— Vi kan ikkje godta reguleringsplanen og gje utsleppsløyve no. Det må gjerast fleire undersøkingar i fjorden, seier miljøvernminister Bård Vegar Solhjell til BT.

Det er særleg spørsmålet kring korleis avgangsmassane frå gruvedrifta vil spreie seg i Førdefjorden som gjer at departementet krev nye granskingar. Selskapet bak gruveplanane, Nordic Mining, vil deponere store mengder finkorna støv i eit enormt deponi på fjordbotnen.

I alt kan det bli lagra 250 millionar tonn finkorna støv gjennom den 50 år lange perioden med gruvedrift. Sagt på ein annan måte: Kvart einaste minutt vil eitt ti-tonns lastebillass bli dumpa i fjorden i 50 år.

Sjødeponiet er det mest omstridde med gruveplanane. Nordic Mining meiner at dei kan bruke eit kjemisk materiale for å binde gruvestøvet slik at det legg seg i ro på fjordbotnen.

Havforskingsinstituttet har vore svært kritiske til dette. Dei meiner støvet kan bli ført rundt over store område i fjordbassenget.

Målingar over eitt år

I fjor kom ein rapport frå Universitetet på Svalbard som mange har tolka som støtte til havforskaranes standpunkt. I rapporten tok Svalbardforskarane til orde for at det burde gjennomførast målingar av straumtilhøva i heile vassøyla over eitt år for å fange opp årstidsvariasjonar. Dette sluttar departementet seg no til.

— Vi snakkar her om ørsmå partiklar, og det er heilt grunnleggjande at vi har kunnskap om dette. Dersom desse partiklane spreier seg i fjordsystemet, kan det få store miljøkonsekvensar for ein levande fjord, seier Solhjell, som sjølv kjem frå Naustdal kommune.

Gruva i Engebøfjellet skal utvinne mineralet rutil som blir brukt til å framstille titandioksid. Dette er eit kvitstoff med fleire bruksområde, mellom anna til matsminke, maling og tannkrem. Engebøfjellet kan dekke så mykje som 20 prosent av verdsproduksjonen.

Ifølgje statsråden vil departementet også ha undersøkt ein del andre omstridde forhold kring gruveplanane, mellom anna i forhold til naturmangfald som Direktoratet for Naturforvaltning har etterlyst. Klif tilrådde i fjor også ytterlegare testar av kjemikaliane som skal brukast i gruvedrifta og kartlegging av om lydtrykk og skremmeffekt frå sprenging vil påverke fisken.

- Ei komplisert sak

— Det klart viktigaste er likevel å få ei grundig undersøking av straumforholda i fjorden, understrekar miljøvernministeren.

- Har dette vore ei vanskeleg sak å avgjere?

— Ja, det har vore ei komplisert sak. Når vi har brukt så lang tid er det fordi vi ba Klif vurdere om landdeponi av avgangsmassane var eit alternativ. Konklusjonen deira er at det ikkje vil vere særleg meir miljøvennleg, og det vil dessutan blir relativt dyrt.

- Ulike statsrådar har flagga ulike standpunkt om denne saka. Har det vore strid i regjeringa?

— Ei så vanskeleg sak blir sjølvsagt diskutert. Det vi også forpliktar oss til er at når desse undersøkinga er gjort, vil regjeringa deretter raskt ta stilling til gruveplanane.

STORT: Denne illustrasjonen viser volumet av sjødeponiet etter ca 15 år.
ASPLAN VIAK