Han har tilbrakt heile livet bak piggtråd og tjukke murar. Han brukar bleier og smokk. Men på bursdagen sin 21. desember fekk han perm.

— Han fyller eitt år, og skal feire hos faren sin, fortel mamma Mirjam Koseleva då Bergens Tidende møter henne nokre dagar tidlegare.

Drapsdømt brur

Stolt hentar 25-åringen brurebiletet frå nattbordet. Kvit marengskjole, svart dress, hell og lykke. Ingen skulle tru at den vakre brura sonar ein dom på ni år for drap.

— Vi feira heime hos foreldra hans. Eg fekk permisjon på bryllaupsdagen.

Estiske Mirjam og russiske Igor. Dei hadde kjent kvarandre i ti år då dei gifta seg. Året etter kom Daniel. Han vart født i fengselet. Mirjam finn fram eit lite fotoalbum.

— Sjå, seier ho bydande.

Typiske familiebilete. Først frå bryllaupsfesten, så magen som veks. Høggravid, no er det like før. Og der, mammas ømme blikk når den nyfødde ligg ved brystet for aller første gong.

Ut om to år

Mirjam var atten år, då ho kom hit. BT ber henne fortelje om drapet, om kva som skjedde. Ansiktet lukkar seg heilt.

— Nei, seier ho berre.

— Eg vil ikkje.

Mor og barn har eige rom. Det er stort og reint. Her skal dei bu i to år til. Då er Mirjam ferdig med å sone.

Den dagen ho reiser herfrå er ho 27 og Daniel tre år. Dei er heldige.

For idet eit barn fyller fire år, blir ungen fjerna frå mora og fengselet, og plassert hos slektningar eller på barneheim til mamma kjem ut. Slik er reglane.

Open soning

Vintersola står lågt over den slitne mursteinsbygningen som rommar Estlands einaste kvinnefengsel. Den einaste julepynten er eit tynt, tynt lag snø.

Bak murane sit 140 fangar, dømde for tjuveri, ran, drap, narkotika. Den yngste fangen er femten, den lengste domen seksten år. To tredelar er russisktalande.

— Skal du klare deg her inne, må du kunne russisk, seier fengselsdirektør Hannes Liivak tørt.

Harku er bygd tidleg på 1900-talet, og er eit klassisk utslag av russisk fengselsarkitektur. Dei innsette søv i ein bygning, et i ein annan, arbeider på syfabrikken i ein tredje og går elles fritt rundt på området. Ein kontrast til cellemodellen i Vesten.

To stk mascara = 1 år

Veronica Gaitseva har berre vore her ein månad. Ho synest det nye livet er fælt.

— Eg stal to mascaraer i ein butikk. Domaren gav meg eitt år. Her inne har vi ingen fridom. Alle må jobbe, og voktarane behandlar oss som dyr, ikkje menneske, klagar 19-åringen.

Etter ein liten tenkepause, kjem det:

— Men det kunne vore verre. For meg er det eigentleg godt å vere her. Eg har hatt stoffproblem, og sjølv om far og bestemor er glade i meg, klarar dei ikkje å verne meg mot alt det vonde.

— Kva ønskjer du deg til jul?

Svaret kjem straks.

— Kjøt! Vi får berre fisk her.

Ingen draumar

Disiplinen er hard i Harku. Den som tek ein sigarett der det ikkje er lov å røyke, som forsøv seg eller drikk alkohol, blir sendt rett til det iskalde, gamle murhuset som gjer nytten som isolat.

Ingrid Kurm frå badebyen Pärnu låg og sov under oppropet, og måtte tilbringe tre dagar på isolatet. Eigentleg var det ikkje så ille.

— Fordi eg likar å vere aleine. Her bur vi tolv på same rom, og eg saknar privatliv. Men mest av alt saknar eg bestemor, seier 21-åringen, som sonar eit år og ni månadar for bildrap.

— Kva drøymer du om når du kjem ut?

— Eg drøymer ikkje så mykje. Det er ingen vits. Men eg håpar at eg snart kan reise heim, at alt ordnar seg og at eg kan begynne på skule. Men det nyttar ikkje å drøyme. Eg må handle.

MARITA AAREKOL (foto)<p/>
MARITA AAREKOL (foto)<p/>
MARITA AAREKOL (foto)<p/>