Dialogens høge pris i Palestina

Meir enn 50 år etter eg tenestegjorde i Gaza, har flyktningane framleis ikkje fått kome heim.

GAZA: Ralph Bunche (i midten) meinte at dei palestinske flyktningane som innsendaren var med å behandle aldri ville få returnere til heimane sine. Han fekk rett, skriv innsendaren. Her saman med norske og danske offiserar på Gazastripa i 1959. AP / NTB Scanpix

Debattinnlegg

Vidar Lehmann
Forfattar og professor emeritus i medisin. Har tenestegjort i ulike fredsoperasjonar i FN-regi.

I 1966 var eg, som ung lege, i Gaza med FN sine fredsbevarande styrkar. Til poliklinikken vår kom så mange palestinske flyktningar som vi hadde tid og råd til å ta oss av. Somme hadde med seg gamle skøyte eller nyklane til eigedomane som dei var drivne bort ifrå.

Både dei og vi trudde og vona at dei om ikkje altfor lenge skulle koma heim att.

Under tenesta kom dåverande visegeneralsekretær i FN, fredsprisvinnaren Ralph Bunche, på offisielt besøk til Gaza. Han var den som måtte fullføra FN-forhandlingane etter at Folke Bernadotte vart drepen i eit attentat i 1948.

På grunn av helsa stogga ein sliten, men venleg, Bunche ei lita veke i leiren vår på Gazastripa, Hill 88. Måten han var på, gjorde sterkt inntrykk på alle, frå det lojale tenarskapet, til legen hans og leiinga av FN-styrken.

I desse dagane fekk vi mange gjevande samtalar. Då han sa at dei palestinske flyktningane vi hadde møtt truleg ikkje kom attende til heimane sine i si levetid, trudde eg først at han var overarbeidd og deprimert.

Etter å ha høyrt meir, kom vi i tvil.

Hendingane dei etterfølgjande 50 åra, har diverre gjeve Ralph Bunche rett. I motstrid med folkeretten og FN sine vedtak, har Israel hærteke og steg for steg skaffa seg kontroll over Vestbreidda. Dei kontrollerer no Golan, Aust-Jerusalem og deler av Sinaihalvøya, og held det overfolka og utarma Gaza i jerngrep.

JERNGREP: Israel har heldt Gaza i eit jerngrep dei siste 50 åra, skriv innsendaren. SUHAIB SALEM / Scanpix

Til overmål er store deler dei okkuperte områda systematisk og like folkerettsstridig, fullt av israelske busetjingar. På Vestbreidda, Golan og i Aust-Jerusalem bur det no rundt 600.000 israelske busetjarar. Av desse er rundt halvdelen komne til dei par-tre siste tiåra. No, samstundes med at utanriksministeren vår var på besøk denne veka, er busetjingsprosessen i akselerasjon.

Vestbreidda ser no ut som ein sveitserost. Som om ikkje det var nok, er det bygt ein mur tvers gjennom palestinsk land.

Kva har omverda gjort? Vi har i 70 år gjeve pengar for å halda liv i dei forviste. Langs grensene har vi kosta på oss milliardar av dollar og rundt 500 FN-soldatar sine liv. Blant dei drepne var fem kjenningar som eg i seinare FN-oppdrag hadde som kollegaer.

Europa og Noreg har avslått alt snakk om boikott. I staden har dei snakka til partane. Om dialog. I 50 år.

Min påstand er at Israel si misferd ikkje har kome trass i dialog, men har gått føre seg under dekke av ein dialog. Dialogen har tent som utsetjande skalkeskjul for det eigentlege målet, nemleg å verkeleggjera draumen om Stor-Israel.

No er det eit crescendo på gang. Den amerikanske presidenten, Donald Trump, proklamerte at USA sin ambassade skal flyttast til Jerusalen, og truga det massive fleirtalet som stemde mot han i FN med konsekvensar.

Trump-administrasjonen trugar òg med å redusere i hjelpa til palestinske flyktningar.

Dialog er blitt eit abrakadabra for sviket mot millionar av palestinarar. Neste gong du høyrer ein politikar nytta dette ordet, veit du at her har du ein medspelar i prosessen.

Ein prosess som altså går ut på å halda omverda så likesæl med Israels si misferd at landet får halda fram som før.

Den palestinsk-israelske konflikten vart ein gong rekna som mor til dei andre konfliktane i Midtausten. I våre dagar er biletet meir samansett.

Likevel kan ein ikkje sjå bort frå at denne konflikten på ny kan eskalera og koma ut av kontroll.