Rolvsøy Metallindustri AS i Fredrikstad hadde brukt produksjonsutstyr som dei ville bli kvitt. Bedrifta såg ikkje at det skulle føre til PST-etterforsking.

- Eksportkontroll og sanksjonane mot Iran var ikkje i tankane til bedriftsleiinga. Dei såg dette som utrangert utstyr, seier advokat Lasse Kopperud i Fredrikstad. Han vart i går hyra inn av metallbedrifta, etter at Bergens Tidende omtalte den pågåande PST-etterforskinga.

Utstyret blir brukt til støyping av aluminium, og var etter Utanriksdepartementets syn lisenspliktig. UD hadde ikkje gitt grønt lys, og utstyret vart stansa i Tyskland og returnert til Noreg. Ifølgje advokat Kopperud var verdien på varene ca. 200.000 kroner.- Så vidt eg forstår handlar dette om gammalt materiell det ikkje er marknad for i Noreg. Det er på ingen måte høgteknologisk utstyr av den typen vi tenkjer på i samband med atomvåpenprogram og sanksjonar, seier Kopperud.

- ** Tenkjer ikkje over**

Politiinspektør Jørn Presterudstuen i PST stadfestar at ei norsk bedrift er under etterforsking for brot på eksportreglane, men vil ikkje kommentere den konkrete saka.

- Generelt tenkjer mange ikkje over at varer laga for fredelege formål også kan bli brukt militært, seier Presterudstuen. PST brukar difor mykje ressursar på å informere norsk næringsliv. Dei siste åra har PST besøkt 1300 norske bedrifter for å fortelje om eksportkontrollen.

Ifølgje advokat Kopperud var det eit iransk selskap med band til Sverige som kjøpte utstyret. Selskapet skal drive med oppkjøp av brukt industriutstyr i ei rekkje land, og direktøren i Rolvsøy Metallindustri meiner difor det ikkje var grunn til å fatte mistanke.

Iran aktive i Noreg

Norske styresmakter opererer med fleire lister over varer det ikkje er lov å eksportere til land som Iran. Våpen, ammunisjon og anna reint militært utstyr er omfatta. Det same er ei lang rekkje varer og teknologi som kan nyttast både sivilt og militært. Det er særleg utstyr som kan brukast til å utvikle atomteknologi som PST og tollarane er på jakt etter. Her gjeld strenge FN-sanksjonar mot Iran. Også utstyr til den iranske olje— og gassindustrien er omfatta av regelverket, etter at Noreg slo følgje med EU og stramma kraftig til for eitt år sidan.

Ifølgje PST har iranske aktørar vore aktive i Noreg for å få tak i utstyr som er omfatta av sanksjonane.

- Vi har fleire eksempel på bedrifter som har vorte kontakta om slike varer. Vi har hatt tilfelle der målet for eksporten har vore å få dei til Iran, seier Presterudstuen.

Fekk ein mill. i bot

Også selskap som driv internasjonal transport er i PST-kikkerten. For eit par år sidan fekk Airsped, eit spedisjonsfirma på Jessheim, ein million kroner i bot for å ha frakta eit gyroskop frå England til Iran. Eksporten var ulovleg etter FNs reglar, fordi utstyret kunne brukast til militær målstyring.

- Vi ser at metodane blir meir og meir sofistikerte for å halde skjult at målet for eksporten er Iran. Varene kan bli sendt via fleire land, og det blir gjort forsøk på å endre fraktpapira undervegs, seier Presterudstuen i PST.

Fredrikstad-bedrifta håpar at saka om aluminiumsutstyr-eksporten skal bli lagt bort av politiet.

- Det er ubehageleg å hamne i ein situasjon der bedrifta di blir etterforska av PST, seier advokat Kopperud.