Mandag la Sosial— og helsedepartementet ut ni ulike kvalitetsmål for norske sjukehus på internett. Poenget er at pasientane skal kunne sjekke kvaliteten, før dei vel sjukehus. Sosial- og helsedepartementet reklamerer med at det er første gongen det blir offentleggjort einsarta kvalitetsmål for alle sjukehus i landet. Kritikarane stiller spørsmål ved om det finst sjukehus som kan samanliknast slik det no blir lagt opp til.

Mellom dei er direktør Geir Viksund ved Olaviken Behandlingssenter på Askøy. Institusjonen blir hengt ut som den verste i klassen for bruk av tvang innan psykiatrien. 86 prosent av pasientane på Olaviken blir tvangsinnlagte, ifølgje kvalitetsmålinga som helseminister Dagfinn Høybråten presenterte måndag.

Krev ei forklaring

— Eg syns det er positivt å måle kvalitet innanfor helsevesenet, men svært ofte vil det krevje ei forklaring, seier Viksund.

Forklaringa for senteret på Askøy er at dei er ein liten institusjon. Og at dei, som den einaste mellom Nordfjord og Haugesund, behandlar demente personar med alvorlege åtferdsvanskar. I mange tilfelle er det rett og slett pasientar som ikkje kan samtykke til innlegging. Og då må det skje ved tvang, etter avgjerd tatt av ein kontrollkommisjon som finst i kvart fylke. Eller ved at pårørande godkjenner innlegging, som det nyleg har blitt opna for.

— Vi blir samanlikna med større sjukehus som kan ha demente pasientar på enkelte avdelingar. Men då blir innlegging under tvang ein prosentvis langt mindre del enn det vi opererer med. Det finst også psykiatriske institusjonar som ikkje har høve til å ta mot pasientar som blir innlagt under tvang. Det er klart dei vil komme godt ut i ei slik evaluering, seier Viksund.

Ikkje noko resultat

Kvalitetsevalueringa som blei presentert måndag fortel at somatiske sjukehuspasientar i Sogn og Fjordane er mellom dei mest fornøgde i landet. Hordaland ligg like under landsgjennomsnittet. Gjennomgåande kjem små sjukehus betre ut enn store i undersøkinga.

Resultatet har komme fram gjennom at pasientar har svart på korleis dei vurderer standard på bygningar og utstyr, erfaringar med personalet, organisering av arbeidet og informasjon frå helsepersonell. Men departementet understrekar at dette ikkje gjev noko indikasjon på resultatet av behandlinga, kanskje det viktigaste kvalitetsmålet for ein helseinstitusjon.

Ein annan kvalitetsindikator som blir trekt fram er prosentdelen pasientar som får sjukehusinfeksjonar. Tala viser dramatiske skilnader, frå 1,2 til 16,9 prosent. Førde sentralsjukehus kjem ut mellom dei dårlegaste. Kvar tiande pasient får infeksjonar under sjukehusopphald.

Men også her tek departementet store atterhald. Raten for sjukehusinfeksjonar er nemleg målt ein vilkårleg vald dag. - Ei slik gransking gjev eit øyeblikksbilde av infeksjonsførekomsten. For enkeltsjukehus blir talmaterialet lite. Resultatet må lesast med varsemd, understrekar departementet sjølv på nettsidene der folk kan klikke seg inn og finne oversynet.

Meir reelt val

Sosial- og helsedepartementet meiner kvalitetsbarometeret på internett vil bidra til at pasientane kan gjere meir kvalifiserte val av sjukehus.

— Retten pasientane har til fritt val av sjukehus blir meir reell, meiner helseminister Dagfinn Høybråten.

Statsråden meiner også slik offentleggjering vil vere eit bidrag i arbeidet med kvalitetsutviklinga i den enkelte institusjon, og at det vil gje viktig styringsinformasjon til leiinga ved sjukehusa og dei regionale helseføretaka.

Frå før er det på same nettstaden lagt ut informasjon om ventetida for ulike behandlingsformer ved norske sjukehus.