Dette skulle familien i Fana sett. Ein liten gut som syklar rundt og rundt på sin finaste julepresang nokosinne. Det er jomfruturen.

Sykkelen kom med den norske nissen. Ein splitter ny DBS med støttehjul. Det blanklakkerte vidunderet liksom lyser opp alt det grå som er barndomen hans.

Tohjulingen er ei gåve frå bergensfamilien. Dei sende sykkelen med årets norske julefly, som letta for fjortande år på rad førre helg. For første gong var målet Tallin, Estland.

Marsipan og soveposar

Mitt fly er lasta med sjokolade. Med sild i tomat, såpe og sjampo. Med luer frå Lillehammer, tubeost frå Bergen, soveposar frå Hæren, fleire tusen nye sko og herlege, feite marsipangrisar.

Det er lov å jukse litt. I år kom det nemleg inn så mykje mat, tøy og varer at juleflyet vart for lite. To svære trailerar er sendt i forvegen til Estland med førti tonn last.

Men sjokoladen, SAS-tilsette og sponsorane kjem luftvegen til Tallin. Mange om bord har jobba dag og natt for å få hjelpa fram til jul. No skal dei dele ut gåvene sjølve til gatebarn og fattige i bydelen med størst fattigdom, flest gatebarn, mest alkoholisme og høgast kriminalitet i Tallin.

Velkomen til Kopli.

Rottereir

Tårene vil ikkje stoppe. Ho stryk dei ut, men det kjem berre nye.

Den russiske kvinna i den skitne boblejakka opnar den gule plastposen, så vi kan kikke. Oppi ligg jula. Eit par bananer, brød, kjeks, smør, kylling og sjokolade.

— Spasiba, spasiba, seier ho. Takk.

Rundt oss er kaos. Julenissen køyrer grøn varebil, og deler gåvene ut bakdøra. Soveposar til dei frosne, mat til dei svoltne. Alt saman frå juleflyet.

Men det ser ut som om alle her frys og svelt. Snart er bilen tom.

Kopli er det verste fattigkvarteret i Tallin. Dei fleste her er arbeidslause, alkoholiserte - og russiske. Estisk er eit framandspråk mange ikkje forstår.

Opphavleg kom dei til Estland som billeg arbeidskraft, først og fremst til den sovjetiske militærindustrien. Men i 1991 var det slutt på femti år med sovjetisk okkupasjon. Landet var fritt.

Mange russiske innvandrarar mista jobben. Rusmisbruk og kriminalitet gjekk i veret. I dag står ingen under desse menneska på rangstigen. Dei får ikkje del i den økonomiske oppturen i Estland.

Urin og søppel

Andrej nøder og nøder. Nølande blir vi med inn. Det er mørkt, trappa er roten, gelenderet heng og sleng. Stanken av urin og søppel får magesekken til å vrengje seg.

Men han nøder og nøder. Dette er hans måte å takke for julegåvene. Russaren vil invitere oss heim.

Han bur på eit kott i eit kommunalt rottereir. Golvet er eit vegg-til-vegg-teppe av matrestar og boss, sengeteppet er møkkete og veggene flekkete av mugg. Andrej med skjegget smiler. I dag er han lukkeleg. Han har fått mat.

Han vil klemme dei norske nissane, og legg armane rundt ein eldre SAS-pilot i uniform. Eg smett ut. Orkar ikkje tanken på at det kanskje er min tur etterpå.

Alkoholisme

— Det er fort gjort å bli heimlaus i Estland. Arbeidsløysa er høg, og ingen her får eit øre i velferd, fortel Matti Sinisaar.

Alle i Kopli kjenner Matti. Han har jobba på gatenivå i mange år, og blir kalla gatebarnas far. I dag driv han eit velferdssenter for heimlause barn.

— Aller helst vil kommunen rive dei offentlege husa i dette området, og bygge private bustader. Men folk har ingen andre stader å gjere av seg. Ingen vil vite av dei.

Matti er på veg inn i Betelkyrkja med armane fulle av norsk julesnop. Kyrkja rommar både barneheim og sovesal for gatebarn. Flesteparten søner og døtrer av russiske, ukrainske eller armenske foreldre. Nokre døde, andre ute av stand til å ta seg av ungane sine.

Berre i den nordlege delen av byen bur kring 200 ungar på gata. Mange utan identitet og nasjonalitet.

— Barna er ofre. Sjølvsagt er vi glade for å leve i eit uavhengig land, men vi ser at prisen er høg, seier presten i Betelkyrkja til dei norske gjestene.

Glede i retur

Dinglande julestrømper, fargerike seigmenn og svære sjokoladeplater med beitande, norske kyr utanpå. Ungane i Betelkyrkja ser månebedotne ut, der dei står med famnen full av snop.

— Dei får nesten aldri søtsaker. Men gåver er ein ting. Desse barna treng å kjenne at nokon bryr seg om dei, og har omsorg for dei. Det er viktigare, seier Matti til BT.

Ein av dei som bryr seg er bergensaren og SAS-kapteinen Karsten Midttun. Saman med kollega Harald Gjone fekk han ideen til det første juleflyet i 1989. Dei første åra gjekk flyet til Gdansk, seinare Riga.

— Det går ikkje an at vi som har så mykje ikkje gjer noko. Å hjelpe kostar ingenting, og gir oss glede og gode opplevingar i retur, seier Midttun til BT.

Som synet av ein liten gut i blå boblejakke, som syklar rundt og rundt mens kinn og knokar blir blåfrosne.

Han syklar sikkert enno.

NY SYKKEL: Ein familie i Fana gav ein splitter ny sykkel i gåve til årets julefly. Denne glade karen syklar sikkert enno. <br/>Foto: MARITA AAREKOL