BT med feil perspektiv på domstolsreforma

Avisa stiller ikkje det fundamentale spørsmålet.

Publisert Publisert

Om ein ønskjer å endra domstolane, må ein ta lærdom av kva som gjekk gale i politireforma, meiner innsendaren. Foto: Berit Roald / NTB scanpix

Debattinnlegg

  • Jørn Øyrehagen Sunde
    Professor ved Det juridiske fakultet, Universitetet i Oslo

Domstolsstrukturen i Noreg skal endrast. Domstolskommisjonen og Justisdepartementet har føreslått ulike samanslåingsmodellar som no vert avvist av stortingsfleirtalet.

I ein leiarartikkel 19. mai skriv BT at rettsstaten ikkje må lida i eit distriktspolitisk spel på Stortinget. Argumentasjon er fragmentarisk og uklar, men det vert vist til Riksrevisjonen sin konklusjon om at folk sitt liv og helse er truga av sein sakshandsaming i domstolane, og at på mindre rettsstadar er rettssalane ofte ikkje i bruk.

Meiningsløysa i dette skal eg la ligga, og vil i staden spørja kvifor BT ikkje stiller det fundamentale spørsmålet: Kva forventningar har brukarane av domstolane?

Jørn Øyrehagen Sunde Foto: UiB

For ein må vera varsam og ikkje gjera same feilen i ei komande domstolsreform som ein gjorde i politireforma. Behovet for å møta utfordringa frå organisert kriminalitet og kvitsnippbrotsverk, var eit godt argument for større og meir slagkraftige einingar. Men folk i sin kvardag slit i staden med ein trugande eller festglad nabo. Då er det eit problem politiet må køyra lange vegar for å rydda opp.

Det er eit godt argument for samanslåing at ein då kan gjennomføra ei digitalisering av domstolane, og få sterkare fagmiljø som til dømes kan driva meir effektivt med rettsmekling. Men er det dette brukarane av domstolane og dei tilsette der spør etter? Som med politireforma er det nok det siste som er tilfellet, og ikkje det fyrste.

Les også

Dommere: – Domstoler der folk bor er effektivt

På 1970-talet fann det ikkje stad ei domstolsreform i Noreg, men ein domstolsrevolusjonen. Revolusjonen var at domstolane skulle møta sine brukarar og yta dei service.

Dette var noko nytt, og slett ikkje noko alle dommarar var glade for. Men Justisdepartementet pressa på – dommarar skulle ned frå sin høge hest og ikkje lenger sjå ned på brukarane av domstolane.

Domstolskommisjonen og BT meiner at den effektive og meir ressursutnyttande domstolen er den beste, og stiller ikkje spørsmål ved kva brukarane av domstolane spør etter.

Effektive og ressursutnyttande domstolar er eit gode. Men finst det andre viktige verdiar, som å møta folk der dei er og gje dei ein service dei spør etter? Det føler mange at politiet ikkje gjer. Skal det same skje med domstolane?

Les også

Domstolkommisjonens leder: – Større domstoler gir bedre rettssikkerhet

I alle høve i den vestlege verda står ein ovanfor eit stort problem: minkande tillit til styrande institusjonar. Koronakrisa har vist at dette, meir enn noko anna i vår samtid, set folk sitt liv og helse i fare. For dess mindre tillit i samfunnet, dess mindre evner staten å møta utfordringane som følgjer med korona.

Difor bør tillit i alle samfunnslag vera noko ein vurderer ved alle reformer av samfunnsstyrande institusjonar, og ikkje berre effektivitet og ressursutnytting.

Ja, eg målar fanden på veggen. Men med god grunn. For nokon må seia ifrå om at det i dag ikkje lenger er dommarane som ser ned på folk. Det er dei som skriv kommentarar i BT og sit i Domstolsadministrasjonen og -kommisjonen.

Dei med høg utdanning og god økonomi, som verdsvande ikkje ser noko problem med å reisa langt for å få sin rett, men som faktisk ikkje er dei som til vanleg møter i ein rettssal.

Domstolane må organiserast slik at òg andre enn dei betre stilte i mellomklassen held fram med å ha tillit til dei.

Publisert

Les mer om dette temaet

  1. Mener domstolene har taklet korona for ulikt. – Uakseptable forskjeller.

  2. – Polen og Ungarn viser farene ved unntakstilstand

  3. «Du kødder ikke med Monica Mæland»

  4. – Ikkje la deg lura av dei som snakkar om «moralsk forfall»

Din mening betyr noe
I BT trenger du ikke å være ekspert eller politiker for å slippe til. Skriv om det du har på hjertet! Skriv et innlegg
  1. Utenrikspolitikk
  2. Distriktspolitikk
  3. Sentralisering
  4. Riksrevisjonen
  5. Justisdepartementet