Det regjeringsutnemnde Åm-utvalet konkluderte i fjor med at utvinningsgraden frå oljefelt som er i drift kan aukast frå 46 til 70 prosent.

Utvalet gjer framlegg om ei lang rekkje tiltak for å få meir av oljen opp av grunnen enn det som går i dag. Først og fremst må det borast fleire brønnar. Dessutan vil utvalet at oljeselskapa skal ta i bruk kjemikaliar i stor skala. Kjemikala skal pumpast ned i grunnen saman med gass eller vatn, for å drive ut meir olje.

I Lofoten/Vesterålen er det 1,3 milliardar fat olje, ifølgje Oljedirektoratet sitt siste overslag. Dersom framlegga frå Åm-utvalet gir full utteljing, vil det gi kring 15 milliardar fat ekstra olje.

Bellona-jubel

Miljøstiftinga Bellona jubla i går over regjeringa sitt olje-nei i Lofoten/Vesterålen. Den store gevinsten som ligg i å utvinne meir olje frå etablerte felt, talar for å la Lofoten/Vesterålen liggje i fred, meiner Bellona.

— Det ligg mykje større ressursar i felt som går mot avslutning, enn det som ei total og fullstendig utbygging av i dag kjende område i nord vil gi, seier Karl Kristensen i Bellona.

Han meiner oljebransjen satsar for mykje på å leite etter nye felt, i staden for å auke utvinningsgraden på eksisterande.

Berre det å auke utvinningsgraden frå eksisterande felt med fem prosentpoeng vil gi nesten tre gangar så mykje olje som det i beste fall er von om å få opp ved å byggje ut Lofoten og Vesterålen, argumenterer Bellona.

Bellona vil kombinere CO2-lagring og kjemikaliebruk. CO2 blir pumpa ned i grunnen for å halde oppe trykket, ulike kjemikaliar skal gjere at olje strøymer lettare. Det gjer at oljen blir styrt dit den er råd å få opp, og ikkje forsvinn ut i grunnen.

Ja til kjemikaliar

Miljøstiftinga meiner risikoen ved kjemikaliebruk er til å leve med.

  • Det er ikkje større risiko for lekkasje av slike kjemikaliar enn for lekkasje av olje ut frå reservoaret, seier Karl Kristensen hos Bellona.

Gevinsten er stor. Forskarar reknar med at det er råd å auke utvinningsgraden (kor stor del av olje som er råd å få opp) frå 46 til 70 prosent, dersom mellom anna større mengder kjemikaliar blir teke i bruk.

Oljedirektoratet reknar med at kvart prosentpoeng auke i utvinningsgraden gir netto (etter at kostnadene er trekt frå) mellom 100 og 150 milliardar kroner i ekstra inntekter.

Med full klaff er det snakk om ekstrainntekter på totalt mellom 2400 og 3600 milliardar kroner.

Prioriterer oljeleiting

Kostnaden med å utvinne olje aukar når eit felt nærmar seg slutten. Slik Kristensen ser det gjer det at oljebransjen, med Statoil i spissen, prioriterer leiting i staden for å satse på å auke større utvinningsgraden. (Statoil avviser kritikken, sjå eigen artikkel).

  • Vi er skuffa over det vi oppfattar som uansvarlege vurderingar frå Statoil. Dei set omsynet til eigne aksjeeigarar langt føre interessene til samfunnet dei er ein del av, seier Kristensen.

Oljeselskapa si prioritering av leiteboring blir dessutan forsterka av skattereglar som skal stimulere til leiteboring.

Kristensen meiner det hastar å kome i gang for å kunne utnytte den infrastrukturen som er. Ventar ein vil mykje av oljen vere tapt for alltid.

Ikkje nei frå Klif

Klima- og forureiningsdirektoratet (Klif) har ikkje hatt søknader om bruk av kjemikaliar for å auke utvinninga på fleire år. Grunnen er manglande interesse frå oljeselskapa, ikkje at direktoratet vender tommelen ned for å bruke kjemikala.

  • Det er ikkje noko i regelverket som er til hinder for å bruke desse kjemikala, seier seksjonsleiar Hanne-Marie Øren i Klif.

Ho understrekar at oljeselskap som vil bruka, og eventuelt også sleppe kjemikaliar, må søkje. Men ifølgje Øren er kjemikaliar ikkje er eit problem så sant dei blir pumpa tilbake i reservoaret og grunnen er tett slik at kjemikala ikkje kan leke ut i havet.

Direktoratet kan også gi løyve til utslepp av kjemikaliar. Då blir i så fall kvart kjemikalie vurdert for seg.

— Det vi er redde for er kjemikaliar med svært langt nedbrytingstid, og som kan skade det maritime miljøet som til dømes hopar seg opp i næringskjeda.