I nesten fem månader framover skal Berge Gerdt Larsen sitje i retten og forsvare seg mot skuldingar om grovt bedrageri og grovt skattesvik. Han er tiltalt for å ha skjult formue og inntekt i utlandet, og for i 1997 å ha tappa eit selskap der han sjølv er styreleiar og eineaksjonær.

Millionar på advokatar

Allereie før straffesaka startar på måndag har Larsen brukt mellom 20 og 30 millionar kroner på advokatar og sakkunnige til skattesaker, erstatningssak og førebuing til straffesaka.

I årevis har han ikkje ville la seg intervjue om etterforsking og tiltale. No opnar han dørene i den staselege kontorvillaen ved Nordåsvannet.

Sju års frustrasjon kan sleppe ut, innimellom i veldig fart, spekka med namn, detaljar og tidspunkt.

Slik Larsen ser det blei etterforskinga kjent gjennom ein medveten og ulovleg lekkasje til Bergens Tidende, ein lekkasje som gjorde det uråd for han å rette opp det han meiner er ei feilaktig forståing av forretningsverksemda hans før skaden var skjedd. Skatt Vest fekk tunellsyn, og det sette rettstryggleiken hans til side, meiner han.

Med i dragsuget gjekk mykje av den tilliten han er heilt avhengig av å ha for å drive forretningane sine.

— Når utgangspunktet er feil, kan du bevise kva som helst, seier Larsen.

Innimellom blir han mørk i ansiktet.

— Kor mange er så dumme i hovudet som meg – at dei bruker millionar. Eg brukar å seie at eg kjempar for alle skattebetalarar. Vi som har pengar pliktar å gjere dette. Kvar gong eg vinn ei skattesak, får eg litt av tilliten tilbake, seier Larsen.

Skjulte formue

Aktor Elisabeth Deinboll vil prøve å vise korleis Larsen i ti år, frå 1997 til 2007, flytta ut – eller plasserte – skattepliktig inntekt og formue i utlandet. Påtalemakta meiner pengane blei plassert i ein selskapsstruktur i såkalla skatteparadis der det er vanskeleg å få innsyn.

Etterforskinga blei kjent gjennom eit oppslag i Bergens Tidende laurdag 4. februar 2006. "Oljebaron etterforskes", stod det på framsida. "Skattesaka mot Berge Gerdt Larsen kan bli den største i Hordaland nokon sinne", heitte det i teksten under eit bilete av Larsen utanfor kontoret i Hopsnesveien i Fana. Då hadde politiet etterforska Larsen i løynd i fleire månader (sjå tidslinje).

Lån gjekk i vasken

— Tilliten forsvann den laurdagen, seier Berge Gerdt Larsen.

Larsen, som mellom anna var aksjonær og styreleiar i oljeselskapet DNO, seier han blei fullstendig tatt på senga.

— Helge Eide (adm.dir. i DNO, red. mrk.) og eg prøvde å skrive nokre børsmeldingar, men vi visste jo ikkje kva det handla om. Slikt går ikkje an i eit demokrati, seier Larsen.

Måndagen etter at etterforskinga blei kjent, stupte aksjekursen i DNO. Om lag samstundes fekk han vite at Citibank ville revurdere eit lån på mellom 600 og 900 millionar dollar til Petromena, det største av tre riggselskap Larsen var i ferd med å byggje opp. Grunngjeving var etterforskinga, følgje Larsen.

— Det var eit godt lån, seier han.

Petromena enda opp med eit mindre lån frå ein anna bank, til dårlegare vilkår. Hadde Petromena fått det opphavlege lånet, meiner Larsen selskapet ville greidd seg gjennom vanskane i kjølvatnet av finanskrisa.

I staden enda det med ein høglydt krangel med nokre av långivarane i ein rettssal i Oslo, tre dagar før julaftan 2009, før dommaren opna konkurs i Petromena og enda Larsens forsøk på å bli stor i riggmarknaden.

Tapte DNO

Larsen meiner og at tillitstapet på grunn av etterforskinga førte til at DNO ikkje lenger er styrt frå Bergen.

Etter at etterforsking blei kjent, blei DNO delt i to – DNO International – og i eit selskap som er slått saman med andre oljeselskap – til Det norske oljeselskap.

Uvissa som blei skapt førte til at DNO International fekk inn RAK Petroleum som ny storaksjonær, medan Røkke-kontrollerte Aker enda som storeigar i Det norske oljeselskap. Ifølgje Larsen er begge deler konsekvensen av forsøka på å demme opp for skadeverknaden av tillitstapet etter at etterforskinga mot han blei kjent.

— Då mista vi som hadde starta både DNO og Petromena kontrollen over selskapa, seier Larsen.

I ei blanding av frustrasjon og galgenhumor døypte han om eit av selskapa sine til Kver, og skipa søsterselskapet Ulant i same slengen.

— Det var eit uttrykk for at dette blei ein kverulerande prosess, der Skatt Vest gjer alt dei kan for å drive selskap bort frå Bergen, seier Larsen.

Ber om utsetjing

Slik politiet ser det har Larsen ikkje samarbeidd under etterforskinga, men tvert i mot ført rettssaker som har medverka til at det har tatt sju år frå etterforskinga starta til rettssaka tek til. Til dømes tok det eitt år å få ein rettskraftig kjennelse om at ni aksjeselskap knytt til Larsens forretningsverksemd måtte utlevere reknskapsmateriale til bruk i etterforskinga.

Rettssaka mot Larsen er utsett to gongar tidlegare, og når retten blir sett på måndagen er det framleis uvisst om den blir utsett på nytt. Larsen meiner Bergen tingrett er inhabil, og at etterforskinga har gått føre seg så langt inn mot rettssaka at han og hans advokat ikkje har fått nok tid til å førebu seg. Begge deler skal avgjerast av lagmannsretten, men først etter at rettssaka har starta.

Larsen lar det hengje i lufta om han sjølv vil forklare seg.

— Det får vi høyre med min advokat, men eg har i utgangspunktet problem med å forklare meg til folk som bryt teieplikta.

larsen9.jpg
VEGAR VALDE