Kreften krev kjærleik

Ein kan på ein absurd måte få ei oppleving av meistring og lette når ein snakkar om døden og om sorg.

Publisert Publisert

TUNG REISE: Vi har fulgt mamma på denne tunge reisa, og ynskjer å bruke vår erfaring til å auke openheita kring livets tøffaste sider: Sorga og døden, skriv de fire systrene (frå v.) Rakel, Marte, mor Cecilie, Rebekka og Sara Solheim. Foto: Privat

Debattinnlegg

  • Sara C.W. Solheim (39)
  • Rebekka W. Solheim (37)
  • Marte C.W. Solheim (34)
  • Rakel C.W. Solheim (33)

I september 2016 fann vi ut at den snikande kreften hadde vekse seg stor i mamma sin hjerne. Store, infiltrerande svulstar låg som klekkeklare egg inne i det glupe, kreative hovudet.

Ni månadar seinare, i juni 2017 på sin eigen 70-årsdag, ligg vår mamma for døden. Vi har fulgt ho på denne tunge reisa, og ynskjer å bruke vår erfaring til å auke openheita kring livets tøffaste sider: Sorga og døden.

Å vente i sorg på ei endå meir endeleg sorg, er det vi kallar ventesorg. Det er «normal sorg som oppstår når en pasient eller en pårørande venter på et dødsfall», ifølgje Den norske legeforeninga.

Heilt frå starten har vi visst at mamma umogleg kunne overleve kreftdiagnosen, men vi har likevel forsøkt å halde på håpet. Håpet om at mamma framleis kunne ha gode dagar med kvalitet, og at ho skulle få gode dagar saman med sine næraste - trass den forferdelege livssituasjonen ho var i. Det var også viktig for oss at vi hadde håpet, slik at mamma kunne kjenne at vi òg hadde trua på gode dagar.

Les også

«Den høsten ble det kjæreste jeg hadde, bestemoren min, alvorlig syk, og jeg skjønte at hun kom til å dø fra meg»

Ute er det skifte i årstidene, inne merkar vi lite av dette. Liva våre har på mange plan stått i ro, medan vi har gått inn i mamma si sjukdomsboble. Denne bobla var prega av mange oppturar og nedturar. Ei fantastisk glede når gode nyhende kom vår veg, og ufatteleg harde slag i ansiktet når det ikkje gjekk så bra likevel. I krefta si verd følger dessverre ikkje kart og terreng kvarandre.

Å leve i eit kontinuerleg press om å vere mest mogleg tilstades for mamma, og samstundes sjonglere småbarnsliv, komande fødslar, krevjande jobbar og disputas, har vore svært tøft. Vanskelege tankar var med oss både i eigen heim og hjå mamma. Spørsmål som «Var det siste gongen eg sa ha det til mamma» dukka ofte opp då vi reiste frå ho.

Dagane vi var hos mamma, sat vi med ho frå tidleg morgon til seine kvelden, og det var like vanskeleg å gå i frå ho kvar gong. «Vil ho døy i natt?», «Kva var det siste eg sa til mamma?», «Håpar mamma lev i morgon, slik at eg får sagt kor glad eg er i henne ein gong til....».

No når mamma ikkje er meir, og vi skriv dette, vert alle desse dagane, dette året, endå meir surrealistisk. Det er godt å tenkje på i ettertid, at alt var ferdigsnakka, og at mamma hadde oss rundt seg då ho tok sitt siste andedrag.

Etterkvart i sjukdomsforløpet dukka mange etiske dilemma opp. Vi vart bedne om å ta stilling til om mamma skulle få tilført væske, få fleire cellegiftkurar, og om ho skulle gjenopplivast ved hjertestans. Det var svært tungt å sitje i denne fasen, og ta val som ein ville at skulle vere så riktige som mulig, slik at ein ikkje angra seinare i livet.

At vi næraste hadde eit fundament av tryggleik til kvarandre, opplevde vi som avgjerande slik at vi ope kunne drøfte oss fram til dei «rette» svara. Legane sat på mykje kunnskap om behandlingsforløpet, men sidan vi følgde mamma så tett, vart våre meiningar avgjerande for vegval undervegs.

Les også

Du er Mamma. Jeg er datteren din. Vi er mellom dagen og natten. Vi er mellom livet og døden.

Samstundes vert det å skulle akseptere døden medan den døyande framleis er i live, vanskeleg og gir skuldkjensle. Kjensle av å planlegge «siste fest» for den døyande medan den døyande framleis er i live. Den som døyr, skal miste alt som til då er kjend for den. Ektemann, born, slektningar og vener skal fortsette på livsreisa si. At vi skal leve vidare utan mamma, limet i familien, tek tid å ta inn over seg. Det er uverkeleg.

Det vert sagt at høyrselen er den siste sansen eit døyande menneske mistar. Det har vi utnytta. For å overleve i denne tida, har tårene kome ofte, men latteren likeeins. Vi har hatt trong for å avreagere frå sorga. Dette har kome fram gjennom høg musikk, spastiske dansesteg og hylande latter, alt eigentleg svært upassande i ein tragisk situasjon. Men desse små pausane i eit levande mareritt, fekk oss gjennom dei tunge dagane.

Les også

«Jeg var 16 år første gangen døden kom inn i livet mitt»

Det er eit stort ynskje for oss å auke openheita kring døden, og den sorga som menneske rundt døyande ber på. Livet vårt er så kort, og brått kan det vere slutt. Vi må passe på kvarandre og våge å ta del i liva og sorga til andre, og snakke om døden.

Vi opplever at denne harde livslærdommen har lært oss at dei vanskelege samtaleemna eigentleg ikkje er så vanskelege. Men dei vert det, dersom ein ikkje tek det opp. Ein kan på ein absurd måte få ei oppleving av meistring og lette når ein snakkar om døden og om sorg. Når ein opnar opp for samtalar kring dette, har mange på din veg ei trong for å samtale om deira opplevingar om døden og sorga. Saman utvidar ein sin eigen horisont, finn styrke og knyt nærare band.

Publisert
Din mening betyr noe
I BT trenger du ikke å være ekspert eller politiker for å slippe til. Skriv om det du har på hjertet! Skriv et innlegg