Kommunane innover Sognefjorden fekk aldri varsel om ekstremvêret «Dagmar».

— I ettertid skulle eg gjerne sett at vi hadde sendt varsel om ekstremvêr til alle kommunane i fylket, seier beredskapssjef Haavard Stensvand i Sogn og Fjordane.

Også Vêrvarslinga på Vestlandet har konkludert med at varselet om storstormen burde vore sendt til eit større område. I eit brev til Fylkesmannen i Sogn og Fjordane skriv meteorologane at det førte til uvisse at berre den nordlegaste delen av fylket blei omfatta av meldingane om ekstremvêr.

— Varselet burde nok vore sendt for heile fylket, med ein kommentar om at det blei verst i Nordfjord, heiter det.

Tiltak

Fylkesmennene har ansvaret for å samordne den sivile beredskapen. Hjelp til kommunane i krisesituasjonar står sentralt i dette arbeidet.

På bakgrunn av at Meteorologisk institutt om kvelden julaftan varsla ein storm som mange stader kunne bli mellom dei ti sterkaste på 30 år, valde Fylkesmannen å varsle alle kystkommunane, Førde, Gaular og Naustdal i Sunnfjord samt Eid kommune i Midtre Nordfjord. Utvalet blei gjort av di meteorologane meinte vinden ville bli sterkast frå Nordfjord og nordover.

I ei ny melding om morgonen juledag alarmerte Fylkesmannen ytterlegare fire kommunar. I Nordfjord var dette Hornindal, Gloppen og Stryn. I Sunnfjord fekk også Jølster meldinga. Seinare same dag gjekk Fylkesmannen ut med eit nytt varsel til dei same kommunane, denne gongen om at dei måtte bu seg på å setje i verk tiltak:

— Sjølv om vinden er venta å bli noko svakare enn Nyttårsorkanen, er det likevel grunn til å tru at den kan gje øydeleggingar, ikkje minst på kraft- og teleinfrastrukturen.

Blink og bom

I ettertid er det lett å sjå at Fylkesmannen skaut innertiar med sin spådom. Aldri har ein storm slått ut telenettet på slik måte. Straumen gjekk ei rekkje stader. Folk blei sitjande i mørke i dagevis utan telefonsamband med omverda.

Det varselet derimot ikkje trefte blink med, var kva kommunar som blei sette i alarmberedskap. Langs Sognefjorden blei berre kommunane i Ytre Sogn varsla. Dei slapp billegast.

Innover fjorden storma det derimot slik det kanskje aldri har gjort før. Sjukeheimar blei lagt i mørke, tak bles av hus, tre la seg over kraftlinjer og vegar, moloar blei tekne av store bølgjer. På den offisielle målestasjonen ved Bremuseet i Fjærland målte dei vindkast på 43 meter i sekundet (m/s). Grensa for orkan er 32,6.

Såg vêrmeldinga

— Nei, vi fekk ikkje noko varsel om uvêret som var på gang. 27. desember fekk vi derimot ein sms frå Fylkesmannen om å rapportere skader, fortel rådmann Steinar Søgaard i Aurland, ein kommune der skadane blei omfattande.

- Fekk manglande varsling følgjer?

— Eg trur ikkje det. Kommunane har eit ansvar sjølve. Vi skjønte på vêrmeldingane at noko var på gang. Aurland er ein rasutsett kommune, og har gjort eit bra førebyggjande arbeid. Vi var godt budde.

I Leikanger snudde kommuneleiinga seg rundt etter å ha sett vêrmeldinga julekvelden.

— Først etter at vi hadde teke juleferie. forstod eg at dette kunne bli kraftig. Vi fekk mannskap i beredskap på teknisk side. Kommunen har ein oppdatert beredskapsplan, og det var vi glade for då det storma som verst, seier rådmann Odd Arve Rakstad.

Sterkare enn rekna med

Fylkesmannen har bedt Vêrvarslinga på Vestlandet svare på om uvêret kunne vore varsla betre for Sogn. Svaret frå meteorologane på Nygårdshøyden er at det er vanskeleg å varsle den sørlege avgrensinga for slike uvêr, då det ikkje er noko skarp grense. «Dagmar» gav sterkare vind enn rekna med heilt til indre strøk i Hardanger.

Fylkesberedskapssjef Stensvand seier han ikkje trur manglande varsling fekk noko å seie for skadeomfanget.

— Men vi kunne nok fått ein betre start på beredskapen i desse kommunane.

- Kvifor blei ikkje kommunane innover Sogn inkludert i meldingane om ekstremvêr?

— Det har nok litt med å gjere at vi har fått kritikk for å varsle i tide og utide. Vi er redde for effekten av å rope ulv heile tida.