Røyk stig opp frå eit eldhus ved brua til Tungeteigen, høgt over Vangsvatnet. Lydar av hektisk aktivitet inne. Stemninga er munter, sjølv om karane er skeptisk til ny triumf.

Ferskt øl

— Vi måtte utsetja brygginga ei veke, og ølet vårt denne gongen blir nok i ferskaste laget, berre fem døger frå det er «utgått» til dommarane skal smaka, seier Inge Hjelle (22).

Jamnaldringen Ivar Magne Haugo nikkar samtykkjande. Tredjemann på laget er Daniel Jordal Andersen (21). Han er har henta kompisen Marius Evjen (23) frå Drammen, som har fått lov til å vera lærling.

Drammensaren er superpatriot og blånektar på at det finst betre øl enn frå Aass Bryggeri. Til det motsette er bevist. Dette vil kompisane på Voss gjera noko med.

— Vi har lært bryggekunsten av gamlekarane, først og fremst Torstein Himle, som eig eldhuset, fortel Inge Hjelle.

Dei tek ein snarveg; kjøper ferdig malt. Dermed slepp dei vatna ut byggkornet og legga det til groing og tørking. Andre kjøper ferdig maltekstrakt.

Triveleg

Før ølet er ferdig har dei brukt vel 300 liter vatn, nokre kvistar med sprake (einerbærbusk), 50 kilo malt, ein halv kilo humle, 1-2 kilo sukker, ein porsjon kveik (brukt ølgjær), bortimot eit halvt mål bjørkeved - og ein fyrstikk.

Resultatet blir 150 liter sterkt juleøl på deling.

— Greier de å drikka opp 50 liter øl til manns? De skal vel brygga til påske også?

— Det er visst sein påske i år! Nei, vi har ein del kompisar som er flinke til å hjelpa oss med drikkinga. Dessutan gir vi bort litt, særleg til folk som har hjelpt oss.

— Brygger de for å drikka, eller for å halda tradisjonen i hevd.

— Det primære er nok å ha øl til å drikka, men det er kjekt å halda på med brygginga også. Sosialt og triveleg i eldhuset.

Skallebank

— Enkelte hevdar at sprakalogen er årsak til skallebank dagen deretter, men det trur ikkje vi noko på, seier Inge Hjelle og legg enda ein bjørkepinne under den svære bryggepanna som til alt hell vart berga ut då eldhuset brann ned under kjøtrøyking for nokre år sidan.

Oppi gryta putrar vatn og grøne einerbuskar. Når det har kokt lenge nok, får dei lysebrun eineravkok, eller sprakalog som det heiter lokalt. Ein del bryggjarar brukar reint vatn i den vidare prosessen, og får einersmak berre frå greinene i rostetønna.

Etter meskinga vert tappekranen opna.

— Det renn omtrent som når ein gamal mann let vatnet. Det går sakte, kommenterer karane.

Lettsukra

Inge Hjelle fyller ein skvett opp i eit reagensrøyr og stikk økslemeteret (mostmålar) oppi. Han nikkar nøgd. Han har kjapt rekna ut søtstoffinnhaldet.

— Vi tilset 1-2 kilo sukker. Etter gamal teori skal det vera nok søtstoff i kornet. Vi har prøvt, men det var ikkje særleg vellukka, kommenterer han.

— Vi brukar kveik som eg har fått av svigerfaren min. Men det går godt an å kjøpa ny ølgjær, fortel Hjelle.

Meirsmak

Gjæringsprosessen går føre seg i rostetønna når den er flytta heim i vaskerommet, og temperaturen er nede i rundt 40 grader. Måndag kveld var ølet «utgått». Berre fem døger før me- dø meming. I fjor var vinnarølet sju dagar eldre. Ekspertar hevdar at ølet er aller best i trevekersalderen.

Dommarane kjenner etter smakar som søtsmak, humle (bitter), malt, einer og røyk. Men viktigast av alt er meirsmaken.

— Vi har ikkje noko godt svar på kvifor vi vann i fjor. Kanskje lever veteranane for mykje på rutinar, treng ikkje skjerpa seg. Vi valde ut øl frå beste dunken, og hella varsamt frå toppen, så ikkje grums vart med. Ølet må presenterast på ein skapeleg måte.

Kvinnfolk bannlyst.

Bjørg Himle frå våningshuset glytter på døra, men har begge beina trygt plassert utanfor dørstokken.

— Korleis går det? Eg kjem ikkje inn!

— Kvifor ikkje?

— Eg var i eldhuset då ølet til 50-årsdagen min vart brygga. Det vart ikkje særleg godt.

— Kvinnfolk i bryggehuset gir dårleg øl, hevdar dei gamle. Vi har hatt jenter innom fleire gonger, utan at vi har merka nokon skilnad, fortel byggjarane.

RUNE SÆVIG
Rune Sævig
Rune Sævig