«Eg står fullt og heilt bak Adolf Hitler», sa flisleggjar og lokalpolitikar Dirk Bahlmann i den vesle austtyske byen Löcknitz til BT i eit intervju i 2008.

NAZI-DYRKING: Löcknitz ligg i Mecklenburg-Vorpommern, den eine av dei to delstatane der NPD er representert i parlamentet. Plakatar med bilete av nazileiaren Rudolf Hess var klistra opp fleire stader då BT besøkte byen i 2008.
GORM K. GAARE

Den overtydde nazisten var lokal partitopp i NPD (Nationaldemokratische Partei Deutschlands), sat i kommunestyret, og slost for å halde polakkane borte frå den vesle byen med 3200 innbyggjarar, heilt på grensa til Polen.

På beltespenna hadde han ein hakekross —  eit forbode symbol i Tyskland. Han sa også at jødeutryddinga er oppdikta, og at jødisk storfinans styrer alt. Gata han budde i ville han helst døype om til Rudolf Hess Strasse, etter Hitlers nære medarbeidar.

Alle delstatane står bak

NPD er eit ørlite parti i nasjonal samanheng. Ved siste val til Forbundsdagen - det tyske parlamentet - fekk dei 1,5 prosent av røystene, langt under sperregrensa på fem prosent.

Partiet er representert i to av dei 16 delstatsparlamenta, og har hatt ein viss suksess i lokalpolitikken i delar av det tidlegare DDR - blant anna nettopp i Löcknitz, der dei har vore oppe i 20 prosent.

Men dei siste åra har dei høgreekstreme opplevd mest motgang, med økonomisk kaos, intern splitting og dårleg oppslutning.

Like fullt har alle dei 16 tyske delstatane gått saman i eit forsøk på å forby NPD. Dei meiner partiet i ord og handling trugar både demokrati og samfunnsorden.

I desse dagar blir siste hand lagt på klageskriftet som skal sendast til forfatningsdomstolen i Karlsruhe. Dommarane skal avgjere om NPD skal forbys, eller om dei får halde fram det politiske arbeidet.

1200 sider dokumentasjon

Som grunnlag for klagen har innanriksministrane i dei 16 delstatane samla saman 1200 sider med bevismateriale. Her ligg straffedommar mot NPD-politikarar, referat frå offentlege møte, lesarinnlegg og avisintervju - alt saman dokumentasjon som skal vise at partiet opererer på feil side av lova.

Intervjua i bt: Dirk Bahlmann var sterkt imot at polakkar frå andre sida av grensa hadde begynt å kjøpe opp hus i den fråflyttingstruga småbyen Löcknitz. I same rennet roste han Hitler og hevda at Holocaust er oppdikta.
Faksimile frå

Hit har også BT-intervjuet med flisleggjar Bahlmann funne vegen. Vekemagasinet Der Spiegel har fått tilgang til den hemmelegstempla dokumentsamlinga. Intervjuet, som også stod på trykk i Stavanger Aftenblad og Adresseavisen, har fått dokumentnr. 301.

I ein artikkel om forbodsprosessen trekkjer vekemagasinet fram Bahlmann-sitata som eksempel på kva tyske etterretningstenester og politi meiner gjer partiet grunnlovsstridig.

Spørsmålet er om dommarane i Karlsruhe er samde.

Merkel held seg unna

Både den tyske regjeringa, med kanslar Angela Merkel i spissen, og fleirtalet i det tyske parlamentet, har sagt nei til å stille seg bak forsøket på å forby NPD.

— Det kan tyde på at dei meiner den hemmelegstempla dokumentasjonen ikkje vil halde i retten. Sjølv tvilar eg på at klagen frå delstatane vil føre fram. Det er uansett vanskeleg å vite nøyaktig kvar dommarane vil leggje lista for eit partiforbod, seier forfatningsekspert og jussprofessor Günter Frankenberg på telefon frå Frankfurt.

Professoren veit kva han snakkar om: I 2003 førte han i pennen eit tilsvarande forsøk på å forby NPD. Oppdragsgjevaren hans var den tyske forbundsdagen. Den gongen gjekk delstatane, regjeringa og parlamentet saman om å klage det høgreekstreme partiet inn for domstolen i Karlsruhe.

Det enda katastrofalt, sett frå klagaranes synspunkt: Undervegs i domstolsbehandlinga kom det fram at ulike tyske etterretningstenester hadde halde seg med betalte informantar på innsida av NPD. Mange av desse informantane sat høgt oppe i partiet, og hadde fått godt betalt for å spionere på partikameratane sine.

Fryktar nytt nederlag

Dommarane kom til at ein del av desse pengane kanskje var brukt til partiformål. Mistanken om at etterretningstenestene på denne måten hadde vore med på å byggje opp det same partiet som dei nå ville forby, gjorde at heile saka vart forkasta.

OMTALT I TYSKLAND: Vekemagasinet Der Spiegel trekte fram Bahlmann-sitatet om at han står «fullt og heilt bak Adolf Hitler» då dei omtalte den hemmelegstempla bevissamlinga mot partiet i fjor.
gg, gg

For tysk etterretning og det tyske politiske etablissementet vart saka ein einaste stor skandale og fiasko. For NPD var triumfen tilsvarande stor.

I eit forsøk på å unngå ein ny misere, skal klagen mot partiet denne gongen byggje på offentlege, opne kjelder — som avisartiklar og dommar mot partimedlemmer - og ikkje på hemmelege rapportar frå betalte agentar på innsida.

Jussprofessor Frankenberg er redd det ikkje vil hjelpe.

— Den gongen dukka det opp partimedlemmer som sa at dei hadde arbeidd for etterretningstenestene, og som fortalde at dei samtidig hadde gjort forferdeleg radikale ting. Den historia kan gjenta seg. Evnene til etterretningstenestene i delstatane til å dele informasjon held eg ikkje for gode. Vi kan ikkje vite kva som dukkar opp, seier Frankenberg.

Heller ikkje Tyskland-kjennar og professor Stein Kuhnle ved Institutt for samanliknande politikk ved Universitetet i Bergen har særleg tru på å at det vil bli eit forbod mot dei høgreekstreme.

— Eg kan ikkje sjå at faren frå den sida av det politiske landskapet i Tyskland er større nå enn sist. Snarare tvert imot, seier Kuhnle.

Sjølv om partiet sikra seg plass i to delstatsparlament etter forbodsfiaskoen, har ikkje partiet ikkje greidd å bli stovereint eller vekse seg stort og sterkt, slik enkelte frykta.

Knuste jødeminnesmerke

For at partiet skal forbys, må dommarane finne prov for at partiet trugar ein fri, demokratisk samfunnsordenen.

— Det held ikkje å vise at dei agiterer mot demokratiet. Dei må også representere ein reell fare, i det minste på lokalt plan, seier professor Frankenberg.

Tyskland har sett mange eksempel på høgreekstrem valdsbruk dei siste åra. Det verste eksemplet frå dei siste åra er nazi-terrorgruppa NSU, som drap ni innvandrarar og ei politikvinne fram til 2006. Rettssaka mot den eine gjenlevande frå terrorcella, Beate Zschäpe, begynte denne veka.

Men terrorgruppa har typisk nok ikkje latt seg knytte direkte til det høgreekstreme partiet NPD. NPD-aktivistane uttrykkjer gjerne sympati med valdsbruk på ytre høgre, men er sjeldan direkte involvert sjølve.

Rullebladet til flisleggjar Bahlmann i Löcknitz vil neppe vere nok til å gjere utslag: For ein del år sidan knuste han minnesmerket over jødane i byen som døydde under Hitler.

— Det var ei fornærming mot alle gode tyskarar. Eg øydela det, og vart dømt, sa Bahlmann til BT i 2008.