Sist veke skreiv BT om det spansk-bergensk-hollandske paret som har starta eige ysteri i Namsskogan kommune i Nord-Trøndelag. Dei ystar kvar tredje dag, og me fekk vera med. Men oppskrifta måtte me lova å ikkje røpa...

Vesle Jonathan er kledd i kvit kappe og kvit lue, nett som far. Han har vore i gong i fleire timar allereie når BT kjem inn døra til ysteriet. Femåringen går i barnehage to dagar i veka, dei andre dagane er han med i ysteriet. Og han veit godt kva som skal gjerast. Det kjekkaste er nok likevel å vaska former og rørereidskapar, for då får han leika med vatn. Difor er det greitt at gummistøvlar er fast antrekk i ysteriet.

I den store tanken midt på golvet er det om lag 700 liter mjølk. I ein litt mindre tank vert det laga yoghurt naturell.

700 liter mjølk gir om lag 70 kilo ost. Men før osten kan pakkast fint inn og seljast over disk, har han vore gjennom ein lang prosess.

Vil laga upasteurisert

Carlos er ystesjefen, medan fru Karen tek over når osten skal leggjast i saltlake og deretter lagrast.

— Mjølka må pasteuriserast før me kan gjera noko meir med henne. Når me pasteuriserer, varmar me mjølka opp til 63 grader. Då døyr bakteriane. Så vert ho kjølt ned att før me har i kultur og løype, forklarar Carlos.

— Men pasteuriseringa drep dei gode bakteriane òg, og verkar inn på ostesmaken. Mattilsynet er i ferd med å opna meir opp, så me håpar snart å kunne ysta utan å pasteurisera. Det er òg mindre arbeid- og tidskrevjande, meiner Carlos.

Pasteuriseringa tek om lag tre timar. Fleire av dei franske og nederlandske ostane nordmenn kjenner, er upasteuriserte.

Carlos blandar kultur i litt av mjølka. Seinare skal løype i. Det er den som gjer at mjølka går over til å verta ostemasse.

På lageret ligg 500-600 kilo ost. Karen og Carlos har håp om å selja ein del i butikken i Namsskogan Familiepark i sommar. Sommarsesongen i fjor gjekk dei glipp av. Då var dei ikkje komne godt nok i gong til at dei kunne selja noko.

Pannekaker av mysen

Elvekanten ysteri produserer ost med fire ulike smakar; bukkhornskløver, ramsløk, pepar og spisskum. I tillegg produserer dei ein vanleg gouda, og ein vellagra variant. Den siste har fått namnet «gammel-erik», og er lagra minst eit halvt år før han kan seljast.

— Han skal få ei spesiell innpakking og etikett, smiler Karen.

Carlos rører i mjølka, medan Karen får 9.klasse på besøk. Dei har heimkunnskap, og i dag står ostesmaking og omvising i ysteriet på timeplanen.

Elevane er ikkje før komne ut døra, før det byrjar å skje ting. Først skal mysen tappast av, og då er det ikkje lenge før ein kan byrja å ha osten over i former.

— Mysen kan brukast i mat. Dei dagane mor ysta heime i Nederland, var det alltid pannekaker til middag, smiler Karen, og fortel om ei gamal dame som alltid kom på besøk og henta eit spann med myse. Den skulle ho drikka, for det var så sunt, meinte ho.

Snart kan osten berast over til lageret. Der skal han liggja ei stund i saltlake, og så skal han godgjera seg alt frå nokre veker til fleire månader før han kan etast.

LANG, LANG REKKE...: Ostane til Karen og Carlos ligg i fine stablar. Kvar hylle er merka med produksjonsdato. - Me har lært mykje av Pascale Baudonnel i Underdal, og vil gjerne takka henne. Ho slost for gardsysteria, seier Carlos.<p/>FOTO: KNUT STRAND
SKULEBESØK: 9.klasse har heimkunnskap, og er på besøk i ysteriet. Tidlegare har både barnehagen der Jonathan (5 ½) går og 2.klasse, der storebror Marius er elev, vore på besøk. Etter endt arbeidsøkt, vankar det ostesmaksprøvar til alle. - Dei åt opp alt, smiler Karen nøgd.<p/>FOTO: KNUT STRAND