Rapporten, som er på hundre sider med 657 tabellar, viser at berre ein av ti vidaregåande elevar i fjordfylket skiftar målform frå nynorsk til bokmål. Utanfor fylket byter halvparten av nynorskbrukarane om til bokmål i løpet av skuletida.

— Det er faktisk svært overraskande at det nynorske skriftspråket har vist seg såpass robust i Sogn og Fjordane, særleg med tanke på kor sterk avskallinga er i resten av landet, seier direktør for Nynorsk Kultursentrum, Ottar Grepstad.

Ytre vs. indre

Han har utarbeidd rapporten på oppdrag frå Sogn og Fjordane fylkeskommune, og overleverte dokumentet til fylkesordførar Åshild Kjelsnes under ei tilstelning i Førde tysdag føremiddag.

Grepstad omtalar Sogn og Fjordane som det nynorske grunnfjellet, der eksempelvis samtlege kommunar har nynorsk som tenestemål. Vidare er 97 prosent av grunnskuleelevane nynorskingar, medan 86 prosent av dei vidaregåande elevane er det. Grepstad viser likevel til at avskallinga til bokmål er omfattande, også på Vestlandet utanfor Sogn og Fjordane.

På same tid ser han tendensar i fjordfylket som kan bli meir og meir synlege i framtida.— Det synest å vere litt fleire i ytre deler av fylket som går over til bokmål enn i indre, seier han, og åtvarer fylkespolitikarane mot å ta dagens stabile situasjon for gitt.

Som nynorskfylke veg Sogn og Fjordane tungt i dekningsgrad, men blir ein lettvektar på kjøtvekta. Vel er nynorskprosenten skyhøg, men fylket har berre drygt to prosent av landets fem millionar innbyggararar.

Optimist

— Uansett er fylket i ei så særmerkt språkleg stilling at politikarane i Sogn og Fjordane bør krevje å bli høyrde og tekne med på råd i dei fora som skal utforme den nasjonale og regionale språkpolitikken for framtida, meiner direktøren i Nynorsk Kultursentrum.

Og når det gjeld vår stadig meir digitaliserte framtid, er Grepstad faktisk optimist på nynorskens vegner.

— Den digitale kvardagen representerer ikkje pr. definisjon nokon trussel mot det nynorske skriftspråket. Ingen tidlegare ungdomsgenerasjon har brukt skriftspråket så aktivt som dagens, og i det ligg ein god sjanse for Sogn og Fjordane til å halde stillinga som eit sterkt nynorsk tyngdepunkt.

Synspunkt? Del dei med lesarane her.

OPTIMIST: Direktør for Nynorsk Kultursentrum, Ottar Grepstad.
BT