Difor er elektroniske val så vanskeleg

For å kunne forklare korleis MGP-skandalen kunne skje, vil eg syne korleis ei slik stemmegjeving ville fungert før datamaskina sin tidsalder.

Publisert Publisert

OVERSKYGGA: Ulrikke Brandstorp skal representere Noreg i den europeiske MGP-finalen. Resultatet vart likevel overskygga av problem med stemmegivningen. Foto: Tore Meek, NTB Scanpix

Debattinnlegg

  • Mads Andre Lundeland
    Programmerar i TV 2

Til deg som sette morgonkaffien i halsen av saka om at NRK var blitt råka av ikkje mindre enn 38 millionar emojiar, så kan eg trøyste deg med at det altså ikkje var snakk om ein invasjon av små gule romvesen med mål om å øydelegge laurdagskvelden for det norske folk. Men kanskje skjuler sanninga noko dystopisk likevel?

Det er andre gongen på kort tid at problem knytt til eit elektronisk val, har fått stor merksemd. I Iowa fekk ein mobilapp skulda for kaoset som følgje av at stemmene som skulle avgjere nominasjonskampen for det demokratiske partiet, ikkje vart registrerte i tide.

Det har seinare kome fram at det ikkje berre var snakk om forseinking, men potensielle feil i stemmetala, noko som førte til at leiaren i det demokratiske partiet i delstaten måtte gå av.

Les også

Få klovnane ut av MGP-sirkuset

At datasystem feilar er ikkje noko nytt, men at det skjer på direktesendt TV, mens heile Noreg følgjer med, gjer det spektakulært. Når det viser seg at NRK har opplevd liknande problem i delfinalane, er det mykje som tyder på manglande forståing for kva effekt auka deltaking ville ha for systemet.

Det er ikkje første gongen NRK arrangerer Melodi Grand Prix, og dei burde kunne ha gode føresetnader til å føresjå kor mange som ville kaste seg over mobilen, og stemme på sin favoritt under finalen.

For å forklare korleis skandalen under finalen kunne skje, vel eg å bruke ein analogi som syner korleis ei slik stemmegjeving ville fungert før datamaskina sin tidsalder.

Mads Andre Lundeland Foto: Privat

La oss i staden for datamaskiner, plassere menneske på den andre sida av voteringsappen. Du vil kanskje bli overraska, men denne analogien er faktisk ikkje så dum.

Startskotet går, og køane med engasjerte MGP-fans samlar seg rundt stemmelokala, kvar og ein med eit ønskje om å gi sin favoritt ei stemme. Dei som sit i mottaket, tek imot ein og ein kunde og sjekkar først at identitetspapira er i orden.

Kanskje krev det ein telefon til utstedar av pass, og i så fall får ein håpe at mange nok er på jobb hjå politiet denne kvelden. Etter at identiteten er sikra, slår kundebehandlaren nummeret til arkivmedarbeidaren for å høyre om stemmegivaren skal få stemme fleire gonger. Det viser seg at det er kø på linja.

Les også

Kaos i stemmeopptellingen i Iowa – Sanders sier han leder

Arkivmedarbeidaren jobbar på spreng med å hente fram og arkivere nye stemmesetlar, men er ikkje i stand til å handtere så mange førespurnader på så kort tid. I mellomtida snur folk i døra.

Eit datasystem er aldri meir robust enn sitt svakaste ledd. I eksempelet over var det arkivet som ikkje var godt nok bemanna, men det kunne like gjerne vore andre delar av systemet.

Det har tradisjonelt vore dyrt å «oppbemanne» til slike toppar som ein direktesendt finale fører med seg, då det ville krevje store investeringar i maskinvare. Denne maskinvara ville kanskje stått ubrukt resten av året, og såleis vore vanskeleg å forsvare økonomisk.

At verken det demokratiske partiet i Iowa, eller NRK klarte å føresjå problema som kom, er urovekkande. I begge tilfella kunne ein førebudd seg til utfordringane og køyrt simulerte generalprøvar gjennom systemet.

Dermed kunne ein løyst potensielle problem før ein slapp det laus på publikum. Store investeringskostnader knytte til maskinvare er heller ikkje lenger eit gyldig argument. I dag kan ein leige datakraft i «skya» på sekundet, og betale berre for det ein brukar.

Vi som utviklar datasystem, har eit ansvar for å seie frå før noko går så gale som det har gjort i fleire høve dei siste åra. Der utviklinga av datachippar har gått med rakettfart dei siste åra, har dessverre ikkje evna til å styre IT-prosjekt på ein god måte følgt etter.

Når MDG forsøker å slå politisk mynt på skandalen under årets Melodi Grand Prix, og tek til orde for fordømming av elektroniske val for all framtid, så er det fordi det har vakse fram ei førestilling hjå folk om at ein ikkje kan stole på datasystema vi omgjev oss med.

Men det blir som å fordømme regnet i Bergen, vi kan ikkje stort anna enn å godta at det vil kome meir regn. Politiske val vil kanskje bli siste skanse, men på sikt kjem også dei til å bli elektroniske. Til det er den økonomiske gevinsten for stor til å argumentere i mot.

Folk må gjerne ønskje seg tilbake til ei tid der det sit folk og ikkje maskiner i andre enden, men sanninga er at den tida er forbi.

Så til deg som var redd for invasjonen av smilefjes: Til neste stortingsval blir du kanskje nøydd til å spørje deg sjølv – kva for ein emoji skal eg stemme på?

Publisert
Din mening betyr noe
I BT trenger du ikke å være ekspert eller politiker for å slippe til. Skriv om det du har på hjertet! Skriv et innlegg