Bileta Bergens Tidende kan presentere i dag viser korleis ein av dei største turistattraksjonane i landet har blitt redusert år for år sidan 2001. Bileta fortel om ei bresmelting i ekspressfart. Breforskarane ved Universitetet i Bergen trur det om få tiår ikkje vil vere råd å sjå Jostedalsbreen frå Briksdalen.

— Vi er no i dag der vi for få år sidan trudde vi ville vere om 30–40 år. Ingen har sett dette kome så raskt, seier professor Atle Nesje.

Låg over heile vatnet

På slutten av 1990-talet dekka brearmen heile Briksdalsbrevatnet. I 2001, då første biletet i serien er teke, hadde breen så vidt starta trekkje seg tilbake. Han dekkjer likevel så godt som heile vatnet. Serien viser også godt den veldige smeltinga som skjedde frå 2006 til 2007, då breen på eitt år trekte seg tilbake heile 145 meter.

No i haust har breen gått tilbake nærare ein halv kilometer samanlikna med 2001, han har delt seg i to og når så vidt ned i austenden av vatnet.

-  Kvifor skjer det så stor smelting i år, vi hadde ein kald vinter, godt med snø og ein ikkje spesielt varm sommar?

-  Ja, vinteren var kald. Men snøen som kom hadde lite vatn i seg, dermed blei det lite is av det. Alt regnet i sommar gjorde at snøen som fall i vinter forsvann fort. Dessutan ser vi no at oske som dreiv innover Vestlandet frå vulkanutbrotet på Island, har lagt seg på breane. Nedfallet har farga breane grå og gjort dei skitne, noko som forsterkar smeltinga.

Det er same prinsippet som bønder brukar når dei på ettervinteren spreier svart kalk på snødekt mark. Snøsmeltinga går vesentleg raskare.

Sommar utan minus

I tillegg har sommaren vore uvanleg på den måten at det har vore så mykje skya vêr. For breane er det betre med klårvêr, då utstrålinga gjer at det blir kaldt om nettene. Breen frys, og det tek mange timar før sola tiner frostlaget og smeltinga tek til.

-  Dei som har sett på dette seier at det i sommar knapt har vore ei natt med minusgrader, sjølv ikkje ein gong i 2000 meters høgde. Smeltinga har pågått 24 timar i døgnet over fleire månader, fortel Nesje.

For eit par år sidan laga fagmiljøet ved Universitetet i Bergen ein illustrasjon som viser at i 2020 vil Briksdalsbreen ha trekt seg heilt opp i skaret aust for vatnet. I 2050 kan breen vere heilt vekke.

-  Med den utviklinga vi no ser, kan det skje endå raskare, meiner Nesje.

Isbru som brast

I går kunne Bergens Tidende fortelje at breane på Vestlandet ikkje har vore mindre på 1500 år. Briksdalsbreen har for første gong delt seg i to. Etter at det opna seg ei glipe i fjellsida tidleg i august, har sprekken vakse til ei lengde på kring 50 meter. Nesje støttar dei som meiner det må ha vore ei isbru der som brast.

-  Ja, eg trur det må ha vore ope under der det har runne ei elv ganske lenge. Elles kunne ikkje dette skjedd så fort.

-  Midt på 1950-talet var breane svært små. Så tok dei til å vekse att. Kan det same skje no, Nesje?

-  Det kan skje igjen, men sannsynlegvis berre år om anna. Klimamodellar som er utarbeidde viser at vinternedbøren skal bli ein god del større enn i dag, og dermed vil det falle meir snø på breane. Nedbørsauken vil likevel ikkje kompensere for temperaturstiginga. Faktisk er det slik at vi nesten må ha ei dobling av vinternedbøren og normale sommartemperaturar for å få stor vekst i breane.

Kva meiner du om bileta? Sei di mening her!

BRIKSDALEN 2001: Her dekkar breen heile vatnet.
BRIKSDALEN NO: Breforskarar meiner no fleire av dei mest kjende brearmane kan vere borte om få år.