Ferjefritt E39 må skrotast

Skal Norge nå sine klimaforpliktingar, må transportsektoren vere tilnærma utsleppsfri i 2050. Ferjefritt E39 framstår difor som eit stadig meir uklokt prosjekt.

FERJEFRI E39: Ifølgje fagetatane vil prosjektet over ein 40-årsperiode auke klimagassutsleppa med 10 prosent, skriv Lars-Henrik Paarup Michelsen. ILLUSTRASJON: STATENS VEGVESEN

  • Lars-Henrik Paarup Michelsen
    Dagleg leiar i Norsk Klimastiftelse
Publisert:

I Paris forplikta vi oss til å skjerpe klimainnsatsen. Det må få konsekvensar for prioriteringane våre, også her på Vestlandet. Ambisjonane om eit ferjefritt E39 må setjast på vent.

Lars-Henrik Paarup Michelsen

For ein månad sidan leverte Avinor, Jernbaneverket, Kystverket og Statens vegvesen sitt forslag til ny nasjonal transportplan (NTP). På oppdrag frå regjeringa inneheldt leveransen også eit notat som skildrar korleis NTP kan bli eit verktøy for omstillinga mot lågutsleppssamfunnet. Beskjeden er klar: Skal Norge nå sine klimaforpliktingar, må transportsektoren vere tilnærma utsleppsfri i 2050. I 2030 må vi vere halvvegs. Det er 15 år til.

Fagetatane skriv i klimastrateginotatet at 100 prosent av alle nye personbilar og bybussar må gå på elektrisitet eller hydrogen i 2025. Vi står ved inngangen til eit tidskritisk tiår for klimaet. Det er no vi må handle om Paris-avtalens tiljubla mål skal nåast. Det norske klimaoppdraget går langt på veg ut på å fjerne utsleppa frå transportsektoren. Transport, som ikkje er ein del av den europeiske kvotemarknaden, stod i 2014 for 31 prosent av Noregs samla CO2-utslepp.

Det er to hovudgrep som må til. Rask innfasing av nullutsleppsteknologi er det viktigaste. Fagetatane skriv i klimastrateginotatet at 100 prosent av alle nye personbilar og bybussar må gå på elektrisitet eller hydrogen i 2025. I 2030 må mesteparten av nye varebilar, langdistansebussar og lastebilar gjere det same. Også ferjer, passasjerskip og hamner må elektrifiserast i raskt tempo. I luftfarten må forbruket av biodrivstoff aukast kraftig.

Blir dyrt:

Les også

3700 kroner i bompengar på ferjefri E39

Teknologisporet fordrar solide økonomiske og praktiske insentiv som gjer el, hydrogen og berekraftig biodrivstoff til attraktive investeringar. Ikkje berre ut inneverande stortingsperiode, men til nullutsleppsteknologiane er i stand til å konkurrere på eiga hand. Både på land og til sjøs. Insentiva til å kjøpe og ta i bruk nullutsleppsteknologi må opplevast som stabile.

Det andre grepet er vanskelegare. Det handlar om å prioritere riktige prosjekt. I neste transportplan må vi etablere eit grønt «prioriteringshierarki». Førsteprioritet må gis prosjekt som fører til utsleppsreduksjonar. Etter det vedlikehald. Prosjekt som gir utsleppsauke må leggjast i skuffa.

Vil skrote brua over Bjørnefjorden:

Les også

Grip til vettet

I lys av dette framstår ferjefritt E39 – med fire felts motorveg frå Kristiansand i sør til Trondheim i nord – som eit stadig meir uklokt prosjekt. Fagetatane skriv at prosjektet over ein 40-årsperiode vil auke klimagassutsleppa med 10 prosent. I tillegg fører prosjektet til meir trafikk inn mot storbyane. Ein kan alltid diskutere premissane for slike reknestykke, men éin ting synest å vere klart: Eit klimaprosjekt er ferjefritt E39 iallfall ikkje.

Så er det kostnadene. I førre stortingsperiode blei prislappen for ferjefritt E39 estimert til 150 milliardar kroner. No er vi oppe i 340. Berre fjordkryssinga over Bjørnafjorden har på få år blitt 20 milliardar kroner dyrare. Kva sluttsummen blir, kan ein berre fantasere om, men éin ting veit vi: Også E39 må ein dag betalast tilbake i kroner og øre.

Høgres "vegsjef":

Les også

- Staten bør overta styring av alle store vegprosjekt

Om Vestlandet som region held fast på ønsket om ein snarast mogeleg realisering av ferjefritt E39, er det det vi kjem til å bruke kreftene på. Vi kjem til å arrangere møte, halde talar og skrive innlegg, reise til Oslo og utarbeide analysar som skal overtyde Stortinget om å bla opp pengane det kostar å unngå forseinkingar.

Lukkast ein med dette lobbyarbeidet, blir resultatet at dei beste samferdsleingeniørane blir sette til å planleggje eit vegprosjekt som ikkje vil ta oss ein millimeter nærmare lågutsleppssamfunnet. Berre brua mellom Stord og Os vil ta fem til sju år å prosjektere. Eg kan ikkje sjå at det er riktig bruk av ressursar. Ikkje no.

Å fjerne klimagassutsleppa frå transportsektoren er eit gigantprosjekt. Eit tidskritisk gigantprosjekt. Dei neste 15 åra må kapital, ingeniørkraft og politisk prestisje koplast til smart og rein bymobilitet, overføring av gods frå veg til bane og sjø, offensiv jernbaneutbygging og storstilt utrulling av nullutsleppsteknologiar. Dei kompliserte og kostbare fjordkryssingane må leggjast til side.

Din mening betyr noe
I BT trenger du ikke å være ekspert eller politiker for å slippe til. Skriv om det du har på hjertet! Skriv et innlegg