Den store auken i kjemikaliebruken gjer at Mattilsynet vil be Vitskapskomiteen for mattryggleik om å vurdere verknaden utsleppa av kjemikaliar har på villfisk i oppdrettsområda. Det stadfestar seksjonssjef Friede Andersen i Mattilsynet.

Tilsynet er også i samtalar med Klima— og forureiningsdirektoratet (Klif) om korleis kjemikaliebruken verkar inn på miljøet ved oppdrettsanlegga. Klif heitte tidlegare Statens forureiningstilsyn.

Sidan lakselusa er ein krepseart, er det spesielt verknaden av lakselusmiddel på andre krepseartar ved anlegga som er interessant.

Motstandsdyktig lus

Verknaden av dei mest brukte kjemiske midlane mot lakselus det siste tiåret er svekt. Det er forklaringa på den auka kjemikaliebruken i fjor.

  • Det er relatert til at ein har fått auka påslag av lakselus og at behandlinga har gitt mangelfull effekt i den forstand at preparata ikkje har verka så godt som dei gjorde tidlegare, seier Andersen i Mattilsynet.

Den siste tilstandsrapporten om lusesituasjonen, som Mattilsynet sende ut 12. mars, fortel om funn av færre lakselus på oppdrettsfisken i februar enn i januar. Men i høve til same periode i fjor er tilstanden verre, trass i samordna avlusing langs kysten i januar.

Låg sjøtemperatur og svekt verknad av lusemidla i fleire område er årsaka, skriv tilsynet i rapporten.

Toppår i 1985

Trass i den sterke auken i bruk av lusemidlar sette ikkje oppdrettsnæringa ny rekord i fjor.

Toppåret var i 1985 ifølgje Bjørn Tore Lunestad ved Nasjonalt institutt for ernæring og sjømatforsking (Nifes). Då vart det brukt 30 tonn lusemiddel, trass i at mengda oppdretta fisk ikkje var meir enn fem prosent av dagens produksjon.

Nest mest lusemiddel vart det brukt i 1987, 8,8 tonn.

Gjennom heile 2000-talet heilt fram til i fjor er det brukt lite lusemiddel, trass i ein veldig auke i oppdrettsproduksjonen.

Tok fram gamle middel

Men i fjor var det slutt på sparsam kjemikaliebruk.

For å få bukt med lusa tok oppdrettarane i bruk fleire middel som ikkje har vore i bruk på minst åtte år.

Frank Nilsen, lakselusekspert og professor ved Universitetet i Bergen, er samd i at den auka kjemikaliebruken fortel at lakselusa er blitt meir motstandsdyktig mot lusemidla.

Han understrekar likevel at effekten av lakselusmiddel varierer. Difor er det ikkje slik at problemet med motstandsdyktig lakselus varierer i takt med endringar i bruken av lusemiddel.

- Ufarleg

Etter Mattilsynet si vurdering er ikkje den auka kjemikaliebruken farleg for folk.

Tilsynet skriv i ei melding at alle kjemiske middel som er brukt, er godkjent av styresmaktene og at tid mellom bruk av midla og slakting av fisken sikrar at det ikkje er stoff frå midlar att i fisken når den blir slakta. Testar i regi av Nifes har heller aldri påvist spor av slike stoff ut over internasjonalt fastsette grenseverdiar.

Nifes kjem til å auke testing av fisk for å avdekkje eventuelle spor etter kjemikala som vart tekne i bruk igjen i fjor.

- Farleg

Kurt Oddekalv i Miljøvernforbundet har lenge kjempa mot reglane for kjemikaliebruk i oppdrettsnæringa.

Han meiner bruken av kjemikaliar medfører kreftfare for folk, anten vi et villfisk eller oppdrettsfisk. Han vil ikkje vere med på at grenseverdiane er ei absolutt grense for når kjemikalieinnhald i fiskekjøt er ufarleg eller ei.

Oddekalv sitt mål er at oppdrettsnæringa må leggje om til lukka anlegg i sjøen og reinse alle utslepp innan tre år.

  • Oppdrettarane er vår siste tungindustri, som ikkje har noko som helt avgrensingar på å sleppe alt ut i havet.

Kva tenkjer du om bruken av kjemikaliar i oppdrettsanlegg?