(Inter)nasjonalistisk samling

Europas nasjonalistar samlar seg. Dei drøymer om eit kvitt Europa, som aldri har eksistert.

POPULISTREVOLUSJON: Steve Bannon (til v.) var arkitekten bak Donald Trumps valsiger i USA. Som mange andre nasjonalistar, ønskjer han no internasjonal samling. Han vil skape ein populistisk revolusjon i Europa, skriv Morten Myksvoll. Her med den franske politikaren Marine Le Pen. Foto: PASCAL ROSSIGNOL, NTB Scanpix (Arkiv)

Publisert:

Når nasjonalistar foreiner seg på tvers av landegrenser, handlar det ikkje lenger om franske, nederlandske eller svenske verdiar. Då handlar det om hudfarge. Det handlar om forteljinga om eit Europa utan innvandring. Eit Europa som ikkje har eksistert.

Dette er ikkje ordinære innvandringsmotstandarar, men ytterleggåande høgrenasjonalistar. No vil Steve Bannon samle dei.

Bannon var arkitekten bak Donald Trumps valsiger i USA. Som mange andre nasjonalistar, ønskjer han no internasjonal samling. Han vil skape ein populistisk revolusjon i Europa. Målet er ei rørsle som står saman fram mot valet til Europaparlamentet neste år.

Desse nasjonalistane har nokre ting til felles. Dei er mot innvandring og internasjonalt samarbeid, slik som EU. Dei er villige til å samarbeide for å få det til.

Les også

Steve Bannon til Sverige for å støtte Sverigedemokraterna

Le Pens parti i Frankrike er skeptiske til Bannons europeiske rørsle. Det er nok meir eit taktisk trekk enn noko anna. Jérôme Rivière i Nasjonal Samling seier at Bannon «som amerikanar ikkje har ein plass i europeisk politikk.» Det er nok ei haldning mange veljarar deler. Men det har ikkje hindra partiet i å bruke Bannon som ein strateg, blant anna i arbeidet med å byte namn til Nasjonal Samling.

I mars stod han på talarstolen på landsmøtet deira. Det er ei ganske stor rolle for ein som ikkje skal ha noko plass i europeisk politikk.

NASJONALISTMØTE: I fjor møtte nasjonalistar frå heile Europa opp i den tyske byen Koblenz. Framme frå venstre: Fauke Petry (AfD, Tyskland), Marine Le Pen (Nasjonal Samling, Frankrike), Matteo Salvini (Lega Nord, Italia), Geert Wilders (Fridomspartiet, Nederland), Harald Vilimsky (Fridomspartiet, Austerrike) og Marcus Pretzell (AfD, Tyskland). Foto: WOLFGANG RATTAY, NTB Scanpix (Arkiv)

Bannon er ikkje den første til å prøve å samle ytterkanten av den europeiske høgresida. I fjor møtte nasjonalistar frå heile Europa opp i den tyske byen Koblenz. På scena stod Marine Le Pen frå Frankrike, Geert Wilders frå Nederland, Fauke Petry frå Tyskland og Matteo Salvini frå Italia. Tidlegare i år samla Le Pen nasjonalistane i Nice.

Salvini, som vann det italienske valet i mars, har sitt eige prosjekt. Han inkluderer Sverigedemokraterna, som på målingane ligg an til å kunne bli Sveriges største parti i haustens val.

Les også

Frøy Gudbrandsen: Ikke se til Sverige

Den høgrepopulistiske bølgja vart ikkje så stor som mange av dei håpa på for eit par år sidan. Le Pen tapte for Macron i Frankrike, og Geert Wilders tapte i Nederland. Sannfinnane har blitt sterkt redusert i Finland, og det har Dansk Folkeparti blitt òg. UKIP vart nesten utradert i det britiske valet i 2017.

Men fleire av dei som no jaktar på eit høgrenasjonalistisk samarbeid har makt. Matteo Salvini er innanriksminister i Italia, Fridomspartiet i Austerrike har regjeringsmakt. I Polen og Ungarn strammar nasjonalistar grepet.

I Noreg har Framstegspartiet regjeringsmakt, men har ei langt meir moderat historie enn dei nemnde partia.

Les også

Pavens rådgivere kaller Steve Bannon farlig fundamentalist

Etter valet i 2013 fekk Frp stor internasjonal merksemd, blant anna fordi eit høgrepopulistisk parti fekk regjeringsmakt i Noreg. Då Heikki Holmås (SV) skulda Frp for å vere høgrepopulistiske, svarte påtroppande statsminister Erna Solberg (H) med å kalle han «en liten friskus», og at han «ikke alltid passer munnen sin.»

Det enda med at Frp arrangerte ein internasjonal pressekonferanse for å markere avstand mot skuldingane.

Frp har til no vore svært kritiske til andre parti på ytre høgre i Europa, og nekta for samarbeid med Sverigedemokraterna, Dansk Folkeparti og Le Pens prosjekt.

Men éi fløy av partiet er einig med Holmås, og vil samarbeide med dei europeiske nasjonalistane. Christian Tybring-Gjedde (Frp) håpa at Marine Le Pen vann presidentvalet i 2017, og saman med partikollega og tidlegare justisminister Per-Willy Amundsen, opnar han for eit samarbeid med Sverigedemokraterna.

STØTTAR NASJONALISTAR: «Christian Tybring-Gjedde (Frp) håpa at Marine Le Pen vann presidentvalet i 2017, og saman med partikollega og tidlegare justisminister Per-Willy Amundsen (t.v.), opnar han for eit samarbeid med Sverigedemokraterna», skriv Morten Myksvoll. Foto: Vidar Rudd, NTB Scanpix (Arkiv)

Den ideologiske kjernen til partia på ytre høgrefløy er ein kamp mot elitane. Dei baserer seg på motsetnadane mellom «folket» og «eliten», som er ei reell skiljeline. Men dei omdefinerer både folk og elite til å passe deira haldningar. Folket er dei som støttar desse partia. Elitane er dei andre.

Det gjer pratet deira om folkestyre ganske tynt. Når me i tillegg ser at det er tett mellom Russland-koplingar og Putin-hylling, viser ikkje denne «folkerørsla» særleg demokratiske anlegg.

Etter vanlege ordbøker å rekne, er både Salvini, Le Pen og Bannon elitar. Men det bryr dei seg ikkje om. For dei på ytre høgre er alle til venstre for dei venstreliberale, og alle venstreliberale er elitar.

Det er neppe Bannon som kjem til å samle dei europeiske nasjonalistane. Men det gjer ikkje den mogelege veksten deira mindre problematisk: Dei fyrer oppunder ei polarisering, radikalisering og framandgjering som kan gjere stor skade på Europa.

Viss Framstegspartiet ikkje har lyst til å vere med på den bølgja, må partiet på nytt klargjere kvar dei står i det politiske landskapet.

Få politisk redaktør Frøy Gudbrandsens nyhetsbrev hver onsdag ettermiddag. Meld deg på her.