På vårparten hadde vi ein lang og vanskeleg dragkamp om ny grense for fråvær i vidare-gåande skule. Kunnskaps— ministeren ville innføre ei stram grense, der eleven ved ti prosent fråvær mister rett på vurdering og karakter. Det skulle vere eit verkemiddel for å styrke nærvær og gjennomføring av vidaregåande opplæring. Ein stor og flott brustein av ein intensjon der.

Roar Ulvestad

Lærarorganisasjonane har støtta ei fråværsgrense, men og signalisert at ein grense på ti prosent er streng. Elevorganisasjonen har vore mot og understreka mellom anna at ei slik grense på ingen måte har ein myndiggjerande effekt på elevmassen. Etter kampar og omkampar i media mellom lærarar, politikarar og elevar konkluderte Kirke-, utdannings— og forskingskomiteen med at det ville vere lurt å vente. I og med at fråværsgrensa er ei forskrift, står regjeringa fritt til å utforme den, noko dei gjorde. Når elevane no møter til nytt skuleår, er det med ei grense på ti prosent, men med høve for rektor til å bruke enkeltvedtak opp til 15 prosent. Denne grensa aleine er nok ikkje i stand til å styrke nærværet til alle kategoriar av elevar som slit med oppmøte. For den klassiske «skulkaren», om han no eksisterer, vil kanskje sterkare rammer ha ein disiplinerande effekt, som jagar han tidlegare til sengs og tidlegare opp. Dette er elevar med lav motivasjon, som vel skulen vekk til fordel for andre aktivitetar. Det går faktisk an å sympatisere med at ein heller oppsøkjer ting ein meistrar enn å kome til ein skule som ein ikkje meistrar.

Les også:

«Skulkarane» har likevel meir dulde utfordringar som det er vanskeleg å stå fram med. Uavhengige studiar viser at elevar med stort ikkje-dokumentert fråvær har høgare score på angst og depresjon, dei har lågare sjølvoppfatning enn dei med lite fråvær, og dei bruker meir rusmiddel enn andre. Dei vert ofte kjenneteikna av opposisjonell åtferd og åtferdsforstyrringar. Ingen lystig gjeng dette, og det er ingen grunn til at oppmøtetvang isolert vil styrke status quo inne i sjela.

Responsen denne gruppa har fått frå vaksenverda, har tradisjonelt vore moralpreikar, merknader og utvising. Ordet «skulkar» har negative konnotasjonar, som ein noko suspekt og halvkriminell skikkelse. Vi burde vaske munnen med såpe når vi bruker det som generell merkelapp. Dei fortener betre, denne ueinsarta og flotte gjengen.

Vil vi hanke inn denne gjengen med ei «vinn eller forsvinn»— haldning i form av ein streng regel? Neppe. Vi lærarar har i all diskusjon av nærvær og gjennomføring understreka at vi saknar gode og inkluderande tiltak for elevane, og at tida ofte ikkje strekk til. Elevgruppa er blitt stadig meir heterogen, og fleire og fleire slit med psykisk helse.

Les også:

Vi har ønska oss styrka helsesøsterfunksjon, og at vi er fleire i skulen som deler på utfordringane og kan bidra med ulik kompetanse. Vi ønskjer elevgrupper som er av ein slik storleik at vi kan få fram alle individa i gruppa, og vi ønskjer å kunne hjelpe elevane utan at dei først må bli gjort små gjennom diagnosar og endelause kartleggingar.

Styringsmekanismane i skulen i dag, der elevane først og fremst skal produsere karakterar som gjer at vi kan skryte av skulen, kommunen, fylket eller landet, er både elev— og kunnskapsfiendtleg. Fleire nye og uavhengige studiar konkluderer med at resultatkøyret held nede kreativitet, fremjar einsretting og låser lærarane i ein praksis som kjedar både dei og elevane.

Unge Høyre-politiker:

Dei elevane som slit med ikkje-dokumentert fråvær, kan kanskje lokkast med varme heller enn den iskalde kulden som er i ein fråværsgrense der desimalar avgjer framtida di. Kanskje dei ikkje treng karakterar heller, men at dei i lag med læraren og andre elevar kan jakte på dei gode læringsopplevingane. Alle elevar kan lære, men alle elevar vil ikkje lære fordi dei har ein historikk der læring er ein repetisjon over mange år av «ikkje god nok». Kanskje «høg, middels og låg måloppnåing» for desse kan bli erstatta med «kjekt å halde på med».

Vi får ikkje opp nærværet før vi set fokuset på vår eigen praksis. Vi kan tvinge ein kropp inn i eit rom, men skal vi få med hovudet, må vi jobbe litt hardare enn å hamre stramme og konservative regelverk i skallen på elevane.

Du som slit med å kome deg på skulen: Kom og vis meg kven du er. Eigentleg. Det er mykje meir interessant enn at eg som er lærer viser kor uendeleg klok og kunnskapsrik eg er. Fortel meg kva du liker og kva som «suger». Der startar vi.