Oljå møter sommaren 2018

Ekstremvêr kan bli eit større problem for oljeindustrien enn vindmøller og solpanel.

KLIMA: «De er nøkkelpersonar for å få til ein berekraftig morgondag», sa kronprins Haakon til oljefolket då han opna den internasjonale energimessa ONS i Stavanger måndag. Equinor-sjef Eldar Sætre svarte med 3000 nye oljebrønnar og 11 havvindmøller. Carina Johansen, Scanpix

Hans K. Mjelva
Kommentator i BT

Årets sommar vart summert opp av bladet The Economist med framsida «Verda tapar krigen mot klimaendringar».

Nokre veker seinare i Stavanger: Norsk oljeindustri finn endeleg grunn til å feire igjen, etter at oljeprisfallet i 2014 skapte masseoppseiingar og depresjon i næringa. Oljeprisen har tatt seg opp, kostnader er kutta og pengane renn igjen inn i oljeselskapa.

Les også

BT20: Ingen andre fylke er meir utsett for naturskadar og klimaendringar enn Hordaland. Og verre skal det bli.

Stemninga på den store oljemessa ONS, som blir arrangert denne veka, er likevel djupt tvitydig. Klimaendringane snik seg inn i dei fleste debattane, som atterhald og forsvarstalar, eller direkte angrep frå teknologar og klimaaktivistar. Leiarane i oljebransjen ser tilsynelatande sjølvsikre ut, men strevar med å teikne ei positivt bilete av framtida for næringa.

Eit talande døme var sjefen i det franske oljeselskapet Total, Patrick Pouyanné, som under opninga fortalde at hans viktigaste framtidsforsikring var å ha oljefelt som tolte låg oljepris. Risikoen for at fossilt brensel blir utkonkurrert av fornybar aukar stadig. Og kanskje ikkje først og fremst fordi prisen på sol- og vindkraft fell raskt.

For det kan etter kvart vise seg at klimaproblema i seg sjølv, som sommarens mange ekstreme vêrfenomen rundt om i verda, blir viktigare. Når folk opplever ekstremvêr og følgjene av det sjølve, trur dei i større grad på at klimaendringane er reelle, og det blir ei viktigare politisk sak å gjere noko med det, konkluderte ein metastudie som vart publisert i fjor.

Sommarens tørke har til dømes ført klima opp til ei av dei viktigaste sakene i den svenske valkampen. Det er lov å vone at opinionen etter kvart blir sterk nok til å tvinge fram politisk handling. Prisavtalen var ikkje nok. Ikkje på langt nær.

Les også

Hans K. Mjelva: Oljå treng kjærleik

Etter mange år med spådomar er klimaendringane no reelle. Temperaturen på jorda passerte i 2015 ein grad over temperaturen ved inngangen av den industrielle revolusjonen. Vi har med andre ord berre ein grad å gå på før vi når nivået verdas politikarar har sett som ei absolutt grense, det såkalla togradarsmålet. I Parisavtalen heiter det at ein skal stoppe i god tid før. Det verkar utopisk.

For framleis aukar verdas utslepp av klimagassar. I fjor gjekk det årlege CO₂-utsleppet opp med 1,4 prosent, til rekordhøge 32,5 gigatonn. Bruken av fossil energi auka dobbelt så mykje som bruken av fornybar. Alt ifølgje det internasjonale energibyrået IEA.

Er du teknologioptimist, som meg, tenkjer du kanskje at dette fiksar vi vel med framsteg i fornybar energi. Dei røystene var òg sentralt med på ONS, mellom anna i form av teknologi-guru Ramez Naam og digitaliseringsprofet Silvija Seres. Dei meiner oljeindustrien vil bli utkonkurrert av fornybar, der prisfallet vil bli stadig sterkare. Andre spådde at finansieringa til oljeindustrien vil tørke ut av same årsak.

Men for at fornybar verkeleg skal ta over trengst det mellom anna eit teknologisk gjennombrot i lagring av energi, batteri eller noko anna. I fjor gjekk investeringane i fornybar energi ned. Når oljeindustrien klarer å produsere olje stadig billigare, vil dei styrke seg i konkurransen med fornybar energi.

Total-sjef Pouyanné åtvara i fjor haust om at små investeringar i oljenæringa vil kunne føre til svært høg oljepris frå 2020. For utsikter til store inntekter gjorde ikkje franskmannen glad. Han frykta at høg oljepris vil føre til at fornybar utkonkurrerte oljen raskare.

Klarer oljeindustrien å halde oljeprisen godt under 100 dollar fatet i åra framover vil det gjere overgangen til fornybarsamfunnet endå vanskelegare. Då vil vi ikkje klare overgangen raskt nok til å nå klimamåla i Parisavtalen.

Les også

Hans K. Mjelva: Silicon Valleys neste offer

Vi kjem difor ikkje utanom politiske tiltak. Massive subsidiar til fornybar er det mange land som ikkje har eller vil ta seg råd til. Difor kjem ein ikkje utanom kvotar eller avgifter som gjer utslepp av klimagassar dyrare.

Sjølv på ONS er det få som protesterer på det. Men ingen vil ta det på si kappe. Det er, som det alltid har vore, problemet i klimasaka. Alle kjempar for at andre skal ta kutta.

Kol fyrer framleis 40 prosent av verdas kraftverk. Dei representerer store investeringar som ikkje lett blir skrota. Spesielt i land med eigen kolproduksjon, som Kina og India.

På same måte kjempar norsk oljeindustri for sin produksjon, med argument om lågt CO2-utslepp frå produksjonen, at verda vil trengje olje som erstatning for fall i eldre felt og at gass er reinare enn kol. Store økonomiske interesser står på spel, også her i landet.

Førebels har det vore rimeleg trygt for oljeindustrien å vere for høgare internasjonale avgifter på karbonutslepp, fordi ingen rekna med at verdas leiarar kan bli samde om noko slikt. Håpet ligg, paradoksalt nok, i at meir ekstremvêr kan endre på det.