Grytidleg onsdag morgon tek muslimar over heile verda til på fastemånaden ramadan. Det er ein fysisk, moralsk og åndeleg disiplin. I denne perioden skal muslimar samle tankane om det religiøse, og verken ete, drikke eller ha sex mellom daggry og solnedgang.

— Så lenge det er lyst nok til at ein kan skilje ein lys tråd frå ein svart, skal ein muslim skal vere avhaldande i fasta, seier professor og islamekspert Knut S. Vikør.

Å gjennomføre fasta er ei større praktisk utfordring for muslimar i Norge enn i Egypt, Tunis eller Mekka.

Reiser heim for å faste

Her i landet går ikkje sola opp og ned til same tider som i profeten Muhammeds heimby, Mekka. Når ramadan kjem i den norske vintertida, er dagane korte og det er relativt enkelt å følgje fastetidene. Men i lyse, nordiske sommarnetter, som knapt blir mørke, er det vanskelegare å følgje reglane for faste i Koranen.

— Ramadan er ei av pliktene Gud har pålagt muslimane. Men i Norden, og særleg nord for polarsirkelen, er det nær sagt umogleg å følgje fastetidene i den lysaste årstida, seier Vikør.

Muslimar i Norge prøver å løyse utfordringa på ulike måtar. Nokre reiser til heimlandet under ramadan. Andre brukar klokkeslettet i heimlandet som rettesnor, eller soloppgang og solnedgang i Mekka.

— Men det mest vanlege i ein periode har vore å setje to klokkeslett - til dømes klokka 06 og 18 - og følgje desse, uansett årstid, fortel Vikør.

«Mekka-tid»

Marco Elsafadi (33), leiar i New Page og tidlegare basketballspelar, reiser mykje, og ofte til Nord-Norge, der det aldri blir mørkt under midnattssola. Under ramadan har han derfor valt å følgje klokkesletta for soloppgang og solnedgang i Mekka.

— Eg har diskutert dette mykje og lenge med familien, og funne ut at det er rimeleg å halde seg til Mekka. Elles blir det å faste nesten fysiologisk uforsvarleg, når det knapt er solnedgang. Føremålet med ramadan er jo ikkje å øydeleggje kroppen!

For muslimar er ramadan ei heilag tid. Som jul, forklarar Elsafadi, berre at den varer i 30 dagar.

— Under fasta skal muslimar tenkje ekstra gode tankar, vie tid til folk rundt seg og ta ein del grep i livet. Ramadan er ei oppfordring til å vere ein så god person som du kan. Klarar du det i 30 dagar, er det fare for at det blir ein vane, seier Elsafadi, som går på jobb og lever normalt under fasta.

- Upraktisk

Fasta er fysisk krevjande, og muslimske samfunn innrettar seg deretter. Folk legg ferien til fasta, den økonomiske aktiviteten er låg og mange kafear og restaurantar held stengt.

Norsk arbeidsliv, derimot, er i liten grad tilpassa muslimar som ikkje tek til seg vått eller tørt så lenge det er dagslys. Statssekretær Lubna Jaffery Fjell (Ap) opplever det å faste som «frykteleg upraktisk».

— Når eg skal springe og farte rundt, og halde meg til masse menneske, er det vanskeleg å faste, forklarar ho.

Fjell er muslim, men fastar sjeldan.

På same måte som julekvelden er klimaks i den kristne adventsmånaden desember, er Id-festen som avsluttar ramadan den største høgtida til muslimane. Folk pyntar seg, gir kvarandre gåver og et eit festmåltid.