Statens kartverk i Sogn og Fjordane tok initiativ til — og hadde arbeidd med prosjektet sidan tidleg på 90-talet.

— Alle tilbakemeldingar var positive. Men når det bar i røyninga, blei det ingen ting av. Til slutt la vi heile greia vekk. Eg fekk stoppordre frå min overordna i Kartverket. Beskjeden var at så lenge ingen andre såg ut til å ha interesse for prosjektet, kunne ikkje vi åleine halde fram med å bruke pengar på det, fortel fylkeskartsjef Trygve Heggheim.

Overvakingsprogram

Kartverkets tanke var å systematisere opplysningar ved hjelp av moderne informasjonsteknologi og digitale kartdatabasar. Straum- og vindforhold skulle analyserast for å berekne i kva retning olje ville drive i kystnære område. Nettopp mangelen på kunnskap om kva veg og med kva fart olje vil drive, på fagspråket kalla drivbanemodellar, blei sterkt kritisert i rapportar etter forlisa med «Mercantil Marica» i Sognesjøen og «Alzalea» ved Sveio rundt 1990.

I tillegg ville kartverket plotte inn oppdrettsanlegg, viktige område for tradisjonelt fiske og andre næringsinteresser, sårbare naturområde, eigarforhold og andre faktorar det er nødvendig å ta omsyn til og ha kunnskap om ved eit forlis med fare for oljesøl. Med eit tastetrykk skulle kunnskapen kunne hentast fram når det var nødvendig.

— Vi ville lage eit system som effektivt kunne levere nødvendig informasjon. Beredskapsutstyr er vel og bra, men i ein oljevernaksjon er også rask tilgang på kunnskap vesentleg, understrekar Heggheim.

Møtte veggen

Mykje av informasjonen som skulle plottast inn finst alt i ulike databasar, men ikkje systematisert til bruk i oljevern. Kartverket søkte om midlar til prosjektet, og var i ei rekkje møte. Oljeselskapa bad om at opplegget måtte gjennomførast over heile landet. Frå leiinga i Miljøverndepartementet vanka det lovord. Men då det kom til pengar, var det slutt.

— Vi var avhengige av å få til eit samarbeid med Statens Forureiningstilsyn. Men det viste seg veldig å vere vanskeleg., seier kartsjefen.

Ulukka med den greske tankaren «Prestige» utanfor Spania-kysten har sett oljevernet på dagsorden på ny. Trygve Heggheim legg ikkje skjul på at han er til dels oppgitt over manglande satsing på oljevernberedskap dei siste åra:

— Det verkar som vi må ha ei ulukka annakvart år for å halde fokus.