobb å gjere med å gjenopprette tilliten til sine eigne innbyggarar.

Noko av problemet er at Askøy har vokse raskare enn kommunen har klart å legge til rette for. Utbygging av grunnleggande infrastruktur, som skular og vassverk, held ikkje tritt med folkeveksten.

Politikarane på Askøy må tole kritikk. Som Lilli M. Ingvaldsen seier til BT, har dei prioritert utbygging og folkevekst utan å sørgje for at infrastrukturen følgjer etter.

Kommunen er i gang med å fornye vassforsyninga. Eit nytt høgdebasseng på Kleppe er allereie bygd, noko som gjer at det står fram som eit lite mysterium kvifor dei framleis brukte det gamle.

Kommunen planlegg òg eit nytt stort drikkevassanlegg midt på Askøy, men ifølgje rådmann Eystein Venneslan er det ikkje sikkert at det vil erstatte vassforsyninga på den folketette sørlege delen av øya. Det er her folk no er blitt sjuke, og det er her dei stadig vekk får beskjed frå kommunen om at dei må koke vatnet.

Årsaka til kokinga er at deira vassverk, på Nedre Kleppe, ikkje held mål. Anlegget har to barrierar som skal hindre bakteriar i drikkevatnet, ikkje tre som dagens lovverk krev. Når ei av desse barrierane ikkje fungerer, må folk koke vatnet for å vere sikre.

Rekninga for oppryddinga vil gå direkte til innbyggarane. Vatn og kloakk blir i Noreg fullt ut finansiert av brukarane, gjennom vass- og avløpsavgifta. Opprusting av vassforsyninga og eit nytt kloakkreinseanlegg vil doble avgifta, skreiv Askøyværingen for eit par år sidan.

Askøy vil med det sigle opp til avgiftstoppen blant norske kommunar. Heller ikkje det vil styrke ettermælet til dei som har styrt øya vest for Bergen.