Kvinnefiendtleg foreldrepermisjon

I dag vedtek truleg eit samla storting at foreldrepengeperioden etter fødsel skal delast i tre like delar, også ved 80 prosent sats.

Publisert: Publisert:

SEIER NEI: Tredelinga av foreldrepermisjonen er kvinnefiendtleg og ikkje til det beste for barnet, skriv Kjersti Toppe (Sp). Foto: Fred Ivar Utsi Klemetsen (arkiv)

Debattinnlegg

Kjersti Toppe
Stortingsrepresentant (Sp)

Fedrar skal kunne delta som omsorgspersonar på lik linje med mødrer. Kvinner og menn får tildelt like mange permisjonsveker. I tillegg kjem ein like stor del som foreldra sjølv kan dele seg i mellom. Det burde vore ein gledas dag. Vi burde vel juble. Eg klarar ikkje. Sjølv om Senterpartiet også har programfesta dette. Det får ikkje hjelpe. Dette er ikkje bra.

Tredeling av foreldrepermisjon etter fødsel vert grunngjeve med at det er eit likestillingstiltak. Slik skal kvinner kome tidlegare tilbake til yrkeslivet. Men mitt spørsmål er, kvifor har vi foreldrepengeordninga? For å likestille menn og kvinner? Eller for å sikre at nyfødde får god omsorg fyrste året? Sjølvsagt er det av omsyn til barnet. Ordninga har aldri først og fremst vore eit likestillingstiltak. Ikkje verkar det som det, heller. Nyleg kom forskningrapporten om at auken i fedrekvoten i 2009 ikkje gir målbare utslag på kvinners løn og karriere.

Og om ein er veldig oppteken av likestilling i barns fyrste leveår – kvifor aksepterer dei fleste parti at far framleis ikkje har fått sjølvstendig uttaksrett til foreldrepengar? Senterpartiet vil endre på det. For slik det er no, kjem fars rett til foreldrepengar heilt an på om mora har slik rett. Norge har gjentatte gongar fått kritikk frå EFTAs overvakingsorgan (ESA) om at Norge diskriminerer fedrar på grunn av dette.

No fryktar både Helsedirektoratet, Nasjonalt kompetansesenter for amming, Jordmorforbundet og Ammehjelpen for at likestillinga har gått så langt at det kan få uheldig konsekvensar for mor og barn. Tenk på det! På Stortinget har vi fått svært mange førespurnader frå mødrer som er bekymra for tredelinga. Fagforbundet er også negativ.

Grunnen er at nasjonale ammeråd vert vanskeleg å nå når mors samla permisjonstid vert kutta. Helsedirektoratet tilrår i nasjonal retningslinje for spedbarnsernæring (2016) at spedbarn vert amma heile fyrste leveår, og gjerne lenger. Barns bør fullammast til dei er eit halvt år. I regjeringas Nasjonal handlingsplan for bedre kosthold (2017-2021) er det eit mål at andelen barn som vert amma i heile fyrste leveår aukast til 50 prosent, frå ca. 35 prosent i dag. Dette er i samsvar med råd frå Verdas helseorganisasjon.

Les også

Les også: «Nå skal dere høyt utdannede mennesker lytte til hva en helt vanlig mor har å si»

Helsedirektoratet meiner at konsekvensen av regjeringas forslag til tredeling av permisjon med stor sannsynligheit vil vere at kvinner sluttar å amme tidlegare, med negative konsekvensar for mor og barns helse. Både Helsedirektoratet og Nasjonalt ammesenter presiserer at mor må ha minst åtte månaders permisjon etter fødsel for å kunne følgje nasjonale tilrådingar for amming. Men tredeling får mor sju månader permisjonstid med full lønn.

Helseeffekten av amming/morsmjølk for mor og barn er grundig dokumentert. Morsmjølk er den beste maten for spedbarn og er gunstig for utvikling av barnets immunforsvar og hjerne. Det reduserer også barnets risiko for overvekt og diabetes på lengre sikt. Amming minskar og mors risiko for brystkreft og truleg også risikoen for eggstokk-kreft, hjarte- og karsjukdommar og diabetes. Jo meir morsmjølk, desto større er helseeffektane.

Det var med Venstre sitt inntog i regjering at det blei fart på tredelinga. Medan Høgre og Frp tvert i mot kutta i fedrekvoten, blir den no større enn nokon gong. Det er jo flott. Problemet er at det går på kostnad av dei vekene mor får ha i lag med spedbarnet. Alle veit at mjølkeproduksjon raskt vil falle om det går for lang tid mellom kvar amming. Det er ikkje alle familiar som har det slik at det vil vere enkelt å fortsette amming når mor går tilbake til jobb.

Det mest provoserande med tredelinga, er at den ikkje tek omsyn til at kvinner dei fyrste seks vekene etter fødselen er i ein spesiell situasjon, både med tanke på seg sjølv og barnet. Skal ein tredele permisjonstida, bør tredelinga i alle fall starte etter at barseltida er over. Det er det medisinske grunnar til, meiner eg.

For å sitere Fagforbundet sin høyringsuttale til saka: «Likestilling er ikke et spørsmål om å dele eplet i like deler, men om å fordele ulikt for å vere likt stilt. Svangerskap, fødsel og amming er derfor ikke et spørsmål om teknikaliteter, men forhold som krever særskilt tilrettelegging for kvinner. Det kommer hele familien til gode.»

Eg er einig. Endring av rettigheitene til foreldrepermisjon burde ikkje gjennomførast utan at både kvinner og menns stilling vert i varetatt. Tredelinga er kanskje ein form for teknisk likestilling. Men av og til må ein dele ulikt for å bli likt stilt. Tredeling av permisjon er ikkje til mor og barns beste. Senterpartiet har foreslått ein evaluering. Det forslaget får nok ikkje fleirtal.

Publisert:
Din mening betyr noe
I BT trenger du ikke å være ekspert eller politiker for å slippe til. Skriv om det du har på hjertet! Skriv et innlegg